Zdążyć przed Panem Bogiem - główne wątki
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 17:38
Rodzaj zadania: Streszczenie
Dodane: 16.06.2024 o 17:12
Streszczenie:
Hanna Krall, w "Zdążyć przed Panem Bogiem", opisuje życie w getcie warszawskim, powstanie, karierę Marka Edelmana jako kardiologa. ??
Hanna Krall jest jednym z najważniejszych twórców polskiego reportażu literackiego, a jej dzieło "Zdążyć przed Panem Bogiem" stanowi znakomity przykład mistrzowskiego łączenia literackiej narracji z faktami historycznymi. Książka ta składa się z piętnastu oddzielnych fragmentów, które układają się w niezwykle poruszającą i wciągającą opowieść o życiu w getcie warszawskim, powstaniu w getcie oraz późniejszej karierze Marka Edelmana jako kardiologa.
Wprowadzenie do tego reportażu literackiego zakorzenione jest w rzeczywistości okupowanej Warszawy, miejsca o wyjątkowej dynamice historycznej. "Zdążyć przed Panem Bogiem" nie jest tylko dokumentem minionych wydarzeń, ale także świadectwem człowieka, który w obliczu niewyobrażalnej tragedii starał się zachować człowieczeństwo. Główne wątki tego dzieła można podzielić na trzy zasadnicze części: życie w getcie i przebieg akcji likwidacyjnej, wybuch oraz przebieg powstania w getcie warszawskim, a także wspomnienia Marka Edelmana z jego kariery kardiologicznej.
Życie w getcie i przebieg akcji likwidacyjnej
Życie codzienne w warszawskim getcie było skrajnie trudne i odarte z godności. Mieszkańcy getta, w tym Marek Edelman, codziennie mierzyli się z głodem, poniżeniem i rozpaczą. Edelman, jako młody człowiek, pełnił rolę gońca w jednym ze szpitali, co pozwoliło mu zobaczyć ogrom nieszczęścia swoich współmieszkańców. W reportażu Krall przekazuje, jak bardzo dramatyczne było życie w getcie: brak jedzenia, ludzie mdlejący z głodu, zasypiający z kęsem chleba w ustach, którzy nie mieli siły na jego przeżucie. Edelman wspomina pracę w szpitalu, gdzie codziennie widział umierających pacjentów, w tym dzieci, którym racjonowano minimalne ilości jedzenia, byle tylko przedłużyć ich życie o jeszcze jeden dzień.Sytuacja zdrowotna w getcie była katastrofalna. Dr Teodozja Goliborska prowadziła badania nad chorobą głodową, dokumentując, jak głód niszczy organizm człowieka. Brak dostępności do podstawowych leków i zaplecza sanitarnego powodował, że mieszkańcy getta często umierali z próchnicy, infekcji czy nawet najzwyklejszych skaleczeń. Prostytucja stała się ostatecznym środkiem przetrwania dla wielu kobiet, które w zamian za żywność czy leki oddawały swoje ciała.
Kolejnym dramatycznym momentem w historii warszawskiego getta była akcja likwidacyjna rozpoczęta przez Niemców 22 lipca 1942 roku, która trwała do 8 września tego samego roku. W tym czasie około czterystu tysięcy Żydów zostało wywiezionych do obozu zagłady w Treblince. Niemcy, cynicznie rozdając chleb i marmoladę na Umschlagplatzu, próbowali uspokoić tłum, który wkrótce miał zginąć. Bojownicy Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) starali się ostrzegać ludzi o czekającym ich losie, jednak niewielu uwierzyło w te zapowiedzi.
Walka o przetrwanie nierzadko przybierała formy paradoksalne i desperackie. W czasie łapanek rozdawano tzw. numerki życia - blankieciki, które teoretycznie chroniły ich posiadaczy przed wywózką. Jednak te nadzieje często okazywały się złudne. Pielęgniarki, próbując ratować dzieci przed transportem, łamały im nogi lub podawały dawki cyjanku. Sam Edelman pomagając ŻOB wyłapywał użytecznych dla organizacji ludzi przy Umschlagplatzu.
Wybuch oraz przebieg powstania w getcie warszawskim
Powstanie w getcie warszawskim, które wybuchło 19 kwietnia 1943 roku, było odpowiedzią Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW) na brutalną akcję likwidacyjną. Był to akt desperacji, determinacji oraz symboliczny gest sprzeciwu przeciwko niemieckiemu totalitaryzmowi. Walki trwały do 10 maja 1943 roku, a ich dowódcą na początku był Mordechaj Anielewicz, który popełnił samobójstwo, pozostawiając dowództwo Markowi Edelmanowi.Powstanie było starciem wysoce nierównym. Bojownicy, pozbawieni odpowiedniego wyszkolenia oraz broni, musieli zmagać się z doskonale przygotowaną armią niemiecką. Edelman nie starał się heroizować ani siebie, ani innych bojowników; przedstawiał ich raczej jako ludzi zmuszonych do walki wbrew wszelkim szansom. Sprawa powstania była dla nich nie tylko sprawą honoru, ale także próbą wybrania rodzaju śmierci – bo wiedzieli, że ich los został już przypieczętowany.
W czasie walk ŻOB musiała zmierzyć się z różnymi dylematami moralnymi. Bojownicy wybierali rodzaj śmierci, preferując zginąć w walce lub popełnić samobójstwo, aby uniknąć śmierci w obozach zagłady. Edelman opisuje wiele dramatycznych historii, w których ludzie z różnych powodów decydowali się na taką czy inną formę zakończenia własnego życia. Niemcy, aby zdławić opór, rozpoczęli systematyczne palenie getta, co zmusiło bojowników do ucieczki przez kanały ściekowe.
Cel powstania, zdaniem Edelmana, był prosty: wybór godnej śmierci na oczach świata, aby nikt nie umarł w zapomnieniu i nieznane. Edelman cytuje swojego towarzysza broni Simchę Rotema, który powiedział, że nie chciał, aby jego matka zginęła "jak robak". Wybór śmierci stał się sposobem na zachowanie resztek godności w obliczu przeciwności losu.
Wspomnienia Marka Edelmana z jego kariery kardiologicznej
Po wojnie Marek Edelman związał swoje życie z medycyną, stając się jednym z najbardziej renomowanych kardiochirurgów w Polsce. Pracował przez około trzy dekady w różnych placówkach medycznych. Jego najważniejsza współpraca była z dr Janem Mollem, a wspólnie przeprowadzili pierwszą w Polsce operację na otwartym sercu.Edelman, mimo doświadczeń wojennych, nie stracił wiary w wartość każdego życia. Jego praca w szpitalu była pełna emocji, zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Przeżywał każdy przypadek swoich pacjentów, a jego motto "Zdążyć przed Panem Bogiem" stało się symbolem rywalizacji z losem o życie każdego człowieka. Każda operacja była dla niego próbą przedłużenia życia, walką o kilka dodatkowych dni, miesięcy czy lat.
W swoich wspomnieniach Edelman opisuje historie wielu pacjentów, takich jak inżynier Wilczkowski, który mimo trzech zawałów, żył dalej dzięki jego pracy, czy pani Bubnerowej, której życie zostało uratowane dzięki jego determinacji. Jednym z najbardziej poruszających opisów jest historia Elżbiety Chętkowskiej, z którą współpracował nad pracą dotyczącą zawału serca. Chętkowska przeszła operację, która pozwoliła jej przedłużyć życie o kilka lat, co dla Edelmana było ogromnym sukcesem.
Zakończenie
"Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall to głęboko poruszający reportaż o ludzkiej godności, walce o przetrwanie i rywalizacji z losem. Życie w getcie warszawskim, akcja likwidacyjna, powstanie oraz późniejsza kariera kardiologiczna Marka Edelmana tworzą obraz człowieka, który mimo skrajnych doświadczeń zachował człowieczeństwo. Wszystkie te wątki prowadza nas do refleksji nad wartością życia, determinacją oraz moralnymi dylematami w ekstremalnych warunkach.Krall w swoim dziele łączy dokument z literacką wrażliwością, co sprawia, że "Zdążyć przed Panem Bogiem" nie jest tylko świadectwem minionych wydarzeń, ale uniwersalnym przesłaniem o godności i walce o każdy dzień życia. W tym kontekście życie Edelmana, zarówno jako bojownika jak i lekarza, jest dowodem na to, że najbardziej ekstremalne doświadczenia mogą nauczyć człowieka nie tylko przetrwania, ale również głębokiego szacunku dla wartości ludzkiego życia.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 17:38
O nauczycielu: Nauczyciel - Krzysztof R.
Od 10 lat pracuję w szkole średniej i przygotowuję uczniów do matury, a młodszych — do egzaminu ósmoklasisty. Skupiam się na praktycznych umiejętnościach: analizie polecenia, budowaniu planu i logicznej argumentacji. Na moich lekcjach panuje spokój i konkret — krok po kroku pokazuję, jak przejść od pomysłu do gotowego tekstu. Uczniowie cenią rzeczowe wskazówki, przykłady i powtarzalne schematy pracy, które dają przewidywalne efekty.
Wypracowanie jest doskonale napisane i ukazuje główne wątki książki "Zdążyć przed Panem Bogiem" w sposób bardzo szczegółowy i głęboki.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się