Od bierności do buntu: Postawy człowieka wobec problemów rzeczywistych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.11.2025 o 14:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2025 o 12:01

Postawy człowieka wobec problemów rzeczywistych mogą różnić się znacznie, od bierności, aż po ostateczny bunt. Literatura światowa i polska dostarcza wielu przykładów, które ukazują ewolucję ludzkich zachowań w obliczu trudności i zagrożeń. Przedstawione postawy nie tylko odzwierciedlają indywidualne charakterystyki bohaterów, ale także oferują szersze spojrzenie na ludzką naturę i mechanizmy psychologiczne, które prowadzą od apatii do aktywnego przeciwstawienia się niesprawiedliwości. Analizując wybrane dzieła literackie, możemy lepiej zrozumieć, dlaczego ludzie podejmują walkę o zmianę rzeczywistości lub pozostają bierni wobec problemów.

Jednym z kluczowych dzieł literatury polskiej, które ilustrują przejście od bierności do buntu, jest "Lalka" Bolesława Prusa. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią, która z czasem ewoluuje pod wpływem otaczającej rzeczywistości. Początkowo Wokulski wydaje się biernym obserwatorem życia, zwłaszcza w kontekście relacji z Izabelą Łęcką. Jego zakochanie sprawia, że traci zdrowy rozsądek i podporządkowuje swoje działania marzeniom o związku z kobietą, która nie darzy go odwzajemnionym uczuciem. Jednakże, w miarę rozwoju fabuły, Wokulski zaczyna dostrzegać niesprawiedliwości społeczne i staje się bardziej świadomy problemów, które dotykają społeczeństwo. Jego działalność gospodarcza oraz próby pomocy ubogim są wyrazem buntu wobec skostniałych struktur społecznych i podziałów klasowych. Wokulski zaczyna działać, aby zmienić rzeczywistość, co jest dowodem na jego przejście od bierności do aktywnego zaangażowania.

Innym znaczącym dziełem, które ilustruje podobny proces, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, główny bohater powieści, to postać, która początkowo jest biernym obserwatorem rzeczywistości, zafascynowanym własnymi teoriami filozoficznymi. Jego zdystansowany stosunek do świata prowadzi go do przekonania, że jest wyjątkowy i ma prawo do popełnienia zbrodni w imię wyższych celów. Raskolnikow buntuje się przeciwko niesprawiedliwości społecznej, ale robi to w sposób destrukcyjny i moralnie wątpliwy. Jego wewnętrzny konflikt prowadzi do ostatecznego upadku, ale także do pewnej formy odkupienia, gdy zaczyna rozumieć, że prawdziwy bunt musi być oparty na empatii i szacunku dla innych ludzi. Przejście od bierności do buntu w przypadku Raskolnikowa jest skomplikowane i pełne sprzeczności, ale ostatecznie pokazuje, że rzeczywiste zmiany wymagają głębszego zrozumienia i refleksji.

Polska literatura XX wieku oferuje również inne cenne przykłady tej tematyki. W "Kamieniach na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, młodzi bohaterowie – Rudy, Zośka i Alek – początkowo wiodą normalne życie, z dala od politycznych i wojennych konfliktów. Jednak nadchodząca wojna i okupacja niemiecka zmuszają ich do podjęcia walki. Ich przejście od względnej bierności do aktywnego buntu jest odpowiedzią na okrutną rzeczywistość, której nie mogą dłużej ignorować. Ich działalność w Szarych Szeregach staje się symbolem młodzieżowego oporu przeciwko okupantowi i próbą odzyskania godności narodowej. Postawy tych młodych ludzi dowodzą, że gdy realne problemy dotkną bezpośrednio człowieka, często budzą one w nim ukryte pokłady odwagi i determinacji.

Z kolei w "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza, temat bierności i buntu jest analizowany przez pryzmat indywidualności i konformizmu. Główny bohater, Józio Kowalski, jest zmuszony do powrotu do szkoły, co staje się pretekstem do analizy mechanizmów podporządkowania i walki o własną tożsamość. Józio początkowo jest bierny wobec narzucanych mu norm społecznych, jednak z czasem buntuje się przeciwko infantylizującym i ograniczającym społeczeństwu normom. Jego bunt ma charakter bardziej symboliczny niż dosłowny, ale pokazuje, że walka o własne "ja" również może być formą sprzeciwu wobec narzucanych ról i oczekiwań.

Od bierności do buntu – postawy człowieka wobec problemów rzeczywistych są zasadniczym tematem w literaturze, który nieustannie fascynuje zarówno pisarzy, jak i czytelników. Bohaterowie literaccy, tacy jak Stanisław Wokulski, Rodion Raskolnikow czy młodzi bohaterowie "Kamieni na szaniec", ukazują różnorodność dróg, jakie mogą prowadzić od apatii do aktywnego sprzeciwu. Analiza tych postaw pozwala nam lepiej zrozumieć mechanizmy wpływające na ludzkie decyzje i działania w obliczu trudności, a także uświadamia, że bunt jest często nieodzownym elementem dążenia do sprawiedliwości i prawdy w naszym życiu.