Mendel Gdański - okoliczności powstania utworu
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 13:54
Rodzaj zadania: Streszczenie
Dodane: 4.07.2024 o 13:05
Streszczenie:
Maria Konopnicka, jedna z czołowych postaci polskiego pozytywizmu, porusza problem antysemityzmu w noweli „Mendel Gdański”, wskazując na trudną sytuację Żydów w polskim społeczeństwie końca XIX w. Brak akceptacji, uprzedzenia i tragedie postaci ukazują realia społeczne tamtego czasu. Praca Konopnickiej to ważny głos w dyskusji o tolerancji i w zrozumieniu innych grup społecznych.
Wstęp
Maria Konopnicka to jedna z czołowych postaci polskiego pozytywizmu, znana zarówno ze swojej twórczości dla dzieci, jak i literatury podejmującej poważne, społeczne problemy. Nowela „Mendel Gdański” to jedno z jej najbardziej znaczących dzieł, które zajmuje ważne miejsce w literaturze polskiej przede wszystkim ze względu na swoje społeczne przesłanie. Opowieść ta porusza problem antysemityzmu, ukazując trudną sytuację Żydów w polskim społeczeństwie pod koniec XIX wieku. Nowela nie tylko przedstawia dramat jednostki, ale także ukazuje szerszy kontekst społeczno-historyczny, który pozwala zrozumieć źródła narastających uprzedzeń wobec mniejszości.Kontekst historyczny i społeczny
Pod koniec XIX wieku Polska, podzielona między trzech zaborców, znajdowała się w trudnej sytuacji politycznej i społecznej. Narastające napięcia były wynikiem wielowiekowego ucisku i braku niepodległości. W takim otoczeniu, antysemityzm nabierał na sile jako forma ujścia frustracji społecznych.Antysemityzm, chociaż obecny w Europie od wieków, zaczął się nasilać w Polsce w związku z trudnościami ekonomicznymi i politycznymi. Żydzi, jako społeczność odrębna kulturowo i religijnie, często byli kozłami ofiarnymi, obarczanymi winą za różnorodne problemy społeczne. Stereotypy i uprzedzenia narastały, z jednej strony podsycane przez dekadencką prasę, z drugiej - przez rosnące napięcia między różnymi grupami społecznymi pod zaborami.
Rozwinięcie
Upadająca idea asymilacji Żydów
Początkowo wiele środowisk polskich miało nadzieje na pełną integrację Żydów jako pełnoprawnych członków społeczeństwa. W okresie pozytywizmu promowano idee asymilacji, starając się przezwyciężyć istniejące bariery i uprzedzenia. Wiele Żydów rzeczywiście starało się przyjąć polską kulturę, język i obyczaje, uczestnicząc aktywnie w życiu społecznym i gospodarczym kraju.Jednak z biegiem czasu, nadzieje te zaczęły wygasać. Problemy z akceptacją Żydów przez Polaków stawały się coraz bardziej widoczne, nasilając się wraz z rosnącymi trudnościami ekonomicznymi. Wiele polskich rodzin, walcząc o przetrwanie, widziało w Żydach konkurentów, co potęgowało wzrost antysemickich nastrojów. Do tego dochodziły negatywne stereotypy, zwłaszcza te związane z rzekomą chciwością Żydów, co dodatkowo pogłębiało niechęć i wrogość.
Eliza Orzeszkowa i jej rola w powstaniu noweli „Mendel Gdański”
Eliza Orzeszkowa, znana pisarka i działaczka społeczna, miała ogromny wpływ na literaturę pozytywistyczną w Polsce. Jej twórczość często poruszała ważne tematy społeczne, średźin innymi kwestię asymilacji Żydów. Znaczącym przykładem była jej powieść „Meir Ezofowicz”, która ukazywała dylematy związane z próbą wejścia społeczności żydowskiej w polskie życie narodowe.Orzeszkowa, jako osoba głęboko zaangażowana w problemy społeczne, miała poczucie obowiązku wobec swojej społeczności. Właśnie z tego powodu poczuła potrzebę zaapelowania do Marii Konopnickiej, aby ta napisała nowelę poświęconą problemowi antysemityzmu. Konopnicka była autorką o szerokim wpływie, a Orzeszkowa wierzyła, że to właśnie ona będzie w stanie najlepiej podjąć ten trudny temat.
Prośba Orzeszkowej do Konopnickiej
Treść prośby Orzeszkowej skierowanej do Konopnickiej była jasno określona: ukazać problem antysemityzmu w formie literackiej, która mogłaby trafić do szerokiego grona odbiorców. Orzeszkowa wybrała do tego zadania właśnie Konopnicką, ponieważ jej głos był nie tylko doceniany, ale też szeroko słyszalny w literackich kręgach tej epoki. Konopnickiej została pozostawiona wolna ręka w realizacji tego zadania, dzięki czemu mogła nadać noweli własny, unikalny styl i formę.Proces tworzenia i opublikowania noweli
Konopnicka podjęła się tego zadania w bardzo trudnych warunkach. Polska była wówczas krajem podzielonym między trzech zaborców, a cenzura miała duży wpływ na to, co i jak można było publikować. Mimo to, Konopnicka zdecydowała się napisać „Mendla Gdańskiego” i w maju 1890 roku nowela ta ukazała się w „Przeglądzie Literackim”.Publikacja spotkała się z mieszanymi reakcjami. Z jednej strony, nowela została doceniona za swoje realistyczne przedstawienie problemu antysemityzmu i głęboką analizę psychologiczną postaci. Z drugiej strony, niektóre środowiska zarzucały Konopnickiej zbytnie upraszczanie problemu lub wręcz propagowanie obcej, żydowskiej kultury kosztem polskiej tożsamości narodowej.
„Mendel Gdański” jako odpowiedź na apel Orzeszkowej
Nowela Konopnickiej doskonale oddawała postulaty Orzeszkowej. W „Mendlu Gdańskim” pisarka ukazała dramat jednostki w kontekście szerszych problemów społecznych. Postać głównego bohatera, Mendla Gdańskiego, jest symbolem cierpień społeczności żydowskiej, która mimo starań o integrację, jest systematycznie odrzucana przez polskie społeczeństwo.Wątki przedstawione w noweli dotykają relacji międzyludzkich, problemów z akceptacją inności i narastającej wrogości. Mendel, jako stary żydowski zegarmistrz, żyjący całe życie w Gdańsku, stara się być lojalnym obywatelem i dobrym człowiekiem, lecz jego otoczenie traktuje go z coraz większą pogardą i niechęcią, co ostatecznie prowadzi do tragicznych wydarzeń.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 13:54
O nauczycielu: Nauczyciel - Wojciech Z.
Mam 12‑letnie doświadczenie w pracy w liceum ogólnokształcącym i w przygotowaniach maturalnych. Uczę myślenia krytycznego, argumentacji i świadomego stylu, a młodszych uczniów prowadzę przez wymagania egzaminu ósmoklasisty. Na moich lekcjach najpierw porządkujemy, potem dopracowujemy — bez presji i chaosu. Uczniowie podkreślają, że takie podejście przekłada się na spokojną głowę w dniu egzaminu.
Wypracowanie jest bardzo dobrze napisane i szczegółowo analizuje nowelę "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej w kontekście historycznym i społecznym.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się