Czy wolność zawsze przynosi szczęście człowiekowi?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.06.2025 o 14:45

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.06.2025 o 14:49

Wolność to jedno z najważniejszych pojęć, na których opiera się współczesna cywilizacja. Od wieków filozofowie, pisarze, myśliciele oraz zwykli ludzie zastanawiali się nad jej istotą i znaczeniem. Wydawać by się mogło, że wolność zawsze przynosi szczęście. Jednak czy naprawdę tak jest? Literatura dostarcza nam wielu przykładów, które pokazują, że odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna.

Na początek warto przywołać powieść „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, jest młodym studentem, który decyduje się na popełnienie zbrodni w imię wyższej idei, według której ludzie nadzwyczajni mają prawo przekraczać normy moralne dla osiągnięcia większego dobra. W momencie, gdy decyduje się na ten czyn, wydaje się być przekonany, że daje mu to pewnego rodzaju wolność od powszechnie przyjętych norm. Jednak po dokonaniu morderstwa zaczyna go prześladować poczucie winy i wewnętrzne rozdarcie. Raskolnikow jest wolny w sensie prawnym, gdyż początkowo nie zostaje złapany, ale jego wolność psychiczna i emocjonalna zostaje drastycznie ograniczona. Dostojewski pokazuje, że wolność bez poczucia moralnego sensu oraz bez odpowiedzialności za swoje czyny prowadzi do wewnętrznej niewoli i cierpienia, nie zaś do szczęścia.

Kolejnym przykładem jest „Fahrenheit 451” Raya Bradbury'ego. Powieść ta przedstawia świat, w którym książki są zakazane, a społeczeństwo żyje w pozornym szczęściu pozbawionym głębszej refleksji. Główny bohater, Guy Montag, początkowo wierzy, że jego praca jako strażaka palącego książki jest słuszna. W miarę rozwoju fabuły zaczyna jednak dostrzegać, że jego wolność jest iluzją, a społeczeństwo, w którym żyje, to zmechanizowana, intelektualna pustynia. Dopiero kiedy decyduje się na ucieczkę i zaczyna poszukiwać wiedzy oraz kontaktu z innymi ludźmi, doświadcza prawdziwej wolności, choć wiąże się to z ogromnym ryzykiem. Bradbury pokazuje, że prawdziwa wolność polega na możliwości wyboru i myślenia niezależnego, co niesie za sobą ryzyko, ale i potencjalne spełnienie.

Innym przykładem literackim jest „Dżuma” Alberta Camusa. W powieści tej miasto Oran zostaje dotknięte epidemią dżumy, a jego mieszkańcy są zamknięci w kwarantannie. Dla wielu z nich to doświadczenie jest próbą zrozumienia, czym jest wolność w sytuacjach granicznych, kiedy nie posiada się kontroli nad własnym losem. Doktor Rieux i inni bohaterowie podejmują heroiczną walkę z chorobą, świadomi ograniczeń i zagrożeń, ale odnajdują w niej swojego rodzaju wyzwolenie moralne. Camus sugeruje, że wolność nie zawsze musi oznaczać brak zewnętrznych ograniczeń, ale może być też wewnętrzną postawą i dążeniem do wartości takich jak solidarność, poczucie obowiązku i empatii.

Książka „1984” George’a Orwella również dostarcza interesujących wniosków na temat wolności. W totalitarnym świecie Oceanii, gdzie każda myśl i działanie jest kontrolowane przez Partię, bohater Winston Smith zaczyna poszukiwać prawdziwej wolności. Pragnie niezależności myśli i emocji, lecz odkrywa, że system, w którym żyje, jest niemal nie do pokonania. Jego dążenie do wolności prowadzi go do tragedii, ale jednocześnie pokazuje, że nawet w najbardziej opresyjnym świecie, pragnienie wolności może dawać sens i cel w życiu. Orwell ukazuje, że wolność sama w sobie nie gwarantuje szczęścia, ale brak wolności to pewna droga do duchowego unicestwienia.

Podsumowując, literatura pokazuje, że wolność nie zawsze prowadzi do szczęścia. Zbrodnia i kara, Fahrenheit 451, Dżuma oraz 1984 przedstawiają różnorodne aspekty wolności: od moralnej, przez intelektualną, aż po fizyczną. Każda z tych książek uzmysławia nam, że prawdziwa wolność wiąże się z odpowiedzialnością, ryzykiem i nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji – poszukiwaniem sensu. Niekiedy wolność może prowadzić do cierpienia, innym razem to jej brak powoduje poczucie niespełnienia. To, co łączy te dzieła, to refleksja nad tym, że wolność jest skomplikowanym i wielowymiarowym pojęciem, a jej wpływ na szczęście człowieka jest zależny od wielu czynników wewnętrznych i zewnętrznych.