Michał Aleksandrowicz Berlioz - charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.07.2024 o 15:04

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 8.07.2024 o 14:10

Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz, autor "Mistrza i Małgorzaty", stworzył jedno z najbardziej znanych i cenionych dzieł literackich XX wieku. Akcja powieści rozgrywa się w Moskwie w latach trzydziestych XX wieku, kiedy to do miasta przybywa sam szatan w postaci tajemniczego Wolanda. Wizyta Wolanda niesie ze sobą wiele komplikacji i dramatów dla mieszkańców Moskwy, a jego obecność staje się katalizatorem dla serii nadprzyrodzonych i makabrycznych wydarzeń. Wśród postaci, które dramatycznie odczuwają obecność Wolanda, znajduje się Michał Aleksandrowicz Berlioz, przewodniczący związku literatów Massolit.

Michał Aleksandrowicz Berlioz jest jedną z pierwszych ofiar wydarzeń zapoczątkowanych przez przybycie Wolanda. Postać ta jest kluczowa dla rozwoju fabuły i pierwszych rozdziałów powieści, co czyni jej charakterystykę szczególnie interesującą. Berlioz jest opisywany jako mężczyzna w wieku około czterdziestu lat. Jego ubiór, jak szary, letni garnitur oraz niski wzrost, wskazuje na pewną zwyczajność, która jednak kryje w sobie ważną postać życia literackiego Moskwy. Jego ciemne włosy, zaczynające łysienie, oraz kapelusz, który często zgniata i nosi w dłoniach, dodają mu nieco groteskowego wyglądu. Gładko ogolona twarz oraz okulary w czarnych, rogowych oprawkach dopełniają jego portret jako człowieka zadbanego, lecz przeciętnego w wyglądzie, lecz pełnego ironii i sprzeczności.

Społecznie i zawodowo, Berlioz jest postacią znaczącą i wpływową. Pełni rolę przewodniczącego związku literatów Massolit oraz redaktora czasopisma. Jego pozycja w kręgach literackich czyni go autorytetem, który potrafi wpływać na losy innych pisarzy oraz kształtować literacki dyskurs epoki. To właśnie jego wysoka pozycja społeczna oraz pełnienie odpowiedzialnej funkcji stanowią istotny kontekst dla jego działań i ich konsekwencji w powieści.

Ideologicznie Berlioz jest zdefiniowany przez swój ateizm i zdecydowany sprzeciw wobec religii. Jako znany przeciwnik wszelkich form religii, działa zgodnie z linią autorytarnej władzy radzieckiej, propagując literaturę ateistyczną oraz wspierając rządową politykę antyreligijną. W ramach swojej działalności angażuje się w zwalczanie twórców, których prace są niezgodne z oficjalną ideologią, jak choćby Mistrz i jego powieść. Berlioz nie tylko zwalcza tych, którzy mają odmienne poglądy, ale także aktywnie poucza młodych pisarzy, takich jak Iwan Bezdomny, dotyczących konieczności pisania utworów o określonej treści ideologicznej, co jest widoczne w jego rozmowach o poemacie antyreligijnym.

Przebieg wydarzeń prowadzących do śmierci Berlioza jest jednym z najbardziej dramatycznych momentów powieści. Podczas rozmowy z Wolandem na Patriarszych Prudach, Berlioz, będąc przeświadczonym o swojej wiedzy i niewiarze w siły nadprzyrodzone, zostaje przez Wolanda ostrzeżony o nadchodzącej śmierci. Ignorując te ostrzeżenia, Berlioz poślizguje się na oleju rozlanym przez Annuszkę i trafia pod tramwaj, co prowadzi do jego dekapitacji. Ironia losu jest tu niezwykle wyrazista: Berlioz, jako zatwardziały ateista i sceptyk, staje się pierwszą ofiarą sił, w które nie wierzył. Jego śmierć ma także wymiar symboliczny: skazanie na śmierć przez samego szatana.

Po śmierci Berlioza jego głowa pojawia się na balu organizowanym przez Wolanda, co dodaje do groteskowego charakteru powieści. Brak pochówku głowy z ciałem dodatkowo podkreśla tragikomiczny los bohatera. Jego śmierć i sposób, w jaki jest traktowany po śmierci, wzmacnia ironiczne przesłanie o kruchości ludzkiej arogancji wobec sił nadprzyrodzonych.

Życie osobiste Berlioza również pełne jest ironii i tragizmu. Mieszka z Stiopą Lichodiejewem, a jego była żona związała się z baletmistrzem, co podkreśla jego osamotnienie w życiu prywatnym. Jego wujek z Kijowa, który po śmierci Berlioza dąży do przejęcia jego mieszkania, dodatkowo wzmacnia obraz Berlioza jako osoby, której publiczne życie pełne zaszczytów nie znajduje odzwierciedlenia w relacjach osobistych.

Charakter Berlioza cechuje głęboka zindoktrynowanie i posłuszeństwo wobec władzy. Jest on uwikłany w polityczne życie Związku Radzieckiego, wykonywaniem poleceń partii i zwalczaniem ideologii opozycyjnych. Jego intelekt i wykształcenie pozwalają mu na manipulowanie faktami oraz nawiązywanie do wybitnych filozofów, aby wykazać swoje racje. Spryt i umiejętność manipulacji są jednymi z jego najważniejszych cech, które wykorzystuje, aby potępiać nieposłuszeństwo wobec władzy i propagować oficjalnie zatwierdzone ideologie.

Podsumowując charakterystykę Michała Aleksandrowicza Berlioza, warto zwrócić uwagę na jego spryt i wykształcenie, które pozwalały mu radzić sobie w totalitarnym systemie Związku Radzieckiego. Niemniej jednak, jego całkowite uwikłanie w polityczne życie kraju, posłuszeństwo wobec władzy i zindoktrynowanie przyczyniają się do jego tragicznego i ironicznego końca. Los Berlioza, będącego pierwszą ofiarą szatana, w którego nie wierzył, stanowi symboliczne przesłanie Bułhakowa o kruchości ludzkiej arogancji i nieuchronności przeznaczenia. W kontekście fabuły "Mistrza i Małgorzaty", jego postać jest zarówno ostrzeżeniem, jak i krytyką wobec totalitarnego systemu oraz ludzkiej pychy.