Dzień na Harmenzach - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 20:29

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.06.2024 o 19:38

Tadeusz Borowski, jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku, jest autorem zbioru opowiadań wydanego w 1948 roku, który bazuje na jego osobistych doświadczeniach związanych z pobytem w obozach koncentracyjnych podczas II wojny światowej. Jedno z tych opowiadań, "Dzień na Harmenzach", realistycznie przedstawia codzienną rzeczywistość więźniów obozu Auschwitz-Birkenau, a konkretnie funkcjonowanie przylegającego gospodarstwa, czyli Harmenz.

Harmenze, położone niedaleko obozu Birkenau, były miejscem, gdzie więźniowie wykorzystywani byli do pracy przymusowej. W opowiadaniu Borowskiego głównym bohaterem i narratorem jest Tadek - przemawiająca wersja samego autora, który jest więźniem od kilku miesięcy. To z jego perspektywy obserwujemy wydarzenia jednego dnia w obozie. Tadek, mając za sobą długie miesiące przetrwania, opisuje brutalną codzienność z niezwykle realistycznym i chłodnym podejściem.

Część I: Krótkie streszczenie

Narrator snuje również opowieść o Żydzie Bekerze, byłym lageraltesterze, którego przeszłość obfituje w konflikty. Tadek grozi mu tzw. wybiórką, co oznacza selekcję więźniów do komór gazowych. Tadek przeżywa konflikty nie tylko z innymi więźniami, ale także z kommandoführerem, który domaga się od niego zegarka, oraz jest atakowany przez innych za gwizdanie "Międzynarodówki". Dochodzi do sceny bijatyki między więźniami, którzy potem zostają nakarmieni obiadem. Ujawniają się relacje między postaciami – Tadek ukrywa słoninę, zaś Iwan dzieli się skradzioną gęsią.

W kulminacyjnym momencie opowiadania Tadek jest świadkiem oczyszczenia rowów przez więźniów, widzi niemieckie okrucieństwa oraz postępowanie jednego z więźniów imieniem Jan, który działa zgodnie z brutalnymi zasadami obozowymi. Napięcia osiągają punkt krytyczny, jednak Tadek unika politycznego donosu dzięki Rubinowi, który przekupuje donosiciela zegarkiem. Dzień kończy się przyspieszonymi wybiórkami i brutalnościami wobec Żydów, a Tadek jest świadkiem ostatecznych wydarzeń, które zamykają ten dzień pracy.

Część II: Szczegółowe streszczenie

Świat obozowy rządzi się brutalnymi prawami – kradzieże są codziennością, a Tadek zauważa, jak Iwan kradnie różne przedmioty. W narracji pojawia się też Beker, który kiedyś zajmował stanowisko lageraltestera – teraz stara się przeżyć, ale spotyka się z groźbą wybiórki ze strony Tadka. Ta groźba to realna perspektywa selekcji do komór gazowych.

Praca przymusowa jest pełna przemocy – Tadek i jego współwięźniowie są zmuszani do przenoszenia metalowej płyty, spotykają się z przemocą ze strony kapo. Tadek ma trudny moment z kommandoführerem, który chce odebrać mu zegarek, ale Tadek nie poddaje się bez walki. Zostaje również brutalnie zaatakowany za gwizdanie "Międzynarodówki".

Następuje przerwa obiadowa – więźniowie przechodzą do Harmenzów, gdzie przygotowywane są posiłki. Tadek obserwuje Iwana, który dzieli się skradzioną gęsią, oraz Posta, który grozi Tadkowi. Relacje więźniów są napięte, a Tadek ostrzega pipla przed kapem - niemieckim strażnikiem.

W kolejnych wydarzeniach opowiadania, Tadek jest świadkiem kar wymierzanych więźniarce złapanej w kukurydzy. Więźniowie są zmuszeni do dalszej pracy w obozie, Tadek próbuje zdobyć informacje od Janka na temat wojny niemiecko-radzieckiej. Post grozi donosem, ale Rubin przekupuje go zegarkiem, co pozwala Tadkowi uniknąć niebezpiecznej sytuacji.

Wieczór kończy się przyjazdem unterscharführera – Tadek jest świadkiem egzekucji Żydów niezdolnych do marszu. Po dniu pełnym napięć, więźniowie wracają do obozu, przygotowując się na kolejną selekcję. Tadek wraca do baraku, gdzie spotyka się z Kazikiem; rozmawiają o dzisiejszych wydarzeniach i losie Bekera, który przed śmiercią prosi Tadka o ostatni posiłek.

Część III: Wnioski i podsumowanie

Opowiadanie Borowskiego porusza tematy i motywy związane z walką o przetrwanie, przemocą, inhumanitarnym traktowaniem więźniów oraz brutalnością życia obozowego. Autor krytykuje system obozowy, ukazując dehumanizację więźniów i codzienne wybory, które muszą podejmować w cieniu śmierci.

"Dzień na Harmenzach" ma istotne znaczenie literackie i edukacyjne. Utwór Borowskiego przyczynia się do zrozumienia historii z perspektywy ofiary i świadka. Dzięki literaturze, takie jak opowiadania Borowskiego, możemy budować świadomość historyczną i empatię wobec cierpień przeszłych pokoleń.

Porównując "Dzień na Harmenzach" z innymi utworami literatury obozowej, widzimy, jak różnorodne mogą być opowieści o przetrwaniu i cierpieniu. Literatura pomaga nam upamiętniać historię II wojny światowej i Holocaustu, a utwór Borowskiego jest ważnym głosem w tym kontekście.

Osobiście, opowieść Tadka skłania do refleksji nad okrucieństwem wojny oraz znaczeniem pamięci historycznej. Współczesne wydarzenia również pokazują, jak ważne jest zachowanie pamięci i zrozumienie historii, aby unikać podobnych tragedii w przyszłości.

Zamknięcie