Wierna rzeka - sposób przedstawienia Rosjan w powieści

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.06.2024 o 17:36

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 2.06.2024 o 17:30

Stefan Żeromski, w swojej powieści "Wierna rzeka", porusza temat Powstania Styczniowego, jednego z najważniejszych zrywów niepodległościowych w polskiej historii. Powstanie to miało miejsce w 1863 roku, kiedy Polacy buntowali się przeciwko rosyjskiemu zaborcy, walcząc o wolność i niezależność Polski. W tle tych dramatycznych wydarzeń Żeromski ukazuje skomplikowane i pełne napięcia relacje między Polakami a Rosjanami, unikając prostych i jednolitych stereotypów. Autor dąży do przedstawienia złożoności ludzkich charakterów i motywacji, a także dramatycznych konsekwencji wojny.

Żeromski koncentruje się na negatywnych aspektach działań Rosjan, ukazując ich przede wszystkim jako bezwzględnych przeciwników polskiego dążenia do niepodległości. Rosyjska armia, realizując rozkazy cara, dąży do stłumienia powstania wszelkimi środkami. Autor opisuje sceny, w których żołnierze brutalnie traktują Polaków, przeprowadzają masowe aresztowania, egzekucje powstańców i przeszukują domy w poszukiwaniu rannych. Przykładem takiej brutalności jest scena, w której Rosjanie powracają do dworu, aby przyłapać mieszkańców na ukrywaniu rannych powstańców, udając wcześniej, że wycofali się z okolicy.

Jednym z bardziej przejmujących momentów powieści jest zniszczenie folwarku w Niezdołach, będące symbolem finansowej i materialnej ruiny polskich rodzin. Pan Rudecki, właściciel majątku, doświadcza przerażenia i ostatecznie umiera z żalu po powrocie do zniszczonego mienia. Te wydarzenia ukazują dramat osamotnienia i bezsilności Polaków w obliczu tego, co przyniosła rosyjska okupacja.

Kulminacją tragizmu powieści jest scena śmierci Huberta Olbromskiego, młodego powstańca, który zostaje osaczony nad rzeką przez rosyjskich żołnierzy. Młodzieniec podejmuje nierówną walkę, pragnąc umierać z bronią w ręku zamiast trafić do niewoli. Jego tragiczna śmierć jest symbolem poświęcenia i determinacji polskich powstańców, ale również brutalności, z jaką Rosjanie tłumili zryw niepodległościowy.

Mimo wyraźnie negatywnego obrazu Rosjan jako żołnierzy, nie wszyscy są przedstawieni w sposób jednoznacznie wrogi. Żeromski wprowadza postać rosyjskiego oficera Wiesnicyna, który jest niezwykle złożoną postacią, pozwalającą na dostrzeżenie ludzkich cech wśród wrogów powstańców. Wiesnicyn zmaga się z wewnętrznymi konfliktami, rozdarty między obowiązkiem wobec armii a osobistymi przekonaniami. W młodości fascynował się demokratycznymi ideałami oraz dziełami Aleksandra Herzena, co sugeruje, że jego serce nie jest całkowicie obojętne na cierpienia Polaków.

Wiesnicyn przeżywa moralne zakłopotanie, mając świadomość, że uczestniczy w niesprawiedliwej wojnie. Czuje się zobligowany do lojalności wobec swoich rodaków i do wypełnienia przysięgi wojskowej, ale jednocześnie podziwia determinację i odwagę Polaków. Jego uczucia wobec Salomei, polskiej dziewczyny, której życie ocalił, są dowodem człowieczeństwa. Miłość Wiesnicyna do Salomei jest niestety niespełniona, lecz nadzieje na jej wdzięczność za ocalenie życia Józefowi Odrowążowi ukazują jego ludzki, pełen emocji charakter.

Żeromski nie zapomina również o innych przykładach litości i współczucia wśród rosyjskich żołnierzy. Chociaż są oni zmuszeni do realizacji brutalnych rozkazów, autor ukazuje momenty, w których potrafią zdobyć się na humanitarne gesty wobec Polaków. Sceny, w których rosyjscy żołnierze zachowują się w sposób litościwy, podkreślają, że mimo wszystko posiadają ludzkie uczucia i nie wszyscy są bezwzględnymi wrogami.

Podsumowując, Stefan Żeromski w powieści "Wierna rzeka" przedstawia Rosjan w sposób ambiwalentny, unikając uproszczonych stereotypów. Chociaż większość z nich ukazana jest jako brutalni wrogowie powstańców, autor wprowadza postaci takie jak Wiesnicyn, które dodają głębi obrazu Rosjan, ukazując ich jako ludzi z wewnętrznymi dylematami i uczuciami. Powieść ta rzuca światło na realia wojny, gdzie zarówno działania militarystyczne, jak i indywidualne motywy oraz uczucia, kształtują losy ludzi po obu stronach konfliktu. Żeromski przypomina nam, że wojna nie jest czarno-biała, a nawet wśród wrogów można dostrzec ludzkie cechy i chwile człowieczeństwa.