Z legend dawnego Egiptu - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.06.2024 o 10:27

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 19.06.2024 o 10:07

Z legend dawnego Egiptu - problematyka

Wstęp

Bolesław Prus, właściwie Aleksander Głowacki, jest jednym z czołowych pisarzy polskiego realizmu i pozytywizmu. Jego najważniejsze dzieła, takie jak "Lalka", "Faraon" czy liczne nowele, stały się klasyką literatury polskiej, niosąc za sobą wiele uniwersalnych prawd i problematyk. Prus był doskonałym obserwatorem rzeczywistości, który w swoich utworach często podejmował ważne tematy społeczne i polityczne. Nowela "Z legend dawnego Egiptu" wpisuje się w jego twórczość jako utwór pełen refleksji nad ludzką naturą, władzą i przeznaczeniem.

Nowela "Z legend dawnego Egiptu" przenosi czytelnika w czasy starożytnego Egiptu, choć jej treść jest raczej uniwersalna i symboliczna. Opowieść osadzona w historycznym kostiumie, głównie skoncentrowana na postaciach Ramzesa i Horusa, dotyczy zagadnień władzy, przeznaczenia oraz ludzkiej bezsilności wobec losu. Celem tego wypracowania jest analiza problematyki noweli Prusa, ukazanie, jak autor poprzez fikcyjną historię poruszał tematy uniwersalne, które były aktualne również w jego czasach.

Główne motywy noweli

Ludzka małość wobec przeznaczenia

Prus w noweli "Z legend dawnego Egiptu" uwypukla myśl o ludzkiej małości wobec przeznaczenia. W cytacie "Patrzcie tedy, że marne są ludzkie nadzieje wobec wyroków, które Przedwieczny ognistymi znakami wypisuje na niebie." odnajdujemy głęboką refleksję nad naturą ludzkich pragnień i marzeń w obliczu nieuchronności losu. Cytat ten ma na celu ukazanie kruchości naszych planów oraz złudzeń, które często kierują naszym życiem.

W noweli pojawia się przepowiednia astrologa, zapowiadająca śmierć Ramzesa, co od samego początku buduje atmosferę napięcia i podkreśla nieuchronność losu. Historia Ramzesa, który na łożu śmierci decyduje się wypić miksturę mającą go uzdrowić, ostatecznie ukazuje bezsilność człowieka wobec przeznaczenia. Mimo ogromnej władzy, której Ramzes jest posiadaczem, nie jest w stanie uciec przed tym, co zostało mu przepisane przez los.

Podobnie tragiczny jest los Horusa, młodego ideisty mającego marzenia o reformach i miłości. Jego życie kończy się przypadkowym ukąszeniem przez węża, co jest symbolicznym zderzeniem marzeń z brutalną rzeczywistością. W ten sposób Prus prowokuje czytelnika do refleksji nad kruchością ludzkich nadziei i nieuchronnością przeznaczenia, które jest niezmienne i często nie do przewidzenia.

Działania ludzi w zderzeniu z przeznaczeniem

Kolejnym ważnym elementem noweli jest ukazanie działań ludzi w zderzeniu z przeznaczeniem. Postaci Ramzesa i Horusa są tu kluczowe, jako że obaj symbolizują różne podejścia do władzy i marzeń.

Ramzes, jako władca o wielkiej potędze, dąży do potwierdzenia swojego autorytetu nawet na łożu śmierci. Jego pragnienie kontroli i zachowania władzy uświadamia czytelnikowi, że bez względu na wszystko, władza nad losem nie jest możliwa. Ramzes, mający wielką władzę, jest ostatecznie bezsilny wobec losu, co podkreśla jego ludzką małość i pokazuje, że nawet najpotężniejsi muszą poddać się wyrokom przeznaczenia.

Horus natomiast reprezentuje marzenia o reformach i zmianach w państwie, chce poprawić los swoich poddanych. Jego tragiczny koniec ukazuje, że nawet najwyższe ideały nie są w stanie przezwyciężyć przeznaczenia. Horus, choć pełen dobrych intencji, nie jest w stanie zmienić swojego losu, co jeszcze bardziej uwypukla tematykę noweli dotyczącą nieuchronności przeznaczenia i ludzkiej bezsilności wobec niego.

Władza i państwowość

Koncepcje rządzenia

Problematyka władzy jest jednym z kluczowych motywów w noweli Prusa. Ramzes jest przedstawiony jako autokrata, który rządzi bezwzględnie poprzez podboje, niewolnictwo i siłę militarną. Jego postać jest alegorią twardej władzy, symbolizującą autorytaryzm i brak empatii wobec jednostek. Ramzes widzi tylko państwo jako całość, nie dostrzega poszczególnych Egipcjan, których los jest dla niego drugorzędny.

Z kolei Horus to idealista, który dąży do złagodzenia reżimu swoich przodków, wydając edykty mające na celu poprawę losu niewolników, uwolnienie więźniów politycznych i stworzenie państwa opartego na dobrobycie ludu. Jego wysiłki są jednak bezskuteczne wobec wyroku śmierci, co symbolizuje tragizm postaci idealisty w zderzeniu z brutalną rzeczywistością władzy.

Konstrukcja opozycji

Konflikt między dwoma modelami władzy - autokratycznym, reprezentowanym przez Ramzesa, i idealistycznym, reprezentowanym przez Horusa - jest centralnym motywem noweli. Prus stawia pytanie o skuteczność tych dwóch modeli rządzenia, jednej opartej na sile militarnej i kontroli, a drugiej na dobrobycie obywateli i reformach.

Z perspektywy współczesnej oraz czasów Prusa, można argumentować, że oba modele mają swoje wady i zalety. Siła militarna może wydawać się skuteczniejsza w krótkim okresie, pozwalając na szybkie zdobycie władzy i kontrolę nad państwem, jednak na dłuższą metę, brak empatii wobec obywateli i brak reform mogą prowadzić do destabilizacji i buntu. Z kolei model Horusa, choć bardziej humanitarny i oparty na dobrobycie i reformach, może być zbyt idealistyczny i nieprzystosowany do brutalnej rzeczywistości politycznej, co czyni go podatnym na niepowodzenie.

Refleksja nad człowiekiem i społeczeństwem

Związki noweli z realiami historycznymi XIX wieku

Bolesław Prus, jako pisarz pozytywistyczny, był doskonałym obserwatorem przemian społeczno-politycznych w Europie. Nowela "Z legend dawnego Egiptu" mimo osadzenia w starożytnym Egipcie, nawiązuje do realiów XIX wieku, kiedy to Europa przeżywała okres dynamicznych zmian polityczno-społecznych. Dominacja wielkich potęg, zmiany przemysłowe oraz społeczne nadzieje i zagrożenia były codziennością ówczesnych ludzi.

Prus poprzez analogię do wydarzeń noweli, ukazuje mechanizmy władzy, które były aktualne zarówno w starożytnym Egipcie, jak i w XIX-wiecznej Europie. Autor porównuje rządy autorytarne i liberalne, podkreślając, że choć formy rządzenia mogą się zmieniać, to ludzkie pragnienia, marzenia i tragedie pozostają uniwersalne. Nowela staje się przez to nie tylko opowieścią o starożytnym Egipcie, ale też głęboką refleksją nad czasami współczesnymi autorowi.

Uniwersalizm problematyki

Tematyka przeznaczenia, władzy i ludzkiej małości wobec losu, którą porusza Prus, jest uniwersalna i nie ogranicza się tylko do jednej epoki czy miejsca. Człowiek, niezależnie od swojej pozycji społecznej czy władzy, jest podległy wyrokom przeznaczenia, które często są nieprzewidywalne i nieuchronne.

Śmierć, jako równość ostateczna, jest kolejnym uniwersalnym motywem noweli. Prus przypomina, że mimo władzy, zasług czy bogactwa, każdy człowiek jest śmiertelny i podlega tym samym prawom natury. Ta refleksja nad kruchością ludzkiego życia jest przesłaniem, które skłania czytelnika do przemyśleń nad własnym losem i miejscem w świecie.

Podsumowanie

Wnioski

Nowela "Z legend dawnego Egiptu" Bolesława Prusa, choć osadzona w historycznym kostiumie, porusza uniwersalne tematy i problemy. Przez pryzmat ludzkiej małości wobec przeznaczenia, refleksji nad władzą i marzeniami, Prus ukazuje, że bez względu na czas i miejsce, problemy te są zawsze aktualne. Władza, los i ludzka bezsilność wobec nieuniknionego to tematy, które były ważne zarówno dla starożytnych Egipcjan, jak i dla mieszkańców XIX-wiecznej Europy oraz dla czytelników współczesnych.

Znaczenie noweli w dzisiejszym kontekście

Dziś, mimo postępu technologicznego i zmian społecznych, tematy poruszone przez Prusa pozostają aktualne. W noweli można odnaleźć refleksje na temat natury ludzkiej, istoty władzy oraz nieuchronności losu, które są uniwersalne i stanowią ważne lekcje również dla współczesnego czytelnika.

Zachęta do refleksji

Prus poprzez swoją nowelę zaprasza do przemyśleń nad własną rolą wobec przeznaczenia i władzy, nad tym, jakie są nasze marzenia i jak często musimy mierzyć się z brutalną rzeczywistością. Nowela "Z legend dawnego Egiptu" może stać się inspiracją do poszukiwania odpowiedzi na pytania o naturę ludzką, sens władzy i kruchość życia.

Bibliografia

1. Prus, Bolesław. "Z legend dawnego Egiptu." 2. Literatura na temat Bolesława Prusa i jego twórczości. 3. Artykuły i eseje omawiające tło historyczne i polityczne XIX wieku w Europie.