Iłarion Stiepanycz Ozierskij - charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.06.2024 o 21:51

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 27.06.2024 o 21:27

„Iłarion Stiepanycz Ozierskij - charakterystyka”

"Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego to powieść ujmująca trudne losy młodzieży w zaborze rosyjskim, skupiająca się na przekształceniu się jednostek w świadomych swoich praw obywateli. W tym kontekście spotykamy Iłariona Stiepanycza Ozierskiego, nauczyciela języka rosyjskiego w klerykowskim gimnazjum, który wydaje się postacią nieodpowiednią do swojego stanowiska mimo posiadanej wiedzy. Analizując jego charakter w kolejnych aspektach, dostrzeżemy, dlaczego jego obecność na tym stanowisku jest tak tragicznie ironiczna.

Postać Ozierskiego natychmiast wyróżnia się przez swój wygląd zewnętrzny. Charakterystyczna otyłość i krótkie, niezgrabne nogi sprawiają, że od pierwszego spojrzenia nauczyciel ten nie wzbudza ani szacunku, ani zainteresowania. Żeromski opisuje go jako „basałyka" – termin ten niesie ze sobą negatywne konotacje, przypominając brzydkiego cherubinka, którego łysina, obwisłe policzki i zadarty nos dopełniają niekorzystnego wizerunku. Mętne, „śledziowe” oczy, pozbawione wyrazu, wzmacniają wrażenie braku inteligencji i zaangażowania.

Jego styl bycia również pozostawia wiele do życzenia. Niezgrabny chód, plączące się nogi oraz niechlujny ubiór – ubłocone spodnie i frak wysmarowany kredą to stałe elementy jego wyglądu. Uczniowie bywają na tyle bez respektu wobec niego, że pokrywają guziki jego ubrania atramentem – i jest to wyraz braku poważania. Wnioski są oczywiste: wygląd Ozierskiego nie jest ani imponujący, ani respektowany przez jego uczniów, co w dużej mierze wpływa na ich postawę podczas lekcji.

Mimo nienajlepszego wyglądu, Ozierskij może pochwalić się imponującą wiedzą i umiejętnościami. Znajomość kilku języków oraz biegła znajomość dzieł Puszkina i Gogola każą myśleć, iż mamy do czynienia z prawdziwym erudytą. Jednakże, jego niezaradność życiowa przykrywa te osiągnięcia. Roztargnienie, problem z powrotem do domu oraz konieczność proszenia uczniów o odprowadzanie pokazują, jak bardzo jest zagubiony w codziennym życiu. Niezdolność do samodzielnego funkcjonowania poza murami szkolnymi stawia pod znakiem zapytania jego kompetencje jako nauczyciela.

W swojej roli nauczyciela, Ozierskij jest wręcz karykaturą samego siebie. Jego metody nauczania są nieodpowiednie i archaiczne. Prowadzi wykłady w języku rosyjskim bez jakiejkolwiek próby personalizacji swoich zajęć, co skutkuje nieumiejętnością przekazywania wiedzy. Brak podejścia pedagogicznego i niedostatek umiejętności zachowywania dyscypliny prowadzą do lekcji przypominających raczej sceny chaosu aniżeli akademickie zajęcia.

Reakcje uczniów na jego lekcje są druzgocące. Na lekcjach Ozierskiego uczniowie prowadzą otwarte rozmowy po polsku, uzupełniają notatki z innych przedmiotów bądź wręcz otwarcie przeszkadzają nauczycielowi. Żaden z nich nie czuje respektu ani autorytetu w osobie nauczyciela rosyjskiego. Próby uciszenia klasy kończą się na ogół bójkami pomiędzy uczniami, co wymaga potem interwencji inspektora. Lęki i obawy Ozierskiego przed starszymi klasami tylko potwierdzają jego niezdolność do pełnienia obowiązków nauczyciela. Nudność jego lekcji i strach przez uczniów zamieniają każdą jego lekcję w groteskowy występ szaleńca.

Analiza postaci Ozierskiego nie jest jednokierunkowa. Ironia jego życia jest przykładem tragicznego komizmu: nauczyciel z imponującą wiedzą teoretyczną, ale niezdolnością do użycia jej w praktycznym życiu. Ozierski jest intelektualistą, który nie potrafi odnaleźć się ani w zyciu codziennym, ani w działaniach pedagogicznych. Jego postać symbolizuje zagubienie intelektualisty w rzeczywistości, która wymaga również praktycznych umiejętności. Niedopasowanie zawodowe Ozierskiego jest druzgoczące. Brak cech, takich jak autorytet, zdolności przywódcze, charyzma, powoduje, że nie jest w stanie spełniać roli nauczyciela i mentora dla młodzieży. W życiu szkoleniowym, tak wymagającym i odpowiedzialnym, jest skazany na porażkę.

Jednakże ocena moralna Ozierskiego nie jest jednoznacznie negatywna. Nie jest on złym człowiekiem, choć jego nieadekwatność jako nauczyciela jest oczywista. Jego zrozumienie i miłość do literatury, umiejętność posługiwania się kilkoma językami sprawiają, że mógłby być wspaniałym naukowcem, tłumaczem, pisarzem – ale jego talent i umiejętności nie przystają do wymagań i wyzwań pracy pedagogicznej. W środowisku intelektualnym – w tym do spokojnego życia erudyta – Ozierski prawdopodobnie byłby na swoim miejscu.

Na zakończenie, Ozierskij jest postacią paradoksalną. Z jednej strony to erudyta o szerokiej wiedzy, z drugiej kompletnie nie radzi sobie w praktycznym świecie szkolnym. Jego tragiczny komizm, wynikający z braku umiejętności praktycznych pomimo bogatej wiedzy teoretycznej, stawia go w pozycji zupełnie nieodpowiedniej do zadań, które musi wykonywać. „Syzyfowe prace” pokazują również, jak ważne są odpowiednie cechy osobiste w zawodzie nauczyciela – same umiejętności teoretyczne nie wystarczą, jeśli brakuje zdolności do ich przekazywania i autorytetu wśród młodzieży.

Warto zauważyć, że postać Ozierskiego, mimo że umieszczona w odległej historii, znajduje swoje współczesne analogie. W naszych czasach również spotykamy jednostki z imponującą wiedzą, ale niedostosowane do rzeczywistości praktycznej. To prowadzi nas do refleksji nad rolą nauczyciela: do pełnienia tej funkcji nie wystarczy być ekspertem w danej dziedzinie; konieczne są również umiejętności interpersonalne i pedagogiczne.

Ozierski nie jest złoczyńcą, lecz człowiekiem nieodpowiednim do swojego zawodu. Jego historia w „Syzyfowych pracach” Stefana Żeromskiego to doskonałe ostrzeżenie o znaczeniu odpowiedniego dopasowania zawodowego i roli nauczyciela jako nie tylko edukatora, ale także przewodnika i autorytetu dla młodzieży.