Kiedy wartości decydują o ludzkim życiu – rozważania na podstawie "Zbrodni i kary", "Lalki" oraz "Małego Księcia"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.11.2025 o 13:25

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.11.2025 o 21:57

Wartości moralne i etyczne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu ludzkiego życia i podejmowaniu decyzji. Ich wpływ można dostrzec zarówno w literaturze, jak i w rzeczywistości. Literatura często odzwierciedla dylematy moralne, przed którymi stają bohaterowie, pokazując, jak ich wartości kształtują ich losy i decyzje. Dobrze znane utwory literackie, takie jak "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Mały Książę" Antoine'a de Saint-Exupéry'ego, ukazują, jak wartości decydują o ludzkim życiu.

W "Zbrodni i karze" Dostojewskiego główny bohater, Rodion Raskolnikow, zmaga się z pytaniem o moralność i wartość ludzkiego życia. Raskolnikow, młody student, wierzy, że jest jednostką wybitną, która ma prawo stanowić ponad społecznymi normami i moralnością. Jego teoria pozwala mu na popełnienie morderstwa staruszki lichwiarki, co uzasadnia jako akt społecznej sprawiedliwości. Jednak po dokonaniu zbrodni Raskolnikow zmaga się z ogromnym poczuciem winy i wewnętrznym rozdarciem. Jego wartości, które początkowo były oparte na egoistycznym przekonaniu o własnej wyższości, zmieniają się pod wpływem wyrzutów sumienia i cierpienia. Koniec końców, Raskolnikow przyznaje się do zbrodni i poddaje się karze, co jest wyrazem jego moralnej przemiany i uznania wartości ludzkiego życia oraz odpowiedzialności za własne czyny.

"Lalka" Bolesława Prusa to kolejny przykład, gdzie wartości mają decydujące znaczenie dla życia bohaterów. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, stara się pogodzić swoje aspiracje materialne z dążeniem do wyższych wartości duchowych i miłości. Wokulski jest człowiekiem przedsiębiorczym i ambitnym, ale jednocześnie szuka sensu życia w miłości do Izabeli Łęckiej. Jego postać pokazuje, jak materializm i romantyczne uczucia mogą prowadzić do wewnętrznego konfliktu. Wokulski próbuje zdobyć uznanie w oczach Izabeli, inwestując w różne przedsięwzięcia i gromadząc majątek. Jednak jego wartości miłosne i duchowe pozostają niespełnione, gdyż Izabela okazuje się osobą płytką i niezdolną do odwzajemnienia jego uczuć. Wokulski w końcu rezygnuje z miłości do Izabeli i obiera nową drogę życia, co podkreśla znaczenie wartości duchowych nad materialnymi.

"Mały Książę" Antoine'a de Saint-Exupéry'ego to kolejna opowieść, w której wartości odgrywają kluczową rolę. Bohaterowie tej alegorycznej powieści odkrywają, że to, co naprawdę ważne, jest niewidoczne dla oczu. Mały Książę, podróżując po różnych planetach, spotyka postacie reprezentujące różne ludzkie cechy i wartości, takie jak chciwość, próżność, władza i miłość. Najważniejszą lekcją, którą przynosi ze sobą Mały Książę, jest wartość miłości i przyjaźni. Relacja Księcia z Różą oraz jego przyjaźń z Lisem pokazują, że najważniejsze wartości życia to te, które tworzą więzi międzyludzkie i dają poczucie sensu i satysfakcji. Lis uczy go, że "najważniejsze jest niewidoczne dla oczu", co podkreśla znaczenie wewnętrznych wartości i prawdziwych uczuć.

Analizując te trzy utwory, możemy zauważyć, że wartości moralne i duchowe odgrywają decydującą rolę w życiu bohaterów. W "Zbrodni i karze" Raskolnikow początkowo ignoruje moralne zasady, w końcu jednak uznaje ich wartość i poddaje się karze jako akt oczyszczenia. W "Lalce" Wokulski próbuje pogodzić wartości materialne z duchowymi, lecz w końcu uświadamia sobie, że prawdziwe szczęście można znaleźć tylko w wewnętrznej harmonii i duchowych wartościach. "Mały Książę" uczy natomiast, że najważniejsze wartości w życiu to miłość i przyjaźń, które dają prawdziwe szczęście i sens życia.

Podsumowując, wartości moralne i duchowe decydują o ludzkim życiu, wpływając na decyzje, jakie podejmujemy, oraz na to, kim się stajemy. Literatura daje nam cenne lekcje o znaczeniu tych wartości, pokazując, jak wpływają one na losy bohaterów i ich wybory życiowe. Wartości takie jak miłość, odpowiedzialność, uczciwość i przyjaźń są fundamentami, na których opieramy nasze życie, a ich brak lub niewłaściwe zrozumienie może prowadzić do wewnętrznych konfliktów i tragedii. Rozważając problem wartości, możemy lepiej zrozumieć siebie i innych, a także uczynić nasze życie bardziej harmonijnym i spełnionym.