Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Rozważania na podstawie „Skąpca” Moliera z uwzględnieniem kontekstu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2025 o 18:13

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.02.2025 o 12:38

„Skąpiec” Moliera, klasyczne dzieło literatury francuskiej z XVII wieku, doskonale ilustruje pytanie, czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym. Sztuka koncentruje się na postaci Harpagona, którego życie zdominowane jest przez obsesję gromadzenia bogactwa. Harpagon jest archetypicznym skąpcem, który przedkłada majątek nad relacje rodzinne, zdrowie, a nawet własne szczęście. Molier, za pomocą komedii, pokazuje, że przypisywanie zbyt dużej wartości dobrom materialnym może prowadzić do nieszczęścia, zarówno dla samego zainteresowanego, jak i osób z jego otoczenia.

Harpagon reprezentuje człowieka, który zatracił się w swojej chciwości. Jego obsesyjne podejście do majątku prowadzi do szeregu problemów dotyczących relacji rodzinnych. Relacje Harpagona z dziećmi, Elizą i Kleantem, są zdominowane przez jego miłość do pieniędzy. Skąpiec jest gotów poświęcić ich szczęście dla własnych korzyści finansowych. Planuje na przykład wydać swoją córkę Elizę za mężczyznę, którego nie kocha, ale który jest bogaty, przez co chce zabezpieczyć swoją przyszłość finansową. Dla Kleanta, który zakochany jest w Mariannie, Harpagon również nie ma zrozumienia, ponieważ sam pragnie poślubić dziewczynę ze względu na jej niewielki posag. W tych sytuacjach widać wyraźnie, jak przywiązanie do dóbr materialnych wpływa destrukcyjnie na relacje międzyludzkie i prowadzi do konfliktów.

Komedie Moliera często zawierają element dydaktyczny, a „Skąpiec” nie jest tu wyjątkiem. Harpagon, choć bogaty, nie jest szczęśliwy. Jego bogactwo nie przynosi mu radości, wręcz przeciwnie – ciągłe martwienie się o bezpieczeństwo skarbca, podejrzliwość wobec bliskich i strach przed kradzieżą wypełniają jego życie lękiem i niepokojem. Momentem kulminacyjnym jest scena, w której Harpagon odkrywa kradzież jego skrzyni z pieniędzmi. Wpada wtedy w głęboką rozpacz, co symbolicznie ukazuje, jak silne jest jego uzależnienie od bogactwa oraz jak bardzo jego życie zdominowała ta materialna obsesja, prowadząc do emocjonalnego upadku.

Kontekstem rozszerzającym ten temat może być inny klasyczny utwór literacki – „Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa. Ebenezer Scrooge, główny bohater, to postać pod wieloma względami podobna do Harpagona. Scrooge również przedkłada pieniądze nad relacje międzyludzkie i osobiste szczęście. W trakcie opowieści, dzięki interwencji duchów, dokonuje refleksji nad swoim życiem i dochodzi do zrozumienia, że jego szczęście nie zależy od zgromadzonego majątku, lecz od relacji z innymi ludźmi i gotowości do niesienia pomocy. Przemiana Scrooge’a w osobę szczodrą i pełną miłości ukazuje, jak oderwanie się od materializmu i skupienie się na wartościach duchowych może przynieść prawdziwe szczęście.

Podobne przesłanie można odnaleźć we współczesnej kulturze, na przykład w filmie „The Pursuit of Happyness” z Willem Smithem w roli głównej. Film ten ukazuje drogę głównego bohatera, Chrisa Gardnera, od trudnego życia w ubóstwie do sukcesu jako makler giełdowy. Choć na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to dobra materialne przynoszą mu szczęście, w rzeczywistości film skupia się na wartości determinacji, miłości do syna i ciężkiej pracy jako źródłach prawdziwej satysfakcji. Gardner, mimo kłopotów finansowych, nie traci motywacji i wiary, że lepsze życie jest możliwe, co w końcu prowadzi go do spełnienia.

Podsumowując, zarówno „Skąpiec” Moliera, jak i inne przywołane przykłady sugerują, że dobra materialne same w sobie nie są źródłem prawdziwego szczęścia. Molier za pomocą postaci Harpagona pokazuje, że materializm prowadzi do izolacji, lęku i emocjonalnej pustki. Tylko podejście, które łączy dbałość o wartości niematerialne, takie jak miłość, empatia i relacje międzyludzkie, może przynieść pełnię szczęścia. Tak więc, odpowiedź Moliera na pytanie, czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym, zdaje się być jasna i jednoznaczna: to nie bogactwo, lecz sposób, w jaki żyjemy i kochamy innych, decyduje o naszym prawdziwym szczęściu.