Wolność - dar, ale również odpowiedzialność

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 22:17

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.02.2024 o 19:17

Wolność jest wartością, która od zawsze była dla ludzi przedmiotem pożądania i walki. Jest ona uznawana za jeden z fundamentalnych aspektów życia, za cechę, która pozwala na indywidualny rozwój oraz samorealizację. Wielu myślicieli, pisarzy i bohaterów literatury zmagało się z problemem wolności, jej poszukiwaniem oraz z konsekwencjami, jakie przychodzą wraz z jej posiadaniem. Jednak wolność, tak często postrzegana jako najwyższy dar, jest również wielką odpowiedzialnością.

Przykładem literackim, który porusza owe zagadnienie, jest niewątpliwie "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, pod wpływem swojej teorii o ludziach „zwykłych” i „nadzwyczajnych” doszedł do wniosku, że jako jednostka wyjątkowa, ma prawo złamać wszelkie normy społeczne i moralne. Dotknięty przez własną interpretację wolności, postanowił dokonać morderstwa, uznając, że cel usprawiedliwia środki. Jednak zyskanie absolutnej wolności, jaką miałoby być odrzucenie wszelkich reguł, okazało się dla Raskolnikowa destrukcyjne. Bohater zmaga się z konsekwencjami swojego czynu, przede wszystkim z ciężarem winy, który rujnuje jego psychikę. Historia Raskolnikowa pokazuje, że wolność bez odpowiedzialności prowadzi do upadku moralnego, a koniec końców do degradacji samego człowieka.

Inną postacią literacką, która stara się mierzyć z wolnością jako darem i zadaniem jednocześnie, jest Antygona w tragedii Sofoklesa. Postanawia ona pochować ciało brata, zbuntować się przeciwko zakazowi Kreona, co jest aktem wyraźnym zarówno jej wolnej woli, jak i poczucia odpowiedzialności wobec niepisanych praw boskich. Antygona, choć zdaje sobie sprawę z możliwych konsekwencji, decyduje się postąpić zgodnie ze swoim sumieniem, co w efekcie prowadzi do jej tragicznego końca. Jej historia podkreśla związek pomiędzy wolnością, a koniecznością ponoszenia konsekwencji swoich wyborów.

Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa prezentuje inną perspektywę. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, dąży do wolności ekonomicznej i społecznej, pragnąc zyskać akceptację w oczach wyższych sfer, szczególnie ukochanej Izabeli Łęckiej. Jego wolność polega na możliwości samodzielnego kształtowania swojego losu, na dążeniu do poprawy własnej pozycji społecznej. Jednakże ta samodzielność również wymaga od Wokulskiego ogromnej odpowiedzialności - za swoje decyzje, inwestycje, a nawet za uczucia. W trakcie powieści widzimy, jak bohater wielokrotnie staje przed trudnymi wyborami i musi liczyć się z następstwami swych działań.

W każdym z tych przypadków wolność uwidocznia się jako potężny i atrakcyjny dar, który z jednej strony otwiera przed bohaterami nowe możliwości, ale z drugiej strony niesie z sobą obowiązek ponoszenia konsekwencji. Nie można rozważać wolności bez jednoczesnej analizy odpowiedzialności, gdyż jedno bez drugiego nie istnieje. Nie ma wolności bez odpowiedzi na pytanie: "W jaki sposób zamierzam wykorzystać wolność, którą posiadam, i jakie są możliwe skutki mojego działania?"

Mając to na uwadze, można stwierdzić, że wolność jest jednocześnie darem i zadaniem, przywilejem i obowiązkiem, który wymaga od jednostki zarówno odwagi, jak i rozwagi, a jej wartość jest tym większa, im bardziej jesteśmy świadomi ciążącej na nas odpowiedzialności. Cenne jest zatem kształtowanie postawy, która pozwala przyjmować wolność jako nieodłączną część życia, jednocześnie nie zapominając o konieczności podejmowania decyzji w sposób odpowiedzialny, z poszanowaniem dla samego siebie i dla innych. Wolność stanowi o naszej godności i człowieczeństwie, ale tylko wtedy, gdy idzie w parze z odpowiedzialnymi wyborami.