Skąpiec - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2024 o 20:38

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 7.06.2024 o 20:15

Jean-Baptiste Poquelin, znany powszechnie jako Molier, był jednym z najważniejszych dramatopisarzy okresu baroku. Jego dzieła, pełne humoru i satyry, celnie komentowały społeczne i moralne realia XVII-wiecznej Francji. W kontekście tych realiów powstała komedia "Skąpiec", której premiera miała miejsce w 1668 roku. Dzieło to przedstawia historię Harpagona, nieprzyzwoicie bogatego paryskiego mieszczanina, którego obsesyjna skąpstwo staje się przyczyną niezliczonych komicznych i dramatycznych sytuacji. Harpagon, żyjąc w lęku przed utratą majątku, nieustannie gardzi wszystkimi, którzy ośmielają się zagrażać jego fortunie – nawet własnymi dziećmi. Fabuła koncentruje się wokół jego chciwości, konfliktów z dziećmi oraz nierozważnych planów matrymonialnych.

Głównym celem tej pracy jest omówienie motywów literackich pojawiających się w "Skąpcu" oraz ich roli i znaczenia w kontekście tematyki i przesłania dzieła. Przede wszystkim istotny jest motyw pieniądza, który w utworze przyjmuje formę obsesji głównego bohatera, Harpagona. Postać ta jest personifikacją chciwości, która zdominowała jego życie. Harpagon wykazuje obsesyjną miłość do pieniędzy i wszelkich materialnych dóbr, co wyraża się przez jego skrajne skąpstwo oraz nieetyczne sposoby gromadzenia majątku, na przykład przez lichwę. Jego niesamowita potrzeba kontroli nad finansami prowadzi do komicznych i absurdalnych sytuacji, które jednocześnie budzą śmiech i niepokój widzów.

Konsekwencje skąpstwa są widoczne nie tylko na poziomie osobistym, ale i społecznym. Harpagon staje się obiektem śmieszności i krytyki wśród paryskiego mieszczaństwa, a jego chciwość wywołuje konflikty z dziećmi, Elizą i Kleantem. Odrzucając ich potrzeby i pragnienia, Harpagon alienuje się od rodziny, co prowadzi do poważnych napięć. Przykładem kulminacyjnym jest scena kradzieży szkatułki przez Strzałkę. Reakcje Harpagona na utratę tej szkatułki - prawdziwej miłości jego życia - ukazują, jak destrukcyjna może być obsesja na punkcie pieniędzy.

Motyw rodziny odgrywa kluczową rolę w „Skąpcu”. Relacje między Harpagonem a jego dziećmi Elizą i Kleantem są niezwykle napięte z powodu jego skrajnej kontrolującej natury. Eliza i Kleant mają własne marzenia i plany małżeńskie, które są w konflikcie z wolą ojca. Eliza zakochuje się w Walerym, który z kolei stara się zdobyć przychylność Harpagona, by zdobyć rękę ukochanej. Z kolei Kleant walczy o Mariannę, młodą dziewczynę, którą Harpagon również chce poślubić, co prowadzi do komicznej konfrontacji ojca z synem.

Rodzina d'Alburci, a zwłaszcza postać Anzelma, pełni kluczową rolę w zakończeniu utworu. Anzelm, wcześniej znany jako don Tomasz, okazuje się ojcem Marianny, co doprowadza do zjednoczenia rodzin i szczęśliwego zakończenia. Jego pozytywne podejście do rodziny kontrastuje z destrukcyjną postawą Harpagona, ukazując, że wartość rodzinnych więzi przewyższa materialne bogactwo.

Motyw buntu jest wyraźnie widoczny w działaniach dzieci Harpagona, które sprzeciwiają się jego woli. Eliza i Kleant nie są jedynie biernymi ofiarami ojcowskiej tyranii, lecz aktywnie dążą do realizacji swoich marzeń. Ich potajemne intrygi, przyrzeczenia małżeńskie, a także strategie mają na celu zdobycie wolności i miłości, co jest jaskrawym kontrastem do skąpego i samolubnego ojca.

Postać Marianny jest kluczowa dla analizy motywu kobiet w utworze. Podobnie jak Eliza, Marianna również doświadcza presji ze strony rodziców. Jednak w przeciwieństwie do bardziej aktywnej i buntowniczej Elizy, Marianna wykazuje posłuszeństwo matce, co ukazuje różnorodne podejścia kobiet do patriarchalnej kontroli w tamtych czasach.

Motyw miłości jest wszechobecny w "Skąpcu". Eliza i Walery oraz Kleant i Marianna stanowią dwa główne wątki romantyczne. Ich historie miłosne nie są jedynie tłem dla komediowej intrygi, ale stanowią rdzeń emocjonalny utworu. Działania Walerego i Kleanta, mające na celu zdobycie przychylności Harpagona, ukazują determinację młodych ludzi w dążeniu do szczęścia, a ich konfrontacje z Harpagonem dodają dramatyzmu całej historii.

Na końcu należy wspomnieć o motywie samotności w kontekście postaci Harpagona. Jego obsesja na punkcie pieniędzy prowadzi do izolacji i odrzucenia przez najbliższych. Ostatecznie Harpagon pozostaje sam ze swoją szkatułką, co jest symbolicznym zakończeniem utworu - ukazując, że ekstremalne skąpstwo prowadzi do samotności i braku prawdziwego szczęścia.

Podsumowując, główne motywy zawarte w "Skąpcu" Moliera ukazują skomplikowane relacje międzyludzkie, moralne i emocjonalne konsekwencje chciwości oraz wartość miłości i rodzinnych więzi ponad materialne bogactwo. Przez satyryczny obraz skąpca Molier krytykuje destrukcyjną obsesję na punkcie pieniędzy, przypominając, że prawdziwe wartości tkwią w relacjach międzyludzkich i szacunku dla innych.