Różne postawy człowieka wobec upływu czasu i śmierci

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 27.10.2025 o 19:12

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.09.2025 o 9:31

Czas oraz śmierć to fundamentalne elementy ludzkiego istnienia, które nieuchronnie kształtują naszą rzeczywistość. Każdy z nas musi zmierzyć się z upływem czasu i nieuchronnością śmierci, jednak nasze postawy wobec tych zjawisk różnią się zależnie od osobistych przekonań, wartości i doświadczeń. Literatura stanowi doskonałe źródło rozważań na ten temat, ukazując różnorodność ludzkich postaw wobec nieubłaganie płynącego czasu oraz końca życia.

Jednym z dzieł, które w interesujący sposób analizuje problem przemijania, jest "Makbet" Williama Szekspira. W tej tragedii główny bohater, Makbet, odczuwa bezsens życia po tragicznych wydarzeniach, które sam sprowokował. Zmierzając ku śmierci, wyraża swoją refleksję na temat czasu i życia w słowach: "Życie jest tylko przechodnim półcieniem, nędznym aktorem, który swoją rolę wygra i zamilknie na zawsze". Jest to wyraz głębokiej rozpaczy i przekonania o ulotności istnienia, charakterystyczny dla osób, które przygniecione ciężarem swoich czynów, dostrzegają w przemijaniu tylko nieuchronny koniec.

Inne spojrzenie na upływ czasu przedstawia powieść Gabriela Garcíi Márqueza "Sto lat samotności". Rodzina Buendía doświadcza cykliczności czasu, co nadaje ich życiu pewną powtarzalność. Nie traktują oni czasu jako linearnie płynącego ku końcowi, lecz raczej jako powtarzający się cykl zdarzeń. Taka perspektywa może przynosić zarówno poczucie zakorzenienia w historii, jak i marazm, wynikający z niezdolności do wyrwania się z zaklętego kręgu własnych przeznaczeń.

Inny wymiar postawy wobec śmierci dostrzec można w literaturze polskiej, na przykład w "Dziadach" Adama Mickiewicza. W tej romantycznej epopei widzimy, jak Guślarz i uczestnicy obrzędu próbują nawiązać kontakt ze zmarłymi, wyrażając przekonanie o ich stałej obecności oraz możliwości działania już po śmierci. Dla uczestników obrzędu śmierć nie jest ostatecznym końcem, lecz przejściem do innego stanu istnienia, w którym dusza nadal uczestniczy w życiu wspólnoty. Taka postawa wobec śmierci, oparta na wierzeniach ludowych, daje poczucie kontynuacji i sprawia, że śmierć nie wydaje się końcem wszystkiego.

Uniwersalną refleksję nad upływem czasu przynosi także twórczość Marcela Prousta, szczególnie w powieści "W poszukiwaniu straconego czasu". Główny bohater stara się uchwycić minione chwile poprzez pamięć i pisarstwo. Zdaje sobie sprawę, że czas przemija nieubłaganie, ale wierzy, że można go nieco zatrzymać, zachowując wspomnienia. Proust ukazuje, jak chwile z przeszłości mogą ożyć na nowo, kiedy zostaną przypomniane, co stanowi antidotum na zapomnienie i utwierdza wartość doświadczania każdej chwili.

Z kolei w "Roku 1984" George'a Orwella widzimy inną postawę wobec czasu, ufundowaną na manipulacji i kontroli. Winston Smith, główny bohater, żyje w świecie, gdzie czas i historia są nieustannie przekształcane przez totalitarny reżim. Tu czas nie ma tradycyjnego znaczenia, a jednostka nie ma kontroli nad swoim życiem ani wspomnieniami. To przykład na to, jak zorganizowane społeczeństwo może wpływać na postrzeganie i wartość czasu, przekształcając go w narzędzie władzy i opresji.

Literatura przedstawia również postawy akceptacji i pogodzenia się z nieuchronnością śmierci, jak w przypadku starości Santiago z "Starego człowieka i morza" Ernesta Hemingwaya. Santiago, będąc świadomym bliskości swojego kresu, nie poddaje się jednak rezygnacji. Jego nieustępliwa walka z naturą, reprezentowaną przez wielką rybę, symbolizuje niezłomność ludzkiego ducha i gotowość do stawienia czoła nadchodzącemu końcowi z honorem.

Podsumowując, literatura oferuje szeroką gamę refleksji nad upływem czasu i nieuchronnością śmierci. Od poczucia bezsensu i rezygnacji, poprzez postrzeganie czasu jako cyklicznego, aż po akceptację i pamięć jako nieśmiertelność - każda postawa dostarcza swoistej interpretacji tych dwóch nieuniknionych elementów ludzkiego życia. Każda z tych postaw znajduje swoje odzwierciedlenie w bohaterach literackich, którzy w różny sposób mierzą się z własnym losem, ukazując tym samym bogactwo ludzkich doświadczeń i emocji w obliczu przemijania.