Koncepcja człowieka w Ferdydurke

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 12:14

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 12:10

Wystarczy, że narodziłeś się jako człowiek, a musisz mierzyć się ze światem form i gęb" – można by powiedzieć patrząc na podstawowe przesłanie powieści Witolda Gombrowicza "Ferdydurke". Ta wywrotowa książka ukazuje skomplikowaną i niejednoznaczną koncepcję człowieka, który bezustannie zmaga się z narzucanymi przez społeczeństwo maskami i schematami. Wchodząc głębiej w fabułę i analizując losy głównego bohatera, Józia Kowalskiego, możemy dostrzec, jak Gombrowicz wykorzystuje tę postać do zdemaskowania mechanizmów społecznych i psychologicznych ograniczających ludzką wolność.

"Ferdydurke" nie jest typową powieścią, którą łatwo zaszufladkować. Należy do kręgu literatury egzystencjalnej, która stawia na analyzowanie losu jednostki, będącej wolną i odpowiedzialną za swoje decyzje. To jednocześnie satyra na społeczeństwo, gdzie każda jednostka zmaga się z narzucanymi formami oraz walczy o to, by być sobą. Wchodzenie w relacje międzyludzkie wiąże się z kompromisami, a każdy, kto próbuje z nich uciec, napotyka na poważne przeszkody.

Głównym pytaniem, na które stara się odpowiedzieć powieść, jest: jak Gombrowicz ukazuje koncepcję człowieka w "Ferdydurke"? W odpowiedzi na nie warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii: poszukiwanie wolności, formy i gęby oraz relacje społeczne.

Postać Józia Kowalskiego to jedno z najważniejszych narzędzi, jakie autor wykorzystuje do przedstawienia swojej koncepcji człowieka. Józio jest przedstawiany jako przeciętny człowiek, którego imię i nazwisko nie wyróżniają go spośród tysięcy innych ludzi. Jest everymanem, który poszukuje swojej tożsamości w świecie pełnym ograniczeń. Pod względem wewnętrznym jest dorosłym mężczyzną, jednak zewnętrznie jawi się jako niedojrzały młodzieniec. To rozdwojenie pokazuje, jak trudno jest znaleźć siebie w świecie narzucającym różne role i maski.

Józio znajduje się w stanie ciągłego poszukiwania. Niemających własnej rodziny ani stałej kariery, próbuje odnaleźć siebie za pomocą pisania, co zostaje brutalnie skrytykowane przez profesora Pimkę. Ta krytyka jest jednym z pierwszych sygnałów, że świat nie pozwala jednostce na pełną autonomię.

Motyw formy i gęby jest nierozerwalnie związany z Józiem. Formy to narzucane przez innych oczekiwania, które jednostka musi spełniać, aby dostać akceptację społeczną. Gęby natomiast są społecznymi maskami, które zakładamy, aby przystosować się do różnych sytuacji. Gombrowicz pokazuje, że w życiu Józia panuje chaos, który sprawia, że łatwo jest na niego narzucać obce formy. Przykładem mogą być tu Młodziakowie, którzy z entuzjazmem przyjmują formy społeczne, aby zyskać bezpieczeństwo i akceptację.

Na przeciwnym biegunie tych zachowań znajduje się Józio. Odrzuca formy i gęby, ponieważ czuje się zniewolony ich sztucznością. W wielu sytuacjach, takich jak pobyt na stancji Młodziaków, Józio czuje, że jest aktorem odgrywającym narzucone role. Gombrowicz ukazuje tu wewnętrzne rozdarcie między pragnieniem autentyczności a koniecznością dostosowania się do oczekiwań zewnętrznych.

Kolejne ucieczki Józia są próbą zrzucenia tych form i odnalezienia własnej tożsamości. Pierwsza ucieczka, ze stancji Młodziaków, jest próbą wyrwania się z narzuconej mu roli młodzieńca. Ucieczka na wieś do dworu w Bolimowie ma być powrotem do autentyczności, lecz i tam pada ofiarą narzucania form przez ciotkę Hurlecką, która upupuia go, próbując wprowadzić w formę młodego szlachcica. Desperacki akt porwania Zosi staje się symbolicznym wyrazem walki o wolność, lecz ostatecznie Józio zdaje sobie sprawę, że przed formą nie da się uciec.

Ostateczne refleksje nad losem Józia są przygnębiające. Człowiek nigdy nie jest w pełni sobą, zawsze jest kształtowany przez relacje z innymi. Formy i gęby stają się nieodłącznym elementem jego życia. Gombrowicz ostrzega przed bezkrytycznym przyjmowaniem narzucanych ról, pokazując, że każda próba wykraczania poza akceptowane formy wiąże się z poważnymi konsekwencjami.

Podsumowując, koncepcja człowieka w powieści "Ferdydurke" to skomplikowana analiza jednostki poszukującej wolności i tożsamości w świecie pełnym ograniczeń. Józio Kowalski jest symbolem człowieka w stanie nieustannego poszukiwania, który musi mierzyć się z narzucanymi mu formami i maskami. Mimo że nie udaje mu się osiągnąć pełnej autonomii, jego zmagania pokazują, jak ważne jest dążenie do zachowania autentyczności w skomplikowanej sieci relacji społecznych. Gombrowicz ukazuje, że relacje społeczne, choć są konieczne, zawsze wiążą się z pewnymi kompromisami, które kształtują naszą tożsamość.