Czym był wolterianizm? Czy jest obecny w Kandydzie?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 9:28

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.08.2024 o 8:59

Wolterianizm to termin, który odnosi się do zespółu filozoficznych koncepcji stworzonych przez Voltaire'a – francuskiego filozofa, pisarza i luminarza epoki oświecenia. Wolterianizm, będący owocem intelektualnych inspiracji XVIII wieku, obejmuje poglądy Voltaire'a na krytykę instytucji społecznych i religijnych, promocję tolerancji intelektualnej, racjonalizmu oraz deizmu. Voltaire skutecznie propagował swoje idee zarówno przez pisma filozoficzne, jak i dzieła literackie. Jednym z najważniejszych jego dzieł jest "Kandyd, czyli Optymizm" - powiastka filozoficzna, która stała się symbolem wolterianizmu dzięki swoje jasnej krytyce współczesności, instytucji religijnych oraz poprzez prezentację alternatywnych ścieżek myślenia.

"Kandyd" jest jednym z najsłynniejszych dzieł Woltera, znanym ze swojej ostrej satyry oraz głębokiej filozoficznej treści. Powiastka filozoficzna "Kandyd" nie tylko bawi czytelnika swoją formą i humorem, ale również pełni rolę propagatora wolterianizmu, przekazując w sposób przystępny kluczowe idee autora. Przez postać tytułowego bohatera – Kandyda – Voltaire eksploruje różnorodne filozoficzne i społeczne tematy, wprowadzając czytelnika w świat swoich przekonań i przekazów moralnych.

Rozwinięcie

1. Filozofia krytyczna Woltera

Voltaire w wielu swoich dziełach, w tym w "Kandydzie", krytykował Kościół Katolicki, poddając w wątpliwość jego etykę i wpływ na społeczeństwo. Choć Wolter był deistą i wierzył w istnienie Boga, nie akceptował instytucjonalnych aspektów religii, które jego zdaniem były pełne hipokryzji i przejawów nietolerancji. W "Kandydzie" liczne sceny i postaci odzwierciedlają tę krytyczną postawę, jak chociażby obraz chciwego i demoralizowanego życia duchowieństwa czy ostra satyra na jezuitów.

2. Tolerancja intelektualna

W "Kandydzie" ta idea znajduje odzwierciedlenie w różnych postaciach i ich losach. Na przykład bohaterowie spotykają różnorodne osoby reprezentujące zróżnicowane światopoglądy i filozofie życiowe, każda z nich wnosi coś do dyskusji nad sensem życia i moralnością. Sama postać Kandyda, który przechodzi przez wiele dramatycznych przygód, uczy się z biegiem czasu doceniać tolerancję i różnorodność myśli jako fundamentalne wartości.

3. Racjonalizm i 'epoka rozumu'

W "Kandydzie" racjonalizm przejawia się w działaniach i postawach bohaterów. Na przykład Dr. Pangloss, mimo że jego pogląd "najlepszego z możliwych światów" zostaje wielokrotnie podważony przez brutalną rzeczywistość, jest archetypem nieuzasadnionego optymizmu, który Voltaire wykorzystuje do podkreślenia potrzeby racjonalnego myślenia. W przeciwieństwie do Panglossa, Kandyd uczy się z czasem przyjmować bardziej racjonalne podejście do życia, zdając sobie sprawę z konieczności pracy i odkładania na bok przesadnych oczekiwań.

4. Deizm Woltera

W "Kandydzie" wolteriański deizm znajduje swoje odzwierciedlenie w postaciach i sytuacjach. Bohaterowie doświadczają licznych tragedii i nieszczęść, mimo to ich postawy wobec Boga i religii są nierzadko przedstawione w sposób satyryczny i podważający konwencjonalne przekonania. Na przykład scena, w której Kandyd spotyka Elżbietę mówiącą, że Bóg stworzył świat tylko po to, by go potem porzucić, ilustruje wolteriańską krytykę instytucjonalnej religii oraz ukazuje złożoność ludzkiej kondycji i losów w świeckim, deistycznym kontekście.

5. "Kandyd" jako odzwierciedlenie wolterianizmu

Racjonalizm i wartość pracy są również centralnym tematem utworu. Ostatnie przesłanie "Kandyda", wyrażone w słowach "trzeba uprawiać nasz ogródek", podkreśla wagę działania, pragmatyzmu i pracy w codziennym życiu. Przesłanie to jest zgodne z wolteriańskim przekonaniem, że to poprzez pracę i rozum człowiek może osiągnąć szczęście i spełnienie.

Wątki społeczne i polityczne, takie jak krytyka wojen, tyranii oraz niesprawiedliwości społecznej, są również mocno obecne w "Kandydzie". El Dorado, utopijne królestwo, pełni rolę kontrastu dla zepsutej i niesprawiedliwej rzeczywistości, ukazując wizję idealnego społeczeństwa wolnego od bzdur i okrucieństw obecnych w świecie Woltera.

Zakończenie

"Kandyd" jest więc doskonałym przykładem literackiego dzieła, które propaguje wolterianizm, zarówno poprzez krytykę współczesnych problemów, jak i prezentację alternatywnego, bardziej racjonalnego i moralnego sposobu myślenia. Uniwersalność myśli Woltera znajduje swoje zastosowanie również we współczesnych problemach społecznych, ukazując, że idee przedstawione w "Kandydzie" pozostają aktualne i wartościowe także w dzisiejszym świecie. Szczególnie dziś, kiedy wolność myśli i słowa, racjonalizm oraz krytyczny stosunek do autorytetów są nieodzownymi elementami demokratycznych społeczeństw, myśli Woltera mają nadal ogromne znaczenie dla kształtowania postaw i przekonań jednostek.