Idee pozytywistyczne i romantyczne, motyw dwóch mogił (kto leży w tej mogile: mogiła powstańców, mogiła Jana i Cecylii), motyw dworu (mieszkańcy i ich podejście do życia), wątek miłosny oraz ocena bohaterów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.01.2025 o 23:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.01.2025 o 17:23

Film „Nad Niemnem”, będący adaptacją powieści Elizy Orzeszkowej, to dzieło niezwykle bogate w treści, które z maestrią oddaje napięcia między ideami pozytywistycznymi a romantycznymi, jakie egzystowały w polskim społeczeństwie drugiej połowy XIX wieku. Tak jak w literaturze tamtego okresu, również i w tej ekranizacji da się zauważyć liczne wątki, które wiernie odwzorowują specyfikę epoki, ukazując skomplikowane realia życia tamtego czasu.

Jednym z najbardziej wymownych elementów fabuły jest motyw dwóch mogił, które stają się symbolicznym przedstawieniem różnych podejść do patriotyzmu oraz sensu życia. Pierwsza z nich, mogiła powstańców z czasów powstania styczniowego, to wyraz romantycznego dążenia do niepodległości, który do dziś budzi podziw za niezwykłą ofiarność młodych ludzi poświęcających życie w imię wolności. Ta mogiła ilustruje dramat wyborów, przed jakimi stawało ówczesne pokolenie, wzbraniające się przed narodową niewolą – jest to manifestacja romantycznego ducha, gotowego na najwyższą cenę w imię miłości do ojczyzny. W filmie, bohaterowie kreślą refleksję nad sensem takiej ofiary, przywołując obrazy historycznych postaci wprawiających ich w zadumę, ale także motywujących do poszukiwań własnych dróg ku przyszłości.

Drugą, równie opiekunowską mogiłą jest miejsce spoczynku Jana i Cecylii, legendarnego założyciela rodu Bohatyrowiczów. Ich historia mówi o sile pracy organicznej, będącej fundamentem trwałego rozwoju społecznego, co zdecydowanie odbiega od iluzorycznych marzeń romantyzmu. Pozytywistyczne podejście koncentruje się na codziennej pracy, edukacji i współpracy jako kluczu do realizacji większego sukcesu, gdzie troska o przyszłe pokolenia zajmuje centralne miejsce. Postacie Jana i Cecylii unaoczniają determinację oraz niezłomność w pokonywaniu trudności, ustanawiając tym samym nowe wartości oparte na pozytywizmie. Ich spuścizna motywuje bohaterów do wprowadzenia wzorców postępowania będących symbolem pozytywistycznego patrzenia na życie – jako nieustannego wysiłku, którego owocem jest dobrostan całej społeczności.

W filmie doskonale widać również zderzenie dwóch stylów życia, które wiąże się z życiem dworów szlacheckich, miejsc nasączonych tradycją, często jednak nierealnych w kontekście dynamicznie zmieniającego się świata. Stara szlachta trwa w swojej wierności tradycji i wyraźnie stroni od nowatorskich koncepcji, podczas gdy Nowe Pokolenie, reprezentowane chociażby przez postać Justyny Orzelskiej, pragnie wprowadzać zmiany. Dla Justyny dwór nie jest punktem oparcia, lecz symbolem zamknięcia i konserwatyzmu, nieprzystającym do jej marzeń o prospołecznej, pragmatycznej rzeczywistości. Jej wewnętrzna metamorfoza, jaką przechodzi, odkrywając nową wartość pracy organicznej, sprawia, że bohaterowie, jak ona, zbliżają się do Bohatyrowiczów i ich naturalnego stylu życia. Dwór traci na znaczeniu, przekształcając się w miejsce przypominające raczej muzeum przeszłości niż dynamiczną arenę aktualnych działań.

Integralną częścią fabuły jest również wątek miłosny między Justyną a Janem Bohatyrowiczem. Ich relacja stanowi piękną opowieść o pokonywaniu uprzedzeń i społecznych barier, inspirującą do myślenia o tym, jakie wartości naprawdę mają znaczenie. Związek ten staje się nie tylko miłością osobistą, lecz także symbolem połączenia dwóch światów: romantycznego idealizmu i pozytywistycznego pragmatyzmu. Justyna i Jan dzielą wspólne wartości, takie jak szacunek do pracy oraz życie zgodne z naturą, co czyni ich relację niezwykle autentyczną i pełną głębi. Ich miłość staje się pledem przenikających się idei, gdzie romantyczne uniesienie stapia się z konstruktywizmem pracy u podstaw.

Ocena bohaterów w filmie „Nad Niemnem” opiera się na ich życiowych wyborach oraz stosunku do nowych, pozytywistycznych prądów kształtujących ówczesną rzeczywistość. Bohatyrowicze, jako ikony pragmatyzmu i pracy, zyskują szacunek poprzez swoją niestrudzoność i praktyczne podejście do trudności, podczas gdy szlachta, dla której te ideały pozostają obce, pozostaje w cieniu luksusowego, ale i oderwanego od rzeczywistości stylu życia. Film ukazuje tym samym panoramę epoki, akcentując dramatyczne zmagania między reliktami przeszłości a koniecznością zmian.

„Nad Niemnem” staje się dzięki temu nie tylko opowieścią o miłości czy społecznych napięciach, lecz także wartościowym komentarzem do historycznego momentu, w którym wykuwają się nowe drogi dla narodu. Poprzez głównych bohaterów i ich wybory, dostrzegamy, jak potężny wpływ na kształtowanie się rzeczywistości ma zdolność do adaptacji oraz wartości, które nie tylko wzbudzają zachwyt, lecz także realnie wpływają na życie. Jest to świadectwo minionej epoki, które do dziś przyciąga uwagę swym niezrównanym bogactwem treści oraz uniwersalnym przesłaniem.