Konwencja oniryczna i jej funkcje

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.02.2024 o 22:11

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 2.02.2024 o 14:41

Konwencja oniryczna to sposób przedstawiania świata przedstawionego w dziele literackim, gdzie elementy rzeczywiste mieszają się z elementami fantastycznymi, ułomną logiką czy zmiennością czasu i przestrzeni, co jest charakterystyczne dla stanu snu. Dzieła utrzymane w konwencji onirycznej możemy traktować jako rodzaj mostu łączącego jawę z nierzeczywistością, stając się przestrzenią jej swobodnej interpretacji.

Funkcję oniryczną można rozpatrywać na wielu płaszczyznach, począwszy od estetycznej, poprzez psychologiczną, aż do filozoficznej. Na poziomie estetycznym konwencja oniryczna dostarcza autorom bogatego zestawu narzędzi twórczych. Pozwala na wykorzystanie niestandardowych obrazów i metafor, tworzenie niezwykłych, a często niemożliwych scenografii czy wydarzeń, które w realnym świecie byłyby niemożliwe do zaistnienia. Przykładem wykorzystania takiej estetyki jest choćby twórczość Brunona Schulza, szczególnie zbiór opowiadań "Sklepy cynamonowe", gdzie oniryzm przeplata się z rzeczywistością, budując niemal magiczny świat o niepowtarzalnym klimacie.

Pierwszym przykładem, który doskonale ilustruje zastosowanie konwencji onirycznej, jest "Makbet" Williama Szekspira. W tym dramacie snują się sny i wizje, które pomagają budować napięcie oraz oddawać stany psychiczne bohaterów. Kluczową sceną jest moment, kiedy Makbet ma wizję zakrwawionej ręki i słyszy głosy oskarżające go o zbrodnię. Ta senna scena nie tylko podkreśla jego stopniowe popadanie w obłęd, ale także odzwierciedla moralne rozterki popełniającego zbrodnię tyrana. Senność i halucynacje są tu metaforą psychicznego upadku i kary za popełnione zło.

W innym klasycznym dziele, jakim jest "Boska komedia" Dantego Alighieri, konwencja oniryczna zostaje wykorzystana do zbudowania całego narracyjnego świata. Bohater, Dante, odbywa wędrówkę przez Piekło, Czyściec i Raj, które można interpretować jako gigantyczną, rozbudowaną wizję senną. Wędrówka ta staje się alegorią duchowej podróży, podczas której Dusza spotyka się ze swymi wewnętrznymi lękami, nadziejami i pragnieniami. Opisy niezwykłych miejsc i postaci, z którymi Dante ma kontakt, korzystają z plastyczności snu, by oddać złożoność ludzkiej egzystencji oraz jej moralne i duchowe aspekty.

Kolejnym przykładem wykorzystania konwencji onirycznej jest "Doktor Faustus" Christopha Marlowe'a. Główny bohater, doktor Faustus, zawiera pakt z diabłem w zamian za zdobycie nadprzyrodzonej wiedzy i mocy. Marlowe wykorzystuje sekwencje oniryczne, by symbolicznie przedstawić konsekwencje jego decyzji. W jednym z takich snów Faustus widzi księgę zawierającą sekretne nauki, co podkreśla fałszywe nadzieje i zgubne ambicje bohatera. Sny pełnią tutaj rolę ostrzeżenia oraz przedstawiają nieuchronne konsekwencje gry z siłami wykraczającymi poza ludzką kontrolę.

W literaturze polskiej konwencja oniryczna również zajmuje ważne miejsce. Przykładem może być "Lalka" Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, posiada przemyślenia i sny, które odzwierciedlają jego wewnętrzne rozterki i nietypowe ambicje. Marzenia senne Wokulskiego są pełne alegorii i emocjonalnych napięć, podkreślając jego pragnienie ucieczki od społecznych ograniczeń oraz poszukiwanie sensu życia w świecie pełnym korupcji i materializmu.

Konwencja oniryczna umożliwia twórcom literatury oddanie skomplikowanych stanów psychicznych oraz głębokich emocji ich bohaterów, a także zwrócenie uwagi na duchowe i moralne aspekty ludzkiej egzystencji. Dzięki sekwencjom snów, wizji i halucynacji, autorzy mogą wznosić narrację na wyższy poziom abstrakcji, symbolizmu i wewnętrznej prawdy, której często nie da się wyrazić wprost.

Konkludując, konwencja oniryczna w literaturze jest narzędziem niezwykle wszechstronnym i wielowymiarowym. Poprzez sny i wizje, pisarze kreują nie tylko bogaty, pełen znaczeń świat wewnętrzny bohaterów, ale także stawiają przed czytelnikami fundamentalne pytania o ludzką naturę, etykę i sens życia. Literatura, w której wykorzystano te oniryczne wątki, pozwala na głębsze i bardziej intymne zrozumienie postaci oraz tematów, które są nierozłącznym elementem ludzkiej egzystencji.