Wyjaśnij istotę relacji międzyludzkich przedstawionych w Ferdydurke

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 15:10

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 14:52

Powieść "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza to jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury XX wieku. Napisana w 1937 roku książka, charakteryzuje się głęboką analizą kondycji ludzkiej oraz próbą zrozumienia relacji międzyludzkich w różnorodnych kontekstach społecznych. Główna oś tematyczna tego dzieła koncentruje się właśnie na relacjach między ludźmi, które są skomplikowane, różnorodne i pełne napięć. Gombrowicz w swojej powieści obnaża ludzką naturę, jednocześnie skłaniając czytelnika do refleksji nad ludzką egzystencją oraz społecznymi mechanizmami narzucania form i "gęb".

Relacje międzyludzkie w "Ferdydurke" zostają ukazane przez pryzmat różnych środowisk, które odwiedza główny bohater – Józio Kowalski. Pierwszym z tych miejsc jest szkoła, gdzie Józio wraca jako dorosły człowiek, lecz traktowany jest jak dziecko. Szkoła jest miejscem, w którym relacje między uczniami a nauczycielami są pełne absurdu i sztuczności. Nauczyciele narzucają młodzieży określone formy i role, zmuszając ich do przybrania fałszywych "gęb". Przykładem tego jest tzw. "upupianie", czyli traktowanie młodzieży jako istoty niepełnowartościowe i zależne od dorosłych. W tej rzeczywistości uczniowie próbują buntować się przeciwko narzuconym regułom, jednak ich protesty są często skazane na niepowodzenie, przez co widać, jak opresyjne potrafią być społeczne mechanizmy kontroli.

Kolejnym środowiskiem, które odwiedza Józio, jest pensjonat Młodziaków. Józio, jako outsider, szybko dostrzega sztuczność rodziny Młodziaków, która dąży do nowoczesności i emancypacji. Ich nowoczesność jest jednak tylko maską, kolejną "gębą", którą próbują narzucić sobie i innym. Młodziakowie dążą do tego, aby być postrzegani jako awangardowi, jednak ich relacje międzyludzkie są pełne hipokryzji i pozorów. Józio szybko wchodzi w konflikt z rodziną, naruszając ich fasadowość i obnażając prawdziwe motywy ich działań.

Ostatnim miejscem, które Józio odwiedza, jest dworek w Bolimowie, należący do rodziny Hurleckich. Relacje wewnątrz tej rodziny, jak również ich stosunek do służby, obrazują hierarchię społeczną oraz jej naruszenia. W dworku panuje sztywny podział ról społecznych, który narzuca określone formy zachowań. Jednak pojawienie się Miętusa, postaci buntowniczej i niepokornej, przynosi wibracje, które wpływają na relacje międzyludzkie w dworku, prowadząc do napięć i konfrontacji.

Centralnym pojęciem powieści Gombrowicza jest koncepcja "gęby" i "formy". Teoria ta zakłada, że społeczeństwo narzuca jednostkom określone role i maski (gęby), które musi przyjąć w kontaktach z innymi. Gęba to wyraz twarzy, forma, którą jednostka przybiera w relacjach społecznych. W "Ferdydurke" obnażone zostaje, jak gęby są narzucane i przyjmowane przez postacie, często wbrew ich woli. Przykładowo, Miętus jest postacią, która świadomie przyjmuje "obrzydliwą" gębę, aby wywołać reakcję i sprzeciw wobec społecznych konwenansów. Z kolei Józio w relacjach z Młodziakami uświadamia sobie, że wszyscy, w tym on sam, są zmuszeni do przybrania określonych form, które kontrolują ich życia.

Przedmiotowe traktowanie ludzi w powieści jest widoczne na wielu poziomach. Relacje romantyczne w "Ferdydurke" są przesiąknięte brakiem autentycznego uczucia i pragmatyzmem. Historia Józia i Zosi pokazuje, że ich związek jest oparty bardziej na zobowiązaniach społecznych niż na głębokim uczuciu. Podobnie, postać Zuty jest traktowana przede wszystkim jako obiekt fizycznego pożądania, a nie za swoje wewnętrzne cechy.

W relacjach społecznych Miętus szuka idealnego parobka, którym staje się Walek - symbol prostoty i naturalności. Służba w dworku Hurleckich jest przedstawiona jako anonimowe byty, które pełnią jedynie funkcje użyteczne dla swoich panów. Natura tych relacji zostaje naruszona, gdy służba buntuje się przeciwko hierarchii, co stanowi wyraz ich potrzeby uznania i podmiotowego traktowania.

Egoizm i instrumentalne traktowanie innych są częstym motywem w powieści. Józio, w swojej potrzebie zemsty oraz akceptacji, wchodzi w relacje z innymi postaciami, które mają na celu jedynie zaspokojenie jego własnych potrzeb. Relacje jego z Kowalskim są pragmatyczne, a chłopak dostosowuje się do sytuacji, aby podporządkować swoje potrzeby konfrontacji z Młodziakami.

Miętus, idealizując parobka Walka, widzi w nim antidotum na swoje kompleksy i społeczne frustracje. Te relacje są oparte na instrumentalnym traktowaniu, co ukazuje, jak ludzie wykorzystują innych, aby rozwiązać swoje wewnętrzne problemy. Inne przykłady egoistycznych relacji ukazują, jak ludzie próbują uciekać od swoich problemów poprzez nawiązywanie nowych relacji, które mają na celu jedynie zaspokojenie ich własnych potrzeb.

Hierarchia społeczna w relacjach międzyludzkich jest istotnym tematem w "Ferdydurke". W szkole, uczniowie są "upupiani" przez nauczycieli, co prowadzi do buntu młodzieży przeciwko narzuconym formom. Tradycyjna hierarchia jest również widoczna w rodzinie Hurleckich, gdzie służba jest traktowana brutalnie, mimo że rodzina oczekuje od niej szacunku i posłuszeństwa. Przynależność do określonych grup społecznych kształtuje wzajemne relacje między postaciami, które starają się odnaleźć swoje miejsce w narzuconych strukturach.

Podsumowując, "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza jest głęboką analizą relacji międzyludzkich, ukazującą skomplikowaną naturę interakcji między ludźmi. Relacje te, często oparte na hipokryzji, narzucaniu form i "gęb", przedmiotowym traktowaniu oraz egoizmie, skłaniają do refleksji nad ludzką egzystencją i społecznymi mechanizmami kontroli. Książka ukazuje, że spostrzeżenia Gombrowicza dotyczą nie tylko jego epoki, ale mają charakter uniwersalny, pozostając aktualne dla współczesnych odbiorców, którzy mogą z niej czerpać głębokie nauki o naturze relacji międzyludzkich.