Tematyka i główne problemy w utworze „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 25.07.2024 o 16:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.07.2024 o 20:40

Stefan Żeromski, autor powieści "Syzyfowe prace", ukazał w swoim dziele realia rusyfikacji polskich dzieci w XIX wieku, nakreślając losy młodego Marcina Borowicza. Powieść ta, napisana w 1897 roku, przedstawia codzienne zmagania polskich uczniów z systemem narzuconym przez rosyjskiego zaborcę. Żeromski stworzył szczery i przerażająco aktualny obraz prób wynarodowienia Polaków, poprzez wprowadzenie systematycznej rusyfikacji w szkołach, z jednoczesnym rozwinięciem wątku dojrzewania i przemiany głównego bohatera.

Polska w XIX wieku znajdowała się pod zaborami – rosyjskim, pruskim i austriackim, z których to właśnie na ziemiach pod zaborem rosyjskim narzucano najbardziej destrukcyjne i brutalne próby rusyfikacji. Celem tego procesu było wynarodowienie Polaków i przeobrażenie ich w lojalnych obywateli Imperium Rosyjskiego. Narodowa tożsamość, język polski, a tym bardziej polska kultura były zagrożeniami, które zaborca pragnął wyeliminować. W związku z tym, rosyjskie władze wprowadzały politykę mającą na celu zniszczenie polskości.

Celem tego wypracowania jest omówienie głównych tematów i problemów przedstawionych w "Syzyfowych pracach", z naciskiem na rusyfikację, patriotyzm oraz rozwój głównego bohatera, Marcina Borowicza, oraz analizę skutków tych procesów na młode pokolenie polskich uczniów.

Marcin Borowicz, jedyny syn zubożałego szlachcica z Gawronków, jest centralną postacią powieści. Początkowo dziecinny, rozpieszczony i pozbawiony większych zainteresowań, powoli przechodzi niezwykły proces dojrzewania. Jego osobowość jest wielowymiarowa: wrażliwy, inteligentny, a jednocześnie zagubiony w otaczającym go świecie. Rozkoszuje się swobodą dzieciństwa, ale już niebawem musi stawić czoło trudnym wyzwaniom dorastania.

Pobyt Marcina w szkole w Owczarach to pierwszy krok ku dojrzałości. Adaptacja do nowych warunków i nauka rosyjskiego oraz arytmetyki to początkowe etapy jego edukacji w systemie rusyfikacji. Marcin początkowo akceptuje narzuconą mu rzeczywistość – głównie z potrzeby przynależności i chęci unikania konfliktów. Śmierć matki jest dla niego ogromnym ciosem, co wpłynęło na jego późniejsze poczucie osamotnienia i pogrążenie się w procesie rusyfikacji.

Rusyfikacja w szkołach to jeden z głównych problemów poruszonych w powieści. Polskie dzieci musiały uczyć się w języku rosyjskim, co prowadziło do wykorzeniania ich kultury i języka. Przykłady nałożonych obowiązków nauki w języku rosyjskim w szkole są liczne – każdy uczeń musiał porzucić polskie podręczniki, a symulowane kontrole ze strony nauczycieli rosyjskich miały na celu wyłapywanie wszelkich przejawów oporu uczniów. Pan Majewski, nauczyciel, który udziela korepetycji, jest przykładem tego, jak korupcja była obecna w systemie edukacyjnym.

Patriotyzm, choć tłumiony przez rusyfikację, nie zanika całkowicie. Proces rusyfikacji Marcina jest stopniowy, ale ostatecznie chłopak opamiętuje się dzięki Waleremu Zygierowi. Recytacja „Reduty Ordona” Adama Mickiewicza przez Zygiera staje się iskrą, która rozpala w młodym Borowiczu uśpione uczucia patriotyczne. Literatura i kultura polska zyskują tu rolę narzędzi oporu.

Relacje między bohaterami również są istotnym wątkiem w powieści. Przyjaźń Marcina z Andrzejem Radkiem jest przykładem solidarności w obliczu represji i kontroli nauczycieli. Radek, pochodzący z biednej rodziny, ma równie trudne życie jak Marcin, ale jego niezwykła determinacja i siła woli czyni go godnym podziwu. Konflikty szkolne, takie jak starcia Radka z innymi uczniami, ukazują napięcia charakterystyczne dla okresu dorastania, jak również próbę odnalezienia własnej tożsamości w opresyjnych warunkach.

Śmierć matki Marcina wywiera ogromny wpływ na bohatera. Początkowo chłopak nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji, ale stopniowo przechodzi głęboką traumę. Jego artystyczne odgrywanie roli zmienia się w rzeczywistą rozpacz, co powoduje, że zaczyna poważniej podchodzić do nauki i życia.

Tytuł "Syzyfowe prace" ma symboliczne znaczenie. Próżne wysiłki w walce z rusyfikacją są porównywane do mitycznego działania Syzyfa, który ciągle wtaczał kamień na szczyt, tylko po to, by ten staczał się na dół. Mimo silnej presji ze strony zaborcy, pragnienie zachowania polskości nie gaśnie. Przykłady sukcesów oraz niepowodzeń w oporze przeciwko rusyfikacji są liczne i ukazują, że walka o tożsamość narodową była karkołomna, ale nie bezowocna.

Podsumowując, „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść pełna bohaterstwa młodych Polaków, którzy mimo przeciwności losu stawiają czoła rusyfikacji. Proces ten nie tylko zmienia osobowość Marcina Borowicza, ale także ukazuje, że opór wobec wynaradawiania osiąga najważniejszy wątek powieści. Aktualność tematyki rusyfikacji i wynaradawiania można dostrzec również dziś – kwestie tożsamości narodowej i kultywowania własnych tradycji są wciąż istotne. Młodzież odgrywa kluczową rolę w zachowaniu tożsamości narodowej, a literatura i kultura pozostają narzędziami oporu i kształtowania postaw patriotycznych, pomagając młodym ludziom odnaleźć swoją drogę i miejsce w społeczeństwie.