Między dobrem a złem: człowiek w obliczu wyborów moralnych w "Antygonie" Sofoklesa i "Makbecie" Williama Szekspira

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.09.2025 o 17:23

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.09.2025 o 14:52

W literaturze jednym z najczęściej poruszanych tematów jest dylemat moralny, przed którym stają bohaterowie. Dwie wybitne tragedie, „Antygona” Sofoklesa oraz „Makbet” Williama Szekspira, w doskonały sposób ukazują, jak różne postawy człowieka mogą wpływać na podejmowane przez niego decyzje oraz jakie mogą one mieć konsekwencje. Oba utwory przedstawiają bohaterów, którzy w obliczu trudnych wyborów ważą swoje sumienie między dobrem a złem. Analiza tych dzieł pozwala lepiej zrozumieć, jak skomplikowane mogą być decyzje moralne i jakie mogą mieć one skutki dla jednostki oraz społeczeństwa.

W przypadku „Antygony” Sofoklesa mamy do czynienia z konfliktem między prawem boskim a prawem ludzkim. Antygona, główna bohaterka, staje przed dramatycznym wyborem – z jednej strony nakazy boskie, które każą jej pochować brata, a z drugiej zakaz wydany przez króla Kreona, który zabrania grzebania zdrajcy. Decyzja Antygony jest jednoznaczna: wybiera posłuszeństwo bogom i wartościom moralnym. Wybór, jakiego dokonuje, wynika z głębokiego przekonania o słuszności boskich praw oraz miłości do rodziny. Jest świadoma konsekwencji, jakie za sobą pociąga jej czyn, lecz nie rezygnuje. Dla Antygony to, co podyktowane jest sumieniem, przewyższa wszelkie ziemskie ograniczenia.

Kreon, król Teb, również stoi przed wyborem moralnym. Jako władca musi zadbać o porządek w państwie, co skłania go do wydania surowego, ale w jego oczach sprawiedliwego dekretu. Kreon reprezentuje prawo ludzkie i konsekwencję w jego egzekwowaniu. Jednak jego upór i odmowa zrozumienia punktu widzenia Antygony prowadzą do tragicznych konsekwencji. Kreon, mimo że działa w przekonaniu, że chroni dobro państwa, nie potrafi wsłuchać się w głos ludu ani w rady mędrców. Ostatecznie jego wybory prowadzą do śmierci najbliższych i do jego upadku. Sofokles pokazuje, że sztywne trzymanie się zasad bez miejsca na empatię i zrozumienie drugiego człowieka może prowadzić do katastrofy.

W tragedii „Makbet” Williama Szekspira mamy do czynienia z zupełnie innym rodzajem dylematu moralnego. Makbet jest postacią, która pod wpływem ambicji, podszeptów czarownic oraz namów swojej żony, Lady Makbet, decyduje się na popełnienie zbrodni, by zdobyć władzę. Jego wybory są podyktowane chęcią zdobycia tronu za wszelką cenę, co prowadzi do serii działań naznaczonych krwią i zdradą. Makbet początkowo ma wątpliwości, waha się przed popełnieniem morderstwa króla Duncana, jednak ulega presji i pokusie władzy. Jego decyzja pociąga za sobą lawinę kolejnych zbrodni i kłamstw, by utrzymać zdobyte stanowisko.

Makbet działa wbrew własnemu sumieniu, co stopniowo go wyniszcza. Jego poczucie winy i paranoja stają się coraz bardziej widoczne, prowadząc do izolacji i utraty kontroli nad własnym życiem oraz państwem. Lady Makbet, początkowo silna i zdeterminowana, by pomóc mężowi w osiągnięciu celu, również nie wytrzymuje ciężaru winy. Jej psychiczne załamanie prowadzi do obłędu i samobójstwa. Przez postać Makbeta oraz jego żony, Szekspir pokazuje, że dążenie do celu za wszelką cenę, ignorując zasady moralne, niesie ze sobą destrukcyjne skutki.

Mimo różnic w tematyce i kontekście obu tragedii, obie ukazują, jak skomplikowane mogą być moralne wybory oraz jakie konsekwencje niosą za sobą decyzje podjęte między dobrem a złem. Zarówno Antygona, jak i Makbet są świadomi skutków swoich działań, lecz ich motywacje oraz ostateczne efekty wyborów różnią się diametralnie. Antygona pozostaje wierna swoim wartościom, choć płaci za to najwyższą cenę. Makbet, poddając się złu, niszczy samego siebie oraz otaczający go świat.

Tragedie te uczą, że wybory moralne są nieodłączną częścią ludzkiego życia, a ich konsekwencje mogą być zarówno dramatyczne, jak i pouczające. Analizując „Antygonę” i „Makbeta”, możemy lepiej zrozumieć, jak ważne jest posiadanie kompasu moralnego oraz jak istotne jest, by nasze decyzje były zgodne z naszym sumieniem i wartościami, które wyznajemy. Literatura, poza dostarczaniem artystycznych wrażeń, skłania do refleksji nad naturą ludzką oraz moralnymi dylematami, z którymi każdy z nas może się w życiu spotkać.