Wesele jako rozrachunek z narodowymi mitami

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.07.2024 o 8:47

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 5.07.2024 o 8:08

#

Stanisław Wyspiański, twórca "Wesela", to postać niezwykle ważna w historii polskiej literatury. Dramat powstał w 1901 roku, w okresie przełomu XIX i XX wieku, kiedy Polska była pozbawiona niepodległości, podzielona między trzech zaborców. "Wesele" szybko zyskało status jednego z najważniejszych dzieł literackich tamtego czasu, przyciągając uwagę za swoją niekonwencjonalną formę i głęboką analizę społeczeństwa polskiego. Tezą tej pracy jest stwierdzenie, że "Wesele" stanowi rozrachunek z narodowymi mitami, które okazały się nieefektywne w kontekście polskich dążeń niepodległościowych.

Sytuacja Polski pod koniec XIX wieku była dramatyczna. Po upadku kolejnych powstań narodowych w 1830 i 1863 roku, Polacy znajdowali się pod panowaniem trzech zaborców: Rosji, Prus oraz Austrii. Społeczeństwo było podzielone, a brak własnego państwa wpływał negatywnie na morale narodu. W takich warunkach rosła rola literatury i sztuki, które starały się kształtować narodową świadomość i podtrzymywać ducha oporu. Wyspiański, jako artysta o wielkim poczuciu odpowiedzialności za los narodu, postanowił skonfrontować Polaków z ich własnymi mitami i przywarami, co uczynił właśnie w "Weselu".

Rozwinięcie

Inteligencja, która miała stanowić przywódczą siłę narodu, okazuje się niespełniona w swojej roli. Postacie takie jak Poeta, grany przez Kazimierza Przerwę-Tetmajera, uwikłane są w dekadentyzm, alkoholizm i romanse. Poeta, reprezentując elitę intelektualną, zamiast inspirować do działania, angażuje się w jałowe rozmowy, a jego utwory są oderwane od rzeczywistości. Sylwetka Poety pokazuje jasno: inteligencja nie spełnia swej powinności, ucieka od odpowiedzialności i zanurza się w chwilowej przyjemności, co jest krytyką Wyspiańskiego.

Chłopi, druga ważna grupa społeczna w "Weselu", choć charakteryzują się fizyczną siłą, nie potrafią jej skutecznie spożytkować w procesie walki o niepodległość. Rabacja galicyjska, wspomniana w dramacie, obrazuje, jak ta siła była niekiedy destrukcyjnie ukierunkowana. Postać Jaśka, który dokonuje wyboru czapki z pawimi piórami zamiast złotego rogu, staje się symbolem zaprzepaszczenia szansy na niepodległość. Jasiek, ze swojej chciwości i braku świadomości narodowej, gubi złoty róg, co można odczytać jako alegorię dla nieudanych prób wyzwolenia Polski spod zaborów.

Wątki fantastyczne i nadprzyrodzone postaci, takie jak Rycerz, Stańczyk czy Wernyhora, wnoszą do dramatu dodatkową warstwę symboliczną i krytyczną. Rycerz jest uosobieniem historycznego zapału, który nie znajduje przełożenia na realne działania. Stańczyk, symbol mądrości i satyry politycznej, ukazuje gorzką prawdę o polskim społeczeństwie przez swoje rozmowy i refleksje. Wernyhora, będący prorokiem i wizjonerem, daje uczestnikom wesela misję, która jednak zostaje zaprzepaszczona. Posłannictwo Wernyhory – złoty róg, symbol powstania i odrodzenia, zostaje zgubiony, co jeszcze bardziej podkreśla bezczynność i brak świadomości narodowej bohaterów.

Konfrontacja mitów z rzeczywistością to kluczowy moment dramatu. Wizyty zjaw demaskują kolejne narodowe mity. Każda zjawa niesie ze sobą głębokie przesłanie, które obnaża słabości i przywary bohaterów. Wizyta Rycerza ukazuje bezwładność rycerskich ideałów we współczesnym świecie, Stańczyk przypomina o mądrości, której brak obecnym, a Wernyhora obnaża niezdolność do realnych działań. Symbolicznie złoty róg i zgubienie go przez Jaśka to moment krytyczny, który zderza marzenia z rzeczywistością.

Krytyka polskiego społeczeństwa przez Wyspiańskiego w "Weselu" jest przejmująca i bezkompromisowa. Autor ukazuje rozpad wartości narodowych w obliczu rzeczywistości. Postawy uczestników wesela są przesiąknięte biernością, samouwielbieniem i brakiem odpowiedzialności. Zakończenie wesela, przypieczętowane chocholim tańcem, stanowi ostateczny symbol bierności i marazmu. Chocholi taniec, z którego uczestnicy wesela nie mogą się wyrwać, jest metaforą stanu społeczeństwa – zniewolonego, pogrążonego w letargu i niemożności podjęcia działań na rzecz niepodległości.

Zakończenie

Wyspiański jawi się w "Weselu" jako krytyk współczesności, przestawiając przestrogę i apel do rodaków o wewnętrzną przemianę. Jego dzieło miało na celu nie tylko zdiagnozowanie problemów, ale także wywołanie refleksji i mobilizację do zmiany. "Wesele" w kontekście swojej epoki miało na celu kształtowanie świadomości narodowej, budzenie ducha działania i odpowiedzialności za losy kraju.

Podsumowując, nauka płynąca z "Wesela" jest wciąż aktualna. Konieczność zmian w społeczeństwie, aktywność i odpowiedzialność społeczna to wartości, które nie tracą na znaczeniu. Choć od czasu powstania dramatu minęło ponad sto lat, treści w nim zawarte wciąż mogą stanowić źródło refleksji i inspiracji do działań na rzecz wspólnego dobra. "Wesele" jest nie tylko literackim dziełem, ale również przestrogą i wezwaniem do przebudzenia.