Literatura i jej wpływ na decyzje i wybory człowieka na przykładzie "Innego świata", "Latarnika", "Dziadów cz. III" oraz "Ani z Zielonego Wzgórza"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.12.2025 o 18:33

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.12.2025 o 18:19

Literatura od zawsze odgrywała istotną rolę w życiu człowieka, wpływając na jego decyzje, wybory oraz sposób postrzegania otaczającego świata. Książki, przez swoje głęboko przemyślane treści i uniwersalne przesłania, mogą inspirować, kształtować charaktery oraz motywować do działania. W literaturze znaleźć można zarówno przykłady pozytywnego, jak i negatywnego wpływu na bohaterów, co przekłada się na ich decyzje i wybory. Przyjrzyjmy się kilku utworom: „Innemu światu” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, „Latarnikowi” Henryka Sienkiewicza, „Dziadom” część III Adama Mickiewicza oraz „Ani z Zielonego Wzgórza” Lucy Maud Montgomery, aby zobaczyć, jak literatura kształtuje losy ich postaci.

Gustaw Herling-Grudziński, autor „Innego świata”, w swojej relacji z pobytu w sowieckim łagrze ukazuje, jak skrajne warunki mogą wpłynąć na ludzką psychikę i decyzje. Książka ta opisuje brutalną rzeczywistość obozu, gdzie moralność i wartości są wystawione na ciężką próbę. Bohaterowie, w tym sam autor, muszą podejmować decyzje dotyczące przetrwania, które często kolidują z ich dotychczasowymi przekonaniami. Jednym z najważniejszych motywów przewijających się przez książkę jest kwestia człowieczeństwa i godności. Herling-Grudziński ukazuje, jak lektury, takie jak Biblia czy klasyczne dzieła literackie, mogą stać się oparciem i źródłem nadziei w najtrudniejszych chwilach. Literatura ta pozwalała więźniom nie tylko na chwilowe oderwanie się od ponurej rzeczywistości, ale również na zachowanie resztek człowieczeństwa i podjęcie moralnych wyborów, które w innym kontekście mogłyby wydawać się błahe.

W „Latarniku” Henryka Sienkiewicza obserwujemy, jak literatura i tęsknota za ojczyzną wpływają na decyzje głównego bohatera, Skawińskiego. Po wielu latach tułaczki po świecie, Skawiński podejmuje pracę latarnika na małej wyspie, mając nadzieję na spokojną starość. Jednak przypadkowe znalezienie „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza w pakiecie z nowymi książkami zmienia jego życie. Lektura przypomina mu młodzieńcze lata i utraconą ojczyznę, co sprawia, że przeżywa silne emocje i traci czujność podczas swojej pracy. Zostaje to uznane za zaniedbanie obowiązków, co kończy się jego zwolnieniem. Skawiński decyduje się opuścić bezpieczne miejsce i ponownie wyruszyć w świat. Jego decyzja była bezpośrednio zainspirowana literaturą, która obudziła w nim dawne wspomnienia i pragnienia.

„Dziady” część III Adama Mickiewicza to kolejny przykład, gdzie literatura i jej symbolika odgrywają kluczową rolę w decyzjach bohaterów. Utwór ten, będący dramatem narodowym, jest przesiąknięty głębokimi treściami patriotycznymi. Walka o wolność i niepodległość staje się życiowym celem Konrada, głównego bohatera, który w swoich wyborach kieruje się miłością do ojczyzny i ideałami romantyzmu. Literatura romantyczna, a zwłaszcza poezja narodowa, jest dla niego źródłem inspiracji i motywacji. Konrad podejmuje decyzje, które są bezpośrednio związane z jego gorącymi uczuciami patriotycznymi oraz wiarą w duchowe powołanie do walki. Jego determinacja i wybory są zatem ściśle związane z wpływem literatury i jej romantycznych ideałów.

Wreszcie „Ania z Zielonego Wzgórza” Lucy Maud Montgomery to opowieść o młodej dziewczynie, która dzięki literaturze i wyobraźni staje się szczególną osobą, wpływającą na otaczający ją świat. Ania Shirley, sierota o bujnej wyobraźni, trafia do Zielonego Wzgórza, gdzie dzięki swojemu optymizmowi i miłości do książek zmienia życie swoich opiekunów, Maryli i Mateusza. Ania często podkreśla, jak ważne są dla niej książki i jak wiele nauczyła się z literatury. To dzięki lekturze poznaje różnorodne postawy życiowe i wartości, które wpływają na jej decyzje i wybory. Przez całe życie kieruje się zasadą, że warto marzyć i dążyć do realizacji swoich celów, niezależnie od okoliczności. Literatura staje się dla niej nie tylko źródłem rozrywki, ale także nauczycielką i przewodnikiem po trudach codzienności.

Podsumowując, literatura nie jest jedynie zbiorowiskiem wyrazów, lecz niezwykłą siłą zdolną wpływać na nasze umysły i serca. Na przestrzeni dziejów, od biblijnych opowieści po współczesne powieści, zbiór tekstów literackich stanowił bogactwo, z którego czerpiemy inspirację, mądrość oraz emocjonalne odciążenie. Każdy kontakt z literaturą jest jak rozmowa z inną duszą, która przeżyła coś wyjątkowego — doświadczenie, które może wzbogacić nasze życie. Rozważając wpływ literatury, zastanówmy się nad jej rolą jako mostu między przeszłością, teraźniejszością a przyszłością czytelnika.

Aniutka z „Ani z Zielonego Wzgórza” to przykład postaci, która dzięki literaturze odnajduje nie tylko sens życia, lecz również inspirację do walki o swoje marzenia. Czytanie pozwalało jej wierzyć w możliwość odmiany własnego losu, co ostatecznie prowadziło ją do szeregu ważnych decyzji, które wpływały na jej życie oraz życie innych ludzi. W czasach, gdy rzeczywistość była często trudna do zaakceptowania, książki dawały jej nadzieję oraz uczucie przenoszenia się do świata, gdzie wszystko jest możliwe. To pokazuje, że literatura potrafi przenosić nas w inne światy, oferując nowe perspektywy i możliwości.

Jednym z często analizowanych dzieł literackich jest „Dżuma” Alberta Camusa. Dzieło to nie tylko jest alegorią okrucieństw wojennych, ale też przypomina o kondycji ludzkiej oraz o nieustannym zmaganiu się dobra ze złem. Camus, przedstawiając miasto Oran dotknięte epidemią, kreuje sytuację, w której udział jednostki zyskuje znaczenie symboliczne. Decyzje bohaterów, ich walka z chorobą i cierpieniem, odzwierciedlają siłę literatury w kształtowaniu postaw moralnych i etycznych czytelników. Jest to przypomnienie, że każdy z nas może być tym, kto stawia opór złu i niesprawiedliwości.

W podobny sposób literatura jest ważna dla każdego kraju i kultury, będąc nośnikiem wartości, norm oraz historii. „Inny Świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to świadectwo okrucieństwa Gulagu, a jednocześnie przypomnienie o wartości ludzkiej godności i prawdy. Książka ta, w której autor poprzez swoją niezachwianą wiarę w wartość ludzkiej godności potrafi przejść przez piekło obozów, jest przykładem na to, jak literatura może wpływać na postawy zarówno jednostek, jak i całych społeczności. Przez poznanie tych relacji czytelnicy zyskują głębsze zrozumienie historii oraz odnajdują motywację do poszukiwania prawdy i walki o sprawiedliwość w codziennym życiu.

Nie sposób pominąć wpływu literatury na rozwój filozofii i myślenia krytycznego. Dzieła Platona, Szekspira czy Dostojewskiego wciąż są czytane i analizowane, a ich moralne i filozoficzne rozważania nadal pobudzają intelektualne debaty na całym świecie. Teksty literackie są w stanie zaszokować, zainspirować, a także zmusić do refleksji, wywołując uczucia, które mogłyby pobudzić konkretne działania.

Jednak wpływ literatury nie ogranicza się tylko do przeszłości lub do opisanych wyżej przykładów. Książki współczesnych autorów często podejmują ważne tematy społeczne, polityczne i ekologiczne, skłaniając nowe pokolenia do myślenia i działania na rzecz lepszego świata. Dzięki literaturze młodzi ludzie uczą się wartości, takich jak empatia, solidarność i odpowiedzialność za innych oraz za planetę.

Literatura spełnia misję nie tylko jako nośnik słów, ale jako transformacyjny element w życiu człowieka, zdolny do kształtowania jego postaw, marzeń, a nawet przyszłości. Każda lektura to krok w głąb siebie, odkrywanie nowych idei, a przede wszystkim środek do zbudowania lepszego społeczeństwa. Książki pozostają zaufanym przewodnikiem, czerpiącym z przeszłości, aby lepiej zrozumieć teraźniejszość i świadomie kroczyć ku przyszłości. Więc może warto jeszcze raz sięgnąć po książkę i pozwolić, by historia, którą opowiada, wpłynęła na naszą własną drogę życiową.