Rewolucja – katastrofa niszcząca wszystko czy siła budująca nowy ład? Rozważ problem, odwołując się do „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.01.2026 o 8:09

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.04.2025 o 20:20

Rewolucja jest zjawiskiem, które od wieków budzi skrajne emocje i zainteresowanie uczonych oraz artystów. W historii literatury odnajdujemy wiele przykładów ukazujących zarówno destrukcyjny, jak i konstruktywny aspekt rewolucji. W "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego i "Folwarku zwierzęcym" George'a Orwella rewolucja jawi się jako dynamiczna siła, która może przynieść odnowę, ale równocześnie zniweczyć porządek społeczny, prowadząc do chaosu i tyranii. Analizując te dzieła, warto zastanowić się, czy rewolucja rzeczywiście jest katastrofą niszczącą wszystko, czy też potrafi budować nowy ład.

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego przedstawia epokę burzliwych przemian i nadziei związanych z odzyskaniem niepodległości przez Polskę po 123 latach zaborów. Rewolucja bolszewicka w Rosji, która stanowi tło wydarzeń powieści, jest przykładem procesu o dwojakim charakterze. Dla głównego bohatera, Cezarego Baryki, rewolucja najpierw staje się szansą na spełnienie ideałów sprawiedliwości społecznej. Żeromski wnikliwie ukazuje, jak rewolucyjne hasła mogą pociągać młodzież, marzącą o zmianie i lepszej przyszłości. Jednak z czasem, przez brutalność i chaos, które niesie za sobą rewolucja, marzenie o utopijnej sprawiedliwości przeradza się w rozczarowanie. Dla wielu postaci w powieści rewolucja staje się synonimem chaosu i destrukcji dotychczasowego porządku, co prowadzi do głębokiego kryzysu wartości.

W innym świetle rewolucja ukazana jest w "Folwarku zwierzęcym" George'a Orwella, gdzie staje się alegorią dla rewolucji rosyjskiej i późniejszych rządów stalinowskich. Początkowo, bunt zwierząt na farmie pana Jonesa wydaje się być triumfem idei równości i sprawiedliwości. Zwierzęta obalają istniejące struktury władzy, aby zbudować nowe społeczeństwo oparte na zasadach równości. Jednak z czasem rewolucja traci swój pierwotny sens i staje się narzędziem w rękach nowych tyranów – świń. Orwell pokazuje, że rewolucja, choć zainicjowana szczytnymi hasłami, może prowadzić do nowej formy opresji, gdzie różnice klasowe zostają zastąpione przez autorytarne rządy.

Oba dzieła pokazują, że rewolucja jest zjawiskiem złożonym. Może stać się siłą destrukcyjną, która obala stare struktury, nie oferując w zamian stabilnej alternatywy. Zarówno u Żeromskiego, jak i Orwella rewolucje doprowadzają do chaosu i cierpień wielu ludzi, co wpisuje się w pesymistyczną wizję rewolucji jako katastrofy niszczącej wszystko na swojej drodze.

Jednak jednocześnie warto zauważyć, że rewolucja, choć związana z przemocą i chaosem, ma także aspekt budujący. To dzięki niej można zainicjować zmiany prowadzące do postępu społeczeństwa. Na przykładzie wielu historycznych rewolucji, takich jak rewolucja francuska czy amerykańska, można zauważyć, że przyniosły one znaczące zmiany w zakresie praw człowieka i demokratyzacji społeczeństwa. W przypadku rewolucji francuskiej, choć początkowo doprowadziła do terroru i destabilizacji, ostatecznie przyczyniła się do obalenia absolutyzmu monarchicznego i wprowadzenia nowych praw i zasad społecznych, które przetrwały do dziś.

W literaturze, jak i w historii, rewolucja ukazana jest zatem jako proces ambiwalentny – jednocześnie niszczący i budujący. "Przedwiośnie" pokazuje nadzieje i rozczarowania związane z rewolucją, a "Folwark zwierzęcy" ostrzega przed niebezpieczeństwami, jakie niesie za sobą brak kontroli nad nową władzą. Jednak mimo destrukcyjnego charakteru, rewolucje wprowadzają dynamikę do zastoju społecznego, oferując możliwość przebudowy świata na nowych zasadach.

Podsumowując, rewolucja może być zarówno katastrofą, jak i budującą siłą. Wszystko zależy od tego, jak zostaną wykorzystane jej owoce i czy potrafimy wyciągnąć wnioski z błędów przeszłości. W literaturze znajduje to swoje odzwierciedlenie w postaciach i wydarzeniach, które pokazują, jak skomplikowane i nieprzewidywalne mogą być skutki dążenia do zmiany, opartego na rewolucyjnej idei.