Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”- plan treści, problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.07.2024 o 17:11

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.07.2024 o 16:39

Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” to jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury okresu pozytywizmu, które w niemal autobiograficzny sposób oddaje realia życia młodego pokolenia Polaków pod zaborami. Opowieść o Marcinie Borowiczu jest nie tylko studium jednostki dorastającej w trudnych czasach, ale również obrazem walki o narodową tożsamość w obliczu nasilającej się rusyfikacji. Stefan Żeromski, sam przeżywający podobne trudności w młodości, w przejmujący sposób oddaje problematykę narodową oraz zmagania młodych ludzi z systemem, który próbował zmusić ich do porzucenia własnej kultury.

Żeromski, znany pisarz pozytywizmu, swoją twórczością często podejmował ważne problemy społeczne. „Syzyfowe prace” to powieść, która doskonale ilustruje jego zdolność do wnikliwej obserwacji i opisu rzeczywistości z punktu widzenia młodego człowieka. Powieść ta, będąca również świadectwem przeżyć samego autora, oddaje realia rusyfikacji na ziemiach polskich oraz reakcje młodzieży na ten proces.

Powieść rozpoczyna się opisem dzieciństwa Marcina Borowicza, który pochodził z niezamożnej rodziny ziemiańskiej. Jego dzieciństwo, spędzone pod opieką troskliwej matki, było pełne miłości i beztroski. Marcin był rozpieszczany przez swoją matkę, co sprawiało, że nie był przygotowany na trudności, które miały nadejść. Decyzją rodziców Marcin został wysłany do małej szkółki w Klerykowie, gdzie miał rozpocząć swoją edukację.

Pierwsze dni Marcina w nowym środowisku były pełne lęku i niepewności, jednak szybko zaprzyjaźnił się z kolegami ze stancji. Pomimo początkowych trudności w nauce, zwłaszcza w przedmiotach takich jak arytmetyka i język rosyjski, Marcin stopniowo przystosowywał się do surowych realiów szkolnych. Nauka w małych szkółkach była zdominowana przez obowiązkowe nauczanie w języku rosyjskim – nakaz zaborcy miał na celu zatarcie polskiej tożsamości narodowej wśród uczniów.

Po przejściu przez pierwsze egzaminy, które były kontrolowane przez dyrektora Rosjanina, Marcinowi udało się dostać do gimnazjum. Pierwsze egzaminy okazały się dla niego sukcesem, co było wynikiem nie tylko jego własnej ciężkiej pracy, ale również wsparcia ze strony matki oraz nauczycieli, takich jak pan Majewski. W gimnazjum Marcin przyjął sumienne podejście do nauki, ale jego życie zmieniło się dramatycznie po nagłej śmierci matki. Strata bliskiej osoby spowodowała, że czuł się osamotniony i zagubiony, co wpłynęło na jego oddalenie od nauki oraz poszukiwanie sensu w różnych dziedzinach życia.

Podczas wakacji, Marcin wrócił do domu pełen przemyśleń na temat straty matki. Jego tęsknota za nią i pustka wewnętrzna były mocno odczuwalne. W tym czasie odkrył nową pasję – polowania, jednak relacja z mistrzem łowieckim okazała się rozczarowująca. Po powrocie do szkoły, sytuacja uległa zmianie – nowy dyrektor wprowadził jeszcze bardziej restrykcyjne zasady rusyfikacji, w tym obowiązkowe nauczanie w języku rosyjskim.

Spędzając czas w gimnazjum, Marcin zaczął angażować się w różne kółka zainteresowań, w tym w kole literackim. Był jednak coraz bardziej rusyfikowany, czego przykładem było jego zaangażowanie w spotkania teatralne, organizowane za aprobatą władz szkoły. W międzyczasie do szkoły dołączył Andrzej Radek, chłopski syn, który spotkał się z wieloma trudnościami związanymi z akceptacją ze strony nauczycieli i uczniów. Mimo to, dzięki swojej ambicji i pomocy pana Płoniewicza, zdołał znaleźć posadę korepetytora. W obliczu konfliktów w gimnazjum, Radek otrzymał wsparcie od Marcina.

Jednym z najważniejszych wątków powieści są działania patriotyczne uczniów, które były bezpośrednio związane z ich sprzeciwem wobec rusyfikacji. Kluczową rolę odegrał Bernard Zygier, który na jednej z lekcji historii recytował „Redutę Ordona”. Jego emocjonalne przedstawienie utworu obudziło w uczniach ducha patriotyzmu i doprowadziło do tajnych spotkań, podczas których czytano polską poezję narodową. Spotkania te odbywały się w Starym Browarze, a ich uczestnicy, w tym Marcin, ryzykowali odkryciem przez nauczycieli, takich jak pan Majewski.

Egzaminy końcowe były dla Marcina szczególnie stresującym okresem. Skupił się wówczas na intensywnej nauce, izolując się od kolegów. W tym czasie zakochał się w Birucie, idealizując ją jako swoją wybrankę. Miłość ta była dla niego ważnym motywem w ostatnich chwilach spędzonych w gimnazjum.

Pod koniec powieści, Marcin staje przed nowymi wyzwaniami. Jego przemyślenia po zakończeniu szkoły oraz wyjazd do Warszawy pełne są marzeń o przyszłości. Spotkanie z panią Przepiórkowską to okazja do dyskusji na temat Polski i antypolskich poglądów, które przewijały się w jej kręgu znajomych. Choć Marcin podjął próbę odnalezienia Biruty, odkrył, że jej rodzina wyjechała do Rosji, co tylko pogłębiło jego poczucie pustki.

Ostateczne przemyślenia Marcina świadczą o jego wewnętrznej przemianie i zrozumieniu wartości narodowej tożsamości. Powieść kończy się z podkreśleniem heroizmu młodzieży, która mimo ogromnej presji rusyfikacyjnej, dążyła do zachowania swojej polskości i walczyła o wolność. Ukazuje to, jak ważną rolę odgrywa edukacja oraz otoczenie w kształtowaniu światopoglądu młodego człowieka.

„Syzyfowe prace” to nie tylko powieść o dorastaniu, ale również o wielkiej wartości, jaką jest tożsamość narodowa oraz walka o jej zachowanie. Stefan Żeromski, poprzez losy Marcina Borowicza, ukazuje trudności życia pod zaborami, ale także siłę ducha polskiej młodzieży, która mimo licznych przeciwności, wierzyła w możliwość odzyskania wolności. Ta książka jest ważnym świadectwem tamtych czasów i przypomnieniem o konieczności pielęgnowania naszej kultury i tożsamości.

Bibliografia, która może posłużyć do głębszego zrozumienia tej powieści, obejmuje zarówno dzieła Żeromskiego, jak i krytyczne opracowania oraz książki i artykuły poświęcone rusyfikacji ziem polskich pod zaborami. Ważne są także wykorzystywane materiały dydaktyczne oraz opracowania szkolne, które pomagają uczniom w zrozumieniu i interpretacji „Syzyfowych prac”.