Funkcja przenikania się elementów realistycznych i fantastycznych w utworach literackich: argumenty i konteksty zgodne z kryteriami CKE

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 13:32

Przenikanie się elementów realistycznych i fantastycznych w literaturze europejskiej stanowi jeden z najbardziej intrygujących zabiegów artystycznych, który pozwala na głębsze zrozumienie twórczości literackiej oraz przesłania utworów. Tego rodzaju kompozycja ułatwia czytelnikowi zarówno utożsamienie się z historią, jak i jej odbiór na symbolicznym poziomie. Mogę to udowodnić na przykładzie wielu znanych dzieł literackich, m.in. „Lord Jim” Josepha Conrada, „Latarnik” Henryka Sienkiewicza czy „Dziady” Adama Mickiewicza.

Pierwszym argumentem wspierającym moją tezę jest to, że przenikanie się elementów realistycznych i fantastycznych pozwala człowiekowi na wyrażanie swoich wewnętrznych konfliktów i dylematów. W powieści „Lord Jim” Josepha Conrada mamy do czynienia z rzeczywistymi opisami życia marynarskiego oraz realistycznymi sytuacjami, w które bohater zostaje wrzucony. Jednak cała fabuła utworu toczy się wokół motywu fantastycznego – idealistycznego sposoby myślenia Jima o sobie samym. Jim przechodzi w utworze przez swoisty proces transformacji, który trudno ocenić rzeczywistością – wypływa on bardziej z jego wyobrażeń o byciu bohaterem niż z faktycznych zdarzeń. Tomashow przenieść grozę skrzywienia masztu i ucieczki załogi „Patny” w symboliczne pytanie moralne o odpowiedzialność, honor i odkupienie win pozwala lepiej zrozumieć Jimowi samego siebie, a czytelnikowi umożliwia głębszą analizę etyczną jego postępowania.

Kontekst historyczny tej opowieści wiąże się z końcem XIX wieku, kiedy to idee romantyczne zderzały się z brutalną rzeczywistością kolonializmu i nowoczesności. Jim staje niejako na granicy między romantycznym bohaterstwem a koniecznością zmierzenia się z realnymi konsekwencjami swych działań, co uwypukla wewnętrzne konflikty epoki.

Drugim argumentem, który chcę przytoczyć, jest to, że przenikanie elementów fantastycznych i realistycznych pozwala na pokazanie duchowego wymiaru życia człowieka. W „Dziadach” Adama Mickiewicza elementy realistyczne przeplatają się z nadprzyrodzonymi. Sceneria litewskiej wsi, rytuały gusła były realistyczne dla współczesnych Mickiewiczowi czytelników, jednak cały motyw kontaktu ze światem duchów nadaje dziełu wymiar metafizyczny. Dzięki temu połączeniu, czytelnik może głębiej wniknąć w duchowe dylematy bohaterów oraz symbolikę narodowego cierpienia i odrodzenia.

W kontekście historycznym „Dziady” były tworzone w czasie zaborów, kiedy Polska przechodziła przez trudne momenty swojego istnienia. Fantastyka w utworze pełni rolę narzędzia, które pozwala lepiej zrozumieć kontekst polityczny i społeczny – zarówno realne zagrożenia ze strony zaborców, jak i duchową potrzebę upragnionej wolności i sprawiedliwości. To sprytne przenikanie rzeczywistości i fantastyki ułatwiało Mickiewiczowi komunikowanie się z odbiorcą i przekazywanie głębszych treści.

Trzecim argumentem, który podkreślę, jest fakt, że przenikanie tych dwóch porządków pozwala na ukazanie wartości moralnych. W „Latarniku” Henryka Sienkiewicza mamy do czynienia z realistycznym opisem życia emigranta w Ameryce Łacińskiej. Jednak zawierający się w tej noweli moment odkrycia przez Skawińskiego exemplum, czyli „Pana Tadeusza”, nadaje temu utworowi wymiar metaforyczny. Poprzez połączenie elementu realistycznego – codziennej harówki – z elementem fantastycznym – powrotem do korzeni dzięki lekturze poezji narodowej – Sienkiewicz ukazuje niezłomność ducha i pragnienie powrotu do ojczyzny nawet w najtrudniejszych warunkach.

Kontekst historyczny „Latarnika” to czas po Powstaniu Styczniowym, kiedy wielu Polaków zostało zmuszonych do emigracji. Fantastyki w utworze używa się tu jako narzędzia, aby przedstawić wartości patriotyczne i moralne, a także pokazać, że mimo odległości geograficznej, duch narodowy i miłość do literatury mogą przezwyciężyć wszelkie trudności.

Wnioski z powyższych argumentów są następujące: przenikanie się elementów realistycznych i fantastycznych w literaturze pozwala na głęboką analizę ludzkich konfliktów wewnętrznych, duchowych dylematów i wartości moralnych. Dzięki temu połączeniu, autorzy takich dzieł jak „Lord Jim”, „Dziady” czy „Latarnik” mogą nie tylko przedstawić swoje myśli i przekonania, ale także umożliwić czytelnikom głębsze zrozumienie problemów poruszanych w utworach. To właśnie przenikanie tych dwóch światów czyni te dzieła nieśmiertelnymi i uniwersalnymi, ponieważ pozwala na uniwersalne odniesienie się do ludzkiej kondycji.