Julian Ursyn Niemcewicz: "Powrót posła"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.03.2024 o 9:49

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W okresie Oświecenia literatura odegrała istotną rolę w kształtowaniu świadomości społecznej i politycznej społeczeństwa. Julian Ursyn Niemcewicz, działacz Oświecenia, polityk oraz twórca literacki, przez swoje działania na niwie politycznej miał ogromny wpływ na przemiany ustrojowe i społeczne w Polsce. Jego komedia polityczna "Powrót posła", która miała swoją premierę w styczniu 1791 roku, jest ważnym dziełem z tego okresu, ukazującym zmagania o nowy kształt ustroju Rzeczypospolitej.

W tle powstania "Powrotu posła" leży burzliwy okres Sejmu Czteroletniego, kiedy to rozwijające się idee Oświecenia miały kluczowe znaczenie dla losów kraju. Niemcewicz aktywnie uczestniczył w pracach Sejmu i był blisko związany z obozem reformatorskim, co znalazło odzwierciedlenie w poruszanych przez niego tematach. Ustawa o miastach królewskich czy prace nad Konstytucją 3 Maja były zapowiedzią zmian, które autor przeniósł również na karty swojej komedii.

Strukturalnie "Powrót posła" podzielony jest na trzy akty, w których przedstawione są kluczowe wydarzenia z punktu widzenia głównych postaci - córki posła, Teresy, oraz młodego wieszcza i patriota, Walerego. Postacie literackie w utworze służą jako narzędzia przekazu idei politycznych i społecznych. Każdy akt rozplata kolejne wątki, nasycone odniesieniami do rzeczywistych wydarzeń politycznych.

W pierwszym akcie poznajemy służbę Agatę i Jakuba, którzy są reprezentantami stosunków społecznych w Polsce. Na ich przykładzie wyłania się pełen obraz ówczesnej rzeczywistości. W ramach zbliżającego się zjazdu pojawiają się goście o zróżnicowanych postawach politycznych, co daje autorowi pretekst do przedstawienia przekroju społeczeństwa. List od Walerego wprowadza konflikty ideologiczne, które będą się rozwijać. W dyskursie politycznym istotną rolę pełni Podkomorzy, reprezentujący etos oświeconego patrioty. Ostatnią ważną postacią pierwszego aktu jest Szarmancki, portretujący "modnego" szlachcica o ambicjach matrymonialnych.

Drugi akt skupia się na uczuciowym i patriotycznym wyznaniu miłości Teresy i Walerego, które stanowi symbol walki o niepodległość i lepsze jutro. W kwestiach politycznych autor wyraźnie kontrastuje postawy Walerego i Szarmanckiego, co jest sposobem na ukazanie różnic kulturowych i obyczajowych w ówczesnym społeczeństwie.

Trzeci akt to kulminacja konfliktów miłosnych i politycznych. Prawdziwe zamiary Szarmanckiego są ujawnione, a problem wolnej elekcji staje się filarem konfliktu, w którym starają się odnaleźć pozostali bohaterowie. Autor również uwypukla postulaty polityczne, zawierając w fabule motyw uwłaszczenia chłopów, co było jednym z ważnych postulatów reformatorskich tamtego czasu.

Bohaterowie utworu mają wyraźnie zarysowane poglądy polityczne. Podkomorzy, jako oświecony patriota, popiera postępowe reformy. Walery jest w utworze przenoszeniem modelu obywatelskiego, odwołując się do nowych wartości ustrojowych. Postaci kobiet w utworze, Teresa i Podkomorzyna, ukazują funkcję kobiet w ówczesnym społeczeństwie, pełniąc zarówno role charakterologiczne, jak i uczestnicząc w tematyce satyry.

Komizm w "Powrocie posła" jest wykorzystywany zarówno w celach rozrywkowych, jak i dydaktycznych. Komizm sytuacyjny, charakterów i słowny sprawnie przenika poprzez sceny komiczne, czyniąc poważne tematy przyjemniejszymi dla ówczesnego widza.

Użyty w utworze język oraz styl odzwierciedlają światopoglądy postaci. Konwencja utworu opiera się na metodzie symetrii kontrastów, co ułatwia widzom odbiór różnorodności postaw i opinii. Stylizacja języka na różne epoki i regiony podkreśla różnicę klas społecznych i charakterystykę indywidualnych bohaterów.

"Powrót posła" odegrał znaczącą rolę w kontekście ówczesnej debaty politycznej, a reakcje na jego premierę były pozytywne. Utrzymanie w kanonie literatury polskiej potwierdza znaczenie dzieła Niemcewicza dla historii polskiej myśli reformatorskiej.

Podsumowując, dzieło Niemcewicza stanowi cenny przykład środka agitacji politycznej, który wpłynął na rozwój literatury oświeceniowej i kształtowanie świadomości społecznej. Problematyka poruszana w komedii zyskuje na aktualności w kontekście współczesnych dyskusji politycznych, stanowiąc świadectwo nieustannej potrzeby dialogu w obszarze reform społecznych i politycznych.