Na czym polega komizm w zakończeniu dialogu derwisza z Panglossem

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 16:26

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 16:08

Wolter, francuski pisarz i filozof epoki Oświecenia, jest autorem słynnego dzieła "Kandyd". Jest to satyryczna powieść filozoficzna, która ukazuje absurdalność niektórych nurtów filozoficznych oraz krytykuje hipokryzję i nietolerancję współczesnego świata. Na kartach tego dzieła poznajemy różnorodne postaci, między innymi nauczyciela Kandyda, Panglossa, który jest gorącym zwolennikiem filozofii optymizmu.

Pangloss, postać pełna pewności siebie i przekonana o nieśmiertelności swojej filozofii, jest groteskowym reprezentantem teorii, że "wszystko jest najlepsze w najlepszym z możliwych światów". Przez całą powieść, niezależnie od sytuacji, jakie napotyka, Pangloss nie rewiduje swoich poglądów, co czyni go postacią tragiczną i komiczną jednocześnie. Jego niezdolność do wyciągania wniosków z własnych doświadczeń oraz ślepe trwanie przy dogmatach wywołuje u czytelnika mieszankę niedowierzania i śmiechu.

Jednym z najbardziej komicznych momentów, który ukazuje tę śmieszność i jednocześnie krytykę przez Woltera, jest spotkanie Panglossa z derwiszem. Derwisz jest często uznawany za jednego z największych mędrców tureckich, a Pangloss, z typowym dla siebie zadufaniem, pragnie skonfrontować swoje poglądy z tak wybitnym umysłem. Marzy on o potwierdzeniu swojej wartości i geniuszu poprzez dyskusję z wybitnym mędrcem.

Dialog, który nawiązuje się pomiędzy nimi, ma nieoczekiwany przebieg. Pangloss pełen entuzjazmu prosi derwisza o dyskusję, chcąc wymieniać się przemyśleniami na temat ludzkiej egzystencji i filozofii. Derwisz, który jest figurą mądrości i autorytetu, szybko rozszyfrowuje intencje Panglossa i odpowiada mu w sposób zupełnie zaskakujący. Znudzony i zniecierpliwiony derwisz odmawia Panglossowi jakiejkolwiek dalszej rozmowy, tłumacząc, że filozofowanie nad kondycją świata jest bezcelowe i nieprowadzące do niczego konstruktywnego. Następnie, zamyka drzwi przed nosem Panglossa.

Komizm tej sceny polega głównie na dwóch elementach. Po pierwsze, jest to silny kontrast między oczekiwaniami Panglossa a rzeczywistością, z którą się spotyka. Pangloss spodziewa się wzniosłej, intelektualnej debaty, która potwierdzi jego intelektualną dominację, a zamiast tego spotyka się z dosłowną "klapą" – zamknięciem drzwi. Reakcja derwisza, jego krótka, konkretna odpowiedź i zamknięcie drzwi, stanowią kulminację tego komicznego momentu. Po drugie, śmieszność tej sytuacji jest pogłębiana przez pewność siebie Panglossa, która nagle zostaje brutalnie zniweczona. Jego entuzjazm i rozmowa urywa się w absurdalnym momencie, co jest ironicznym odbiciem jego naiwnych i ślepych przekonań.

Żartobliwe zakończenie tego dialogu ma jednak głębsze, metaforyczne znaczenie. Wolter, poprzez tę scenę, skutecznie dekonstruuje filozofię optymizmu. W obliczu rzeczywistości, teorie Panglossa wydają się przestarzałe i śmieszne. Sytuacyjny komizm służy tu jako narzędzie do krytyki filozofii, która zdaje się ignorować realne problemy i cierpienia świata. Wolter ukazuje absurd i niepraktyczność dogmatycznego trwania przy jednej wizji świata, bez względu na okoliczności.

Filozoficzne i moralne przesłanie tej sceny jest jasne. Zbyt wysokie mniemanie o sobie i ślepe trwanie przy swoich przekonaniach są ukazane jako cechy, które prowadzą do komicznych, a czasem tragicznych sytuacji. Wolter przestawia Panglossa jako przykład osoby pełnej pychy, która traktuje siebie zbyt poważnie i nie jest zdolna do samokrytyki. W rezultacie, komizm tej sceny służy jako przestroga dla czytelników, by unikać podobnych błędów.

Na koniec, scena ta pełni kluczową rolę w budowaniu satyrycznego charakteru "Kandyda". Wolter wykorzystuje mechanizmy komiczne, takie jak ironia, kontrast i komizm sytuacyjny, aby zdemaskować i skrytykować filozoficzne błędy i moralne wady postaci. Przez to, końcowy dialog derwisza z Panglossem ma nie tylko bawić, ale również skłaniać do refleksji nad realnymi problemami światowego porządku, krytykować pychę i zachęcać do bardziej realistycznego podejścia do życiowych trosk i wyzwań.