Trzeźwy racjonalista – niepoprawny marzyciel: wpływ wyboru postawy życiowej na losy człowieka i jego relacje z innymi ludźmi

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.01.2024 o 11:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 20.01.2024 o 22:05

Postawy życiowe stanowią kluczowy element w kreowaniu ścieżki, którą podążają ludzkie losy. Prześledzenie losów różnych bohaterów literatury pozwala na zrozumienie, jak wybór pomiędzy racjonalizmem, a marzycielstwem wpływa na interakcje z otoczeniem oraz ostateczny kształt ludzkiego życia. Dwoma klasycznymi przykładami protagonistów, którzy na kartach historii literackiej wyznaczyli odmienne trajektorie, są bohaterowie dwóch epok: Stanisław Wokulski z „Lalki” autorstwa Bolesława Prusa oraz Kordian z dramatu Juliusza Słowackiego o tym samym tytule.

Wokulski to postać będąca w swym założeniu racjonalistą, choć w rzeczywistości jego osobowość kształtowana jest przez ciągłe oscylowanie między zdrowym rozsądkiem a niepohamowaną pasją. Jest on kupcem, potem naukowcem, a wszystko po to, aby zdobyć serce Izabeli Łęckiej – kobiety z wyższych sfer, której wizerunek wpływa na jego marzenie o przynależności do świata arystokracji. Mimo że Wokulski odnosi sukcesy na polu nauki i biznesu, to jego miłość do Izabeli rujnuje go zarówno finansowo, jak i duchowo. Pokazuje to, że nawet umysł nastawiony na racjonalne kalkulacje może ulec zachwianiom wskutek emocji. Relacje Wokulskiego z innymi ludźmi również ukazują dysonans między racjonalnymi a emocjonalnymi aspektami jego życia – jest ceniony jako przedsiębiorca, ale oceniany z góry przez arystokrację, z którą pragnie się związać.

Na przeciwnym biegunie postaw życiowych stoi Kordian, poeta-młodzieniec, niepoprawny marzyciel, którego cechuje impet romantycznej wyobraźni i nieustające pragnienie realizacji ideałów pozytywnych – miłości i wolności. Kordian pragnie dokonać wielkich czynów – takich jak chwalebna śmierć za ojczyznę czy zamach na życie cara. Pomimo szczytnych celów, bohater ten ostatecznie doznaje klęski. Warto zastanowić się, czy przyczyną takiego losu nie jest właśnie jego idealistyczna postawa życiowa, przepełniona emocjami, brak pragmatycznego spojrzenia na rzeczywistość i zbytnie koncentrowanie się na wewnętrznych przeżyciach. Wędrówka Kordiana przez życie, pełna młodzieńczego zapału i nadziei, kończy się jednak uświadomieniem sobie bolesnej prawdy o świecie, który nie jest gotowy na romantyczne wybryki. Jego relacje z otoczeniem są trudne, gdyż marzenia Kordiana nie znajdują odzwierciedlenia w pragmatycznej rzeczywistości.

Analizując losy Wokulskiego i Kordiana, można dostrzec, że obie postawy życiowe niosą ze sobą ryzyko porażki. W przypadku Wokulskiego racjonalizm zderza się z romantyczną niemożliwością spełnienia marzeń o wielkiej miłości, w przypadku Kordiana natomiast czyste marzycielstwo okazuje się niedostosowane do życiowych realiów. Klęska obu bohaterów wyraźnie pokazuje, że wybór jednej z tych ścieżek nie gwarantuje sukcesu.

W kontekście relacji z innymi, obaj bohaterowie doświadczają odrzucenia: Wokulski przez klasę arystokratyczną, która nie docenia jego wysiłków w dążeniu do rangi równorzędnego; Kordian przez naród, który nie podziela jego romantycznego idealizmu i nie jest gotowy na radykalne zmiany. To pokazuje, że wybór postawy życiowej wpływa nie tylko na przebieg indywidualnych losów, ale i na jakość i kształt relacji społecznych.

Podsumowując, zarówno racjonalizm postaci Wokulskiego, jak i marzycielstwo Kordiana, mimo że wydają się wiodącymi do różnych dróg, prowadzą obu bohaterów do konfrontacji z twardą rzeczywistością, ukazując tym samym, iż wybór postawy życiowej niosącej jednoznaczne odpowiedzi jest rzadkością. Trzeba zatem wysnuć wniosek, że zarówno życie pozbawione emocji i snucia marzeń, jak i życie kierowane wyłącznie ideami i romantycznymi wizjami, może okazać się niedostateczne w kompleksowym zrozumieniu i akceptacji warunków, jakie nieuchronnie stawia przed nami otaczający nas świat. Czy zatem możliwe jest odnalezienie złotego środka między rzeczywistością, a światem ideałów? Literatura zdaje się szeptem podpowiadać, że prawdziwa sztuka życia znajduje się w umiejętności łączenia tych dwóch pozornie nie do pogodzenia aspektów ludzkiego istnienia.