Stefan Żeromski: ,,Syzyfowe prace” – streszczenie powieści.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.05.2024 o 17:04

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.05.2024 o 17:01

Powieść Stefana Żeromskiego "Syzyfowe prace" jest jednym z najważniejszych utworów literatury polskiej, które opisuje trudne czasy rusyfikacji młodzieży polskiej pod zaborem rosyjskim. Tytuł "Syzyfowe prace" odnosi się do mitycznego Syzyfa, którego praca, polegająca na bezustannym wtaczaniu głazu pod górę, jest daremna i niewdzięczna. W kontekście powieści, praca rusyfikatorów zyskuje właśnie taki wymiar - mimo wszelkich trudów i wysiłków, okazuje się bezowocna.

Stefan Żeromski, znakomity pisarz i dramaturg, stworzył dzieło, które stawia w centrum temat rusyfikacji, analizując go przez pryzmat doświadczeń młodego bohatera, Marcina Borowicza. Żeromski pokazuje, jak polityka zaborcy wpłynęła na młodzież i jakie konsekwencje miała dla ich tożsamości narodowej.

Marcin Borowicz, główny bohater powieści, w momencie rozpoczynania nauki w nowej szkole w Klerykowie jest młodym, zagubionym chłopcem. Wychowuje go bardzo opiekuńcza matka, która dba o jego wszechstronny rozwój. Marcin stopniowo odnajduje się w nowym środowisku, choć początkowo ma z tym spore trudności. Nowa szkoła stanowi dla niego duże wyzwanie, a tęsknota za domem i matką dodatkowo utrudnia mu aklimatyzację. Sytuacja staje się jeszcze trudniejsza po śmierci matki, co pogłębia poczucie osamotnienia Marcina.

Jego relacje z ojcem są bardzo chłodne, głównie z powodu wiecznego zapracowania ojca, co nie pozwala mu pełnić roli wsparcia dla Marcina. Ta samotność doprowadza do tego, że chłopiec jest podatny na wpływy rusyfikacyjne. szkoła w Klerykowie, zarówno poprzez metodę nauczania, jak i kontakty z nauczycielami, intensywnie wpajała rosyjskie wzorce. Wszystkie lekcje były prowadzone wyłącznie w języku rosyjskim, a uczniom starano się wbijać do głów ideę wyższości państwa rosyjskiego.

Marcin w pewnym momencie poddaje się tej rusyfikacji, zaczynając przejmować rosyjskie wzorce, co szczególnie mocno objawia się w jego podejściu do życia i nauki. Wydaje się, że zaborcy osiągnęli swój cel – złamali własnego ducha i tożsamość narodową Borowicza.

Punktem przełomowym staje się jednak przybycie do szkoły Bernarda Zygiera, chłopca wydalonego z warszawskiej instytucji za objawy patriotyzmu. Zygier z miejsca staje się postacią kluczową dla Marcina. Na jednej z lekcji recytuje „Redutę Ordona” Adama Mickiewicza – wiersz, który swoją treścią i przesłaniem wywołuje ogromne poruszenie w sercu i umyśle Marcina Borowicza.

W wyniku tego wydarzenia, Marcin nabiera świadomości swojej narodowej tożsamości. Przeżywa prawdziwy wstrząs, który odmienia jego podejście do rusyfikacji i budzi w nim patriotyczne uczucia. Borowicz zaczyna dostrzegać, jak bardzo istotna jest walka o polskość, nawet wobec przeważających sił zaborcy. Postać Zygiera staje się dla niego wzorem do naśladowania, inspiracją do walki o zachowanie własnej tożsamości.

Dodatkowym wydarzeniem, które umacnia w Marcinie nienawiść do zaborcy, jest zesłanie na Sybir rodziny Anny Stogowskiej, jego pierwszej miłości. Młodzieńcza tragedia, jaką dla Marcina jest utrata ukochanej osoby, wpływa jeszcze mocniej na jego postawę wobec Rosjan. Staje się jeszcze bardziej zaangażowany w obronę polskości.

Opisując losy innego bohatera, Andrzeja Radka, który został wyrzucony ze szkoły za swoje patriotyczne przekonania, Żeromski zaznacza, jak trudne były czasy dla młodych patriotów. Historia Radka, podobnie jak przybycie Zygiera, również znacząco wpłynęła na przekonania Marcina, utwierdzając go w postanowieniu walki z rusyfikacją.

Podsumowując, Żeromski w "Syzyfowych pracach" przedstawia proces dojrzewania i przemiany Marcina Borowicza – od zagubionego chłopca do świadomego patrioty. Proces ten, mimo intensywnych działań rusyfikatorów, ostatecznie zakończył się niepowodzeniem. Praca zaborców okazała się być prawdziwie syzyfową, bezowocną i daremną.

Powieść ta jest uniwersalnym przekazem o walce o tożsamość narodową. Choć opowieść o młodzieży z Klerykowa dotyczy konkretnego okresu i miejsca, jej przesłanie pozostaje aktualne również dziś. Żeromski, przez pryzmat losów jednostki, pokazuje, jak ważna jest walka o zachowanie własnej kultury i tożsamości narodowej, przypominając o znaczeniu patriotyzmu i literatury w budzeniu ducha narodowego.