Nędzny bogacz: refleksje na temat skąpstwa: "Skąpiec" Moliera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2024 o 16:53

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.02.2024 o 17:38

Stan posiadania od zawsze wywierał wpływ na społeczny status jednostki. Bogactwo, postrzegane jako symbol sukcesu, często stanowi miernik wartości osób w społeczeństwie. Jednak pytanie, które warto postawić, brzmi: czy zgromadzenie materialnego dostatku automatycznie przekłada się na dobrostan psychiczny i emocjonalny? Morał z komedii "Skąpiec" Moliera pozwala nam odpowiedzieć na to pytanie, ukazując, że gromadzenie majątku kosztem własnych i cudzych potrzeb skazuje człowieka na życie w ubóstwie duchowym.

Główny bohater komedii Moliera, Harpagon, to postać, która niemal dosłownie oddaje się swojej skąpstwu. Obsesyjnie troszczy się o swoje dobra, w tym o skrzynię ze zgromadzonymi pieniędzmi, której strzeże jak własnego życia. Harpagon jest gotów poświęcić relacje z najbliższymi, własne szczęście, a nawet godność, byle tylko ochronić swoje bogactwo. Nie wahają się nawet oszczędzać niemiłosiernie na własnych dzieciach, Elizie i Kleancie, ograniczając ich życie do minimum.

Analizując postępowanie Harpagona, nie sposób nie dostrzec, że jego bogactwo to jedynie fasada. Wewnętrznie jest on człowiekiem przerażonym, zaabsorbowanym nieustannymi obawami o utratę swoich dóbr. Skąpstwo nie pozwala mu na czerpanie radości z życia, na budowanie głębokich, przyjacielskich czy miłosnych relacji. Jego bogactwo wydaje się być zatem ciężarem, a nie źródłem szczęścia. Harpagon, w swojej żałosnej egzystencji, wybiera samotność i wieczny niepokój zamiast rozkoszowania się owocami swego dobrobytu.

Zastanówmy się teraz, co zyskuje Harpagon dzięki swojej fortunie? Pozycję społeczną? Może szacunek w oczach innych? Błąd. Powierzchowne traktowanie go jako człowieka bogatego nie przekłada się na autentyczne relacje z innymi ludźmi. Przeciwnie, bohater jest obiektem drwin i potajemnego pogardy, a jego skąpstwo jest powodem, dla którego inni z dystansem i ironicznym politowaniem patrzą na jego życie. Można posunąć się do stwierdzenia, że Harpagon jest bogatym, lecz jednocześnie nędznym, bo choć ma majątek, jest pozbawiony człowieczeństwa i zdolności do uczucia bliskości z drugim człowiekiem.

Postać Harpagona jest czasami interpretowana jako satyra na społeczeństwo, które wynosi materializm na piedestał, negując przy tym wartości, takie jak miłość, przyjaźń czy empatia. To przestroga przed wypaczeniem, które przychodzi wraz z nadmiernym przywiązaniem do dóbr materialnych, które, paradoksalnie, mogą uczynić nas biednymi w najbardziej podstawowym, ludzkim wymiarze.

Podsumowując, "Skąpiec" Moliera ujawnia istotną prawdę o ludzkiej egzystencji. Nie przeczę, że bogactwo potrafi otworzyć przed nami drzwi do wielu możliwości i do pewnego stopnia zapewniać komfort. Jednak prawdziwe życie, jego głębia i bogactwo, nie znajduje się w skarbcach wypełnionych złotem oraz na kontach bankowych, lecz w relacjach z innymi, w zdolności do dzielenia się, kochania i przeżywania pełni emocji. Bogaty skąpiec jest zatem paradoksem, symbolizującym osobę, która mając wszystko, tak naprawdę nie ma nic – jest "bogatym nędzarzem". Harpagon, przesiąknięty skąpstwem, staje się mementem dla nas wszystkich, przestrogą przed życiem, które podporządkowane jest wyłącznie zgromadzeniu majątku.