Co to znaczy być etycznym człowiekiem?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 16:07

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 7.01.2024 o 16:05

Bycie etycznym człowiekiem to nie tylko kwestia, która od wieków zajmuje myślicieli, filozofów, a także przeciętnych ludzi w codziennych decyzjach, ale także znaczy rozważanie, co to oznacza być etycznym wobec zwierząt. Etyka, jako dziedzina filozofii, zajmuje się zasadami moralnymi, które kierują ludzkim postępowaniem, a bycie etycznym człowiekiem należy rozumieć jako zgodność zachowania z przyjętymi normami moralnymi.

Głównym pytaniem, które powinno się pojawić w dyskusji o etyczności jest to, jakie normy i wartości przyjmujemy za słuszne i jak możemy określić, że postępowanie jest prawidłowe. Z perspektywy historii myśli etycznej widzimy, że jedną z fundamentalnych koncepcji jest dążenie do dobra. Arystoteles w "Etyce nikomachejskiej" twierdzi, że celem człowieka powinno być osiągnięcie eudajmonii – szczęścia rozumianego jako realizacja swojej natury i cnót. Być etycznym w tym ujęciu, to znaczy działać zgodnie z cnotami, czyli trwałymi dyspozycjami do dobrego działania.

Inne podejście prezentuje Immanuel Kant, który w swojej etyce deontologicznej akcentuje znaczenie intencji działania, a nie tylko samych efektów. Według Kanta etyczny człowiek to ten, który postępuje zgodnie z imperatywem kategorycznym, czyli zasadą nakazującą działanie tak, aby można było chcieć, by zasada jego działania stała się prawem powszechnym. Moralność w tym ujęciu jest niezależna od konsekwencji, szczęścia czy indywidualnego pojmowania dobra, lecz opiera się na nieprzekraczalnych zasadach.

Współczesne spojrzenie na etykę często czerpie z filozofii egzystencjalistów. Jean-Paul Sartre twierdził, że bycie etycznym człowiekiem to przede wszystkim bycie autentycznym, czyli akceptującym fakt, że każdy z nas jest odpowiedzialny za swoje wybory i nie możemy zrzucić tej odpowiedzialności na innych, rzeczywistość czy Boga. Taka perspektywa nakłada na jednostkę ogromne znaczenie wyborów osobistych i troskę o to, aby były one wyrazem najgłębszej prawdy o sobie samym.

Przywoływane koncepcje tworzą ramy, w których można rozważać postawę etycznego człowieka. Warto jednak przywołać konkretne przykłady z literatury, pokazujące różne oblicza moralności. Sofia Kowalewska w "Granicy" Zofii Nałkowskiej dokonuje wyboru w dążeniu do prawdy o sobie, rezygnując z obłudy społecznej i narzucanej jej roli, co można interpretować jako etyczny czyn polegający na byciu autentycznym, mimo społecznych kosztów. Innym przykładem może być postać księdza Piotra w "Lalce" Bolesława Prusa, który pokazuje, że postępowanie w zgodzie z własnym sumieniem i etyką, nawet wbrew konwencjom społecznym czy interesom własnym, może być wyrazem najwyższej etyczności.

W codzienności etyczność objawia się w drobnych gestach i wyborach, które, mimo że nie zawsze są widoczne, składają się na moralny obraz nas samych. Bycie etycznym człowiekiem w wymiarze osobistym oznacza stawianie siebie w sytuacjach, które testują nasze wartości i zasady, a w wymiarze społecznym implikuje budowanie takiego świata, w którym respektowane są podstawowe prawa i godność każdej osoby.

Podsumowując, być etycznym człowiekiem to podejmować działania zgodne z wartościami, które ceni się jako prawdziwe i powszechne, w dążeniu do dobra, z poszanowaniem godności własnej i innych. Wiąże się to z koniecznością ciągłej refleksji nad swoimi decyzjami, ich motywami i konsekwencjami, nieustającym pytaniem o to, co jest słuszne, i gotowością do ponoszenia konsekwencji swoich wyborów. Jest to zadanie trudne, ale też niezwykle ważne dla utrzymania spójności moralnej indywidualnej i społecznej. Dodatkowo, bycie etycznym wobec zwierząt to także szacunek do ich godności oraz troska o ich dobrostan, co jest istotne zarówno dla nich, jak i dla nas samych.