Skąpiec jako utwór o niewłaściwym stosunku do pieniędzy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.07.2024 o 7:10

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 22.07.2024 o 6:28

Twórczość Moliera jest nieodłącznie związana z literaturą francuską XVII wieku. Jego dzieła charakteryzują się głębokim przesłaniem społecznym, którego główną osią jest często krytyka wad ludzkich za pomocą komizmu. Molier, właściwie Jean-Baptiste Poquelin, to jeden z najważniejszych dramatopisarzy tego okresu, którego komedie przyczyniły się do rozwoju teatrów nie tylko we Francji, ale i na całym świecie. Jego styl jest unikalny, łączący w sobie humor sytuacyjny z błyskotliwymi dialogami, aby w skuteczny sposób obnażyć ludzkie przywary.

Jednym z najważniejszych jego dzieł, które doskonale ilustruje jego talent do ukazywania ludzkich niedoskonałości, jest "Skąpiec". Komedia ta, będąca doskonałym przykładem studium skąpstwa, skupia się na analizie postaci głównego bohatera, Harpagona. Celem tej pracy jest szczegółowe zbadanie niewłaściwego stosunku Harpagona do pieniędzy, a także analiza, jak skąpstwo wpływa na jego życie osobiste oraz społeczne.

Harpagon, główny bohater "Skąpca", jest doskonałym przykładem człowieka, którego życie zdominowane jest przez obsesję oszczędzania pieniędzy. Mimo sporego majątku, Harpagon nie pozwala sobie na żadną przyjemność, co widać zarówno w jego relacjach osobistych, jak i zawodowych. Obsesja na punkcie oszczędzania prowadzi go do skrajności – zmusza swoją służbę do minimalnych wydatków, kontrolując każde wydane w domu sous. Jego tajemnicza działalność jako lichwiarza dodatkowo świadczy o jego chciwości i braku skrupułów, czym potwierdza negatywny obraz swojej osoby.

Skąpstwo Harpagona ma jednak najbardziej destrukcyjny wpływ na jego relacje rodzinne. W stosunku do swojej córki Elizy, Harpagon jest bezduszny i kalkulujący – pragnie wydać ją za mąż tylko dlatego, że wybrany przez niego kandydat nie wymaga posagu. Jest to dla niego najważniejsze, nie zważając na uczucia swojej córki, co czyni z niego postać pozbawioną empatii. Komentuje to Walery w utworze, zauważając ironicznie, że Harpagon bardziej ceni pieniądze niż szczęście swej córki.

Równo zimnym i bezdusznym jest ojciec również w stosunku do swego syna, Kleanta. Kleant pragnie żyć inaczej niż jego ojciec, ale ciągłe ograniczenia finansowe Harpagona powodują, że zmuszony jest sięgać po różne, nie zawsze uczciwe, metody zdobywania pieniędzy, takie jak hazard czy pożyczki. Manifestuje swoje frustracje poprzez liczne cytaty w utworze, w tym zwracając uwagę, że skąpstwo ojca niszczy jego życie jak i życie jego siostry. "Taki skąpiec, jak ty, nie potrafi zrozumieć, co to znaczy kochać kogoś innego" – słowa te oddają głęboki żal i pretensje Kleanta wobec Harpagona, któremu miłość jest pojęciem obcym.

Nie tylko relacje rodzinne cierpią przez skąpstwo głównego bohatera – zarządzanie gospodarstwem domowym również pozostawia wiele do życzenia. Harpagon oszczędza na każdej możliwej pozycji: Jakub, będący jednocześnie kucharzem i stangretem, zmuszony jest do wykonywania obu prac za minimalne wynagrodzenie; służba nosi skromne, niemodne stroje, co jest przedmiotem żartów i komentarzy innych postaci. Nawet przygotowania do uroczystości w domu Harpagona są pełne absurdalnych oszczędności. W jednej ze scen, Harpagon udziela Walerego szczegółowych instrukcji dotyczących kolacji, podkreślając, że nie należy przepłacać na żadnym etapie przygotowań.

Społeczne konsekwencje skąpstwa Harpagona są równie negatywne jak te w jego życiu prywatnym. Służba i postronne osoby nie kryją swych opinii na temat Harpagona – jest on obiektem licznych drwin i braku szacunku. Jakub, jeden z bardziej wyrazistych bohaterów drugoplanowych, często komentuje zgryźliwie zachowania swojego pracodawcy, co pokazuje, jak nisko jest Harpagon oceniany przez otoczenie. Brak miłości i szacunku ze strony dzieci oraz służby jest bezpośrednią konsekwencją jego skrajnego skąpstwa.

Wszystko to prowadzi do dramatycznego rozłamu w rodzinnych więziach. Harpagon, skoncentrowany wyłącznie na swoich finansach, traci de facto kontakt z dziećmi. Sceny dialogów między nim a Kleantem oraz Elizą obnażają tragiczne skutki jego obsesji. Jego dzieci nie tylko nie darzą go szacunkiem ani miłością, ale wręcz unikają jego towarzystwa, uważając go za tyrana pozbawionego ludzkich uczuć.

Ostateczna scena dramatu, gdy Harpagon odkrywa kradzież swojej ukochanej szkatułki z pieniędzmi, ukazuje jego reakcję na utratę tego, co było dla niego najważniejsze. Zamiast zająć się problemami rodzinnymi, Harpagon całkowicie poświęca się poszukiwaniom swojego majątku, co tylko pogarsza jego relacje z dziećmi. Pomimo całej sytuacji i upokorzenia, jakiego doznaje, jego postawa nie ulega zmianie. Harpagon pozostaje statyczną postacią, niezdolną do refleksji ani przemiany.

Molier, poprzez postać Harpagona, nie tylko komicznie ukazuje skrajność skąpstwa, ale także przedstawia jego destrukcyjną siłę. Na tym poziomie dramat staje się komentarzem społecznym, który mimo swojej przerysowanej formy niesie głęboko moralne przesłanie. Skąpstwo Harpagona jest wyolbrzymione do tego stopnia, że zaczyna funkcjonować jako groteska, stając się symbolem absurdalności i nietrwałości takiego podejścia do życia. Molier celowo wyostrza cechy Harpagona, aby uzyskać efekt komiczny, ale również, aby podkreślić wagę przesłania – człowiek, który stawia pieniądze ponad wszystko, niszczy nie tylko siebie, ale i swoje otoczenie.

Przesłanie „Skąpca” jest więc uniwersalne i ponadczasowe. Żywienie skąpstwa prowadzi do samotności, braku miłości i szacunku ze strony otoczenia. Dzieło Moliera zwraca uwagę na fakt, że materializm może zrujnować nie tylko relacje rodzinne, ale i całe ludzkie życie. Skąpstwo to nie tylko chęć oszczędzania, ale przede wszystkim brak empatii, miłości i zrozumienia.

Podsumowując, „Skąpiec” Moliera to dzieło, które ma na celu przestrzec przed destrukcyjnymi skutkami skąpstwa. Jego główny bohater, Harpagon, poprzez swoje zachowanie i decyzje, staje się symbolem tego, jak niewłaściwy stosunek do pieniędzy może zniszczyć życie osobiste i społeczne. Przesłanie Moliera jest jasne – człowiek powinien unikać materializmu i skąpstwa, aby nie stracić tego, co w życiu najważniejsze: miłości, szacunku i zrozumienia. Jest to lekcja, która pozostaje aktualna do dziś, ukazując, że przesłania klasyki literatury nigdy nie tracą na wartości.