Obraz komunizmu w Przedwiośniu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 19:02

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 4.07.2024 o 18:16

Stefan Żeromski, autor powieści „Przedwiośnie”, zdecydowanie uchodzi za jednego z najważniejszych polskich pisarzy XX wieku. Jego twórczość mocno koncentrowała się na szeroko pojętych problemach społecznych, narodowych oraz historycznych. „Przedwiośnie”, opublikowane w 1924 roku, jest jednym z jego najbardziej znanych dzieł, przynależącym do gatunku powieści politycznej. Akcja powieści rozgrywa się na tle głębokich przemian społecznych i politycznych związanych z okresem rewolucji bolszewickiej, w szczególności obejmując lata 1914-1918. Żeromski postawił sobie za cel ukazanie zagrożeń związanych z populistycznymi ideami komunizmu oraz przedstawienie konsekwencji, jakie niesie za sobą ich realizacja.

W „Przedwiośniu” Stefan Żeromski przedstawia komunizm jako utopijną, niezwykle niebezpieczną ideologię, której wcielenie w życie prowadzi do chaosu, nieludzkich cierpień oraz zrujnowania całego społeczeństwa. Dokonuje tego poprzez historię głównego bohatera, Cezarego Baryki, którego losy stanowią przejaw i komentarz do wydarzeń rewolucyjnych.

Cezary Baryka przyszedł na świat i dorastał w Baku, otoczony luksusem i dostatkiem, typowym dla rodziny burżuazyjnej. W miarę jak dorastał, zaczął dostrzegać niesprawiedliwość społeczną i zafascynować się ideami rewolucji. Jego młodzieńcze przekonania o konieczności przemian społecznych i politycznych sprawiły, że z entuzjazmem przyjął wybuch rewolucji bolszewickiej w 1917 roku.

Gdy rewolucja nadeszła, Cezary doświadczył jej realiów na własnej skórze, widząc ją jako drogę do równości i sprawiedliwości społecznej. Początkowo jego młodzieńczy idealizm był nietknięty, uważając rewolucję za moralnie słuszną. Uczestniczył w egzekucjach, tłumiąc swoje sumienie, widząc w tym konieczność dla tryumfu nowych idei.

Jednak Żeromski nie pozostawia czytelnika bez krytycznego komentarza. Obserwacje matki Cezarego, Jadwigi Baryki, pełnią w powieści kluczową rolę, kontrastując z emocjonalną narracją Cezarego. Jadwiga dostrzega realistyczne konsekwencje rewolucji: chaos, głód, upadek instytucji społecznych i prawnych. Jej tragedia, prześladowania i ostateczna śmierć w porcie, ukazują nieludzkie oblicze rewolucji, której ofiarą padają niewinni ludzie.

Głęboki wewnętrzny konflikt Cezarego pojawia się w momencie, gdy kradnie obrączkę zmarłej matki. Ten moment jest punktem zwrotnym w jego poglądach na rewolucję. Dostrzega, że zmiany są jedynie powierzchowne, a rewolucja zamiast poprawić los najuboższych, przynosi nowe formy tyranii i niesprawiedliwości. Obraz zniszczonego Baku, zalanego krwią, z trupami na ulicach oraz trudami w pochówkach zwłok staje się synonimem klęski ideologii rewolucyjnej.

Cezary kontynuuje swoją podróż, przybywając do Polski, gdzie spotyka Antoniego Lulka, reprezentanta komunistycznych idei w kraju. Lulek jest skrajnie radykalnym idealistą, z wyraźnym poparciem dla rewolucji, idei zniesienia granic i krytykowania rządu. Konfrontacja Cezarego z Lulkiem jest istotna, ukazując jak doświadczenia z Baku wpływają na spojrzenie bohatera na nowe rewolucyjne prądy. Cezary, choć nadal zafascynowany ideą społecznych przemian, staje się o wiele bardziej sceptyczny, widząc w komunizmie kolejną utopijną wizję, która może przynieść tylko cierpienie.

Narracja Żeromskiego w „Przedwiośniu” jest niezwykle przemyślana i złożona. Autor stosuje dwa główne typy narracji. Po pierwsze, subiektywna narracja z perspektywy młodego rewolucjonisty, pełnego nadziei i entuzjazmu wobec zmian. Po drugie, obiektywna, realistyczna narracja, opisująca tragedie, zbrodnie i chaos rewolucji z beznamiętnym realizmem. Taki kontrast pozwala czytelnikowi na głęboki wgląd w psychikę bohaterów, a także na ocenę realnych skutków rewolucji.

Styl i technika narracyjna używana przez Żeromskiego wzmacniają przekaz powieści. W kluczowych momentach autor stosuje formy zbliżone do reporterskich opowieści, co nadaje historii realistyczny wymiar. To konfrontacja idei z rzeczywistością, która ujawnia przepaść między utopijnymi marzeniami a brutalnym światem rewolucji.

Krytyka komunizmu przez Żeromskiego jest jasna i jednoznaczna. Autor był oskarżany o sympatyzowanie z komunistami, ale w rzeczywistości ukazywał ideologię komunistyczną jako źródło przemocy, destrukcji i niesprawiedliwości. Żeromski chciał przestrzec przed populistycznymi hasłami oraz przed przemocą jako środkiem do osiągania politycznych celów. Jego dzieło niesie w sobie głęboką przestrogę, która jest aktualna nawet w dzisiejszych czasach.

Podsumowując, „Przedwiośnie” jest ważnym głosem w polskiej literaturze, ukazującym rewolucję bolszewicką jako źródło olbrzymich cierpień i chaosu społecznego. Transformacja Cezarego Baryki, od idealisty do sceptycznego realisty, ukazuje załamanie utopijnych marzeń w zetknięciu z brutalną rzeczywistością. Powieść stanowi ważną przestrogę przed naiwnym podejściem do rewolucyjnych idei, ukazując konsekwencje brutalnych przemian.

Żeromski, poprzez „Przedwiośnie”, zmusza do refleksji nad współczesnymi ideologiami, ich potencjalnymi skutkami oraz znaczeniem krytycznego myślenia i analizy historycznych wydarzeń w kontekście dzisiejszych problemów społeczno-politycznych. Jego dzieło pozostaje ważną lekcją na temat tego, jak destrukcyjne mogą być utopijne marzenia, gdy są realizowane bez uwzględnienia ludzkiej natury i prawdziwych kosztów społecznych.