Cierpienia młodego Wertera - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.07.2024 o 14:24

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 13.07.2024 o 13:34

"Cierpienia młodego Wertera" autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego to jedno z najważniejszych dzieł literackich okresu Burzy i naporu oraz preromantyzmu. Opublikowana w 1774 roku powieść epistolarna wywarła ogromny wpływ na społeczeństwo XVIII wieku, wywołując zjawisko znane jako „gorączka werteryczna”. Książka ta, poprzez swoje emocjonalne i filozoficzne treści, stała się symbolem młodzieńczych niepokojów oraz głębokiej refleksji nad jednostką i jej miejscem w świecie.

Johann Wolfgang von Goethe, jeden z najbardziej cenionych pisarzy niemieckojęzycznych, żył w latach 1749-1832. "Cierpienia młodego Wertera" powstały w czasie, gdy Niemcy doświadczali zmian społecznych i politycznych, będąc niejako w przededniu epoki romantycznej. Powieść zainspirowana została m.in. osobistymi przeżyciami Goethego oraz autentycznym samobójstwem jego przyjaciela Carla Wilhelma Jeruzalema. Dzieło to stało się manifestem pokolenia młodych ludzi, którzy czuli się niezrozumiani przez rigidne normy społeczne i konwenanse.

Analiza "Cierpień młodego Wertera" pozwala zrozumieć znaczenie kluczowych motywów literackich, takich jak bunt, nieszczęśliwa miłość, cierpienie, szaleństwo, samobójstwo, samotność, przyroda i marzycielstwo. Motywy te nie tylko definiują istotę powieści, ale również stanowią fundament późniejszej literatury romantycznej.

Motyw buntu jest jednym z najważniejszych w powieści. Werter to postać wybitna, która czuje się obca i skonfliktowana ze społeczeństwem. Przykładem jego buntu wobec norm społecznych jest sytuacja z hrabią, kiedy to Werter, pomimo szacunku do arystokracji, zostaje upokorzony przez gości hrabiego. Dyskusje z Albertem na temat samobójstwa również pokazują jego sprzeciw wobec racjonalistycznych zasad, dominujących w tamtym okresie. Miłość Wertera do zamężnej Lotty to kolejny przejaw jego buntu - zamiast szukać miłości w społecznie akceptowalnych granicach, Werter zakochuje się w kobiecie, której nie może mieć. Jego niemożność wyrażenia buntu prowadzi do ostatecznego aktu buntu - samobójstwa, którym odrzuca rzeczywistość, w której nie potrafi znaleźć miejsca dla siebie.

Motyw nieszczęśliwej miłości jest ściśle związany z osobą Lotty, która jest dla Wertera ucieleśnieniem ideału kobiety. Jego uczucia do niej są wyidealizowane i romantyczne, a Lotta staje się jego pokrewną duszą. Konflikt uczuciowy, który przeżywa, wynika z faktu, że Lotta jest poślubiona Albertowi, co czyni ją dla Wertera niedostępną. Szlachetność bohatera uniemożliwia mu próbę odbicia ukochanej, co potęguje jego cierpienie. Nieszczęśliwa i niemożliwa do spełnienia miłość prowadzi do wewnętrznego wypalenia Wertera i staje się jego głównym motywem do samobójstwa.

Motyw cierpienia jest dominujący w całej powieści. Miłość i cierpienie są w życiu Wertera nierozerwalnie związane, co odzwierciedla motto powieści: "Bo co miłość łączy/cierpienie rozdziela". Melancholia i ból emocjonalny stają się nieodłącznym elementem jego egzystencji, a wrażliwość oraz zdolność do głębokiej autorefleksji potęgują intensywność tych uczuć. Werter widzi sens swojego cierpienia jako konsekwencję swojej wybitnej osobowości, która nie jest w stanie znaleźć szczęścia w codziennym życiu.

Motyw szaleństwa jest przedstawiony poprzez postać Henryka, byłego pisarza zakochanego bez pamięci w Lotcie. Henryk, tracąc zmysły z powodu niemożności bycia z ukochaną, staje się dla Wertera lustrem, w którym dostrzega on swój powolny upadek i zbliżające się szaleństwo. Werter, z każdym dniem coraz bardziej odosobniony, identyfikuje się z Henrykiem, co prowadzi go na skraj obłędu.

Motyw samobójstwa jest kluczowy dla zrozumienia zarówno postaci Wertera, jak i przesłania powieści. Werter wielokrotnie broni idei samobójstwa w swoich dyskusjach z Albertem, widząc je jako uprawnione wyjście w obliczu nieznośnego cierpienia. Planowanie samobójstwa staje się dla niego sposób na uwolnienie się od cierpienia i rozpaczy. Szczegóły sceny samobójstwa, takie jak list pożegnalny, pożyczenie pistoletu od Alberta, strzał i otoczenie bohatera, ukazują głęboki dramatyzm i finalność jego decyzji. Inspiracją dla tego tragicznego zakończenia była historia Carla Wilhelma Jeruzalema, którego samobójstwo wywarło na Goethego ogromne wrażenie.

Motyw samotności ukazuje Wertera jako postać, która ucieka w samotność, by oddać się refleksji i autorefleksji. Werter postrzega samotność nie tylko jako ucieczkę od społeczeństwa, ale również jako sposób na lepsze zrozumienie własnych emocji i uczuć. Jego słowa „Samotność jest dla serca mego rozkosznym balsamem...” ilustrują pozytywną konotację samotności jako stanu, w którym może on doświadczać pełnej głębi swoich emocji.

Motyw przyrody odgrywa ważną rolę w powieści, jako odzwierciedlenie emocji Wertera. Przyroda w "Cierpieniach młodego Wertera" jest pełna symboliki, początkowo zachwyca harmonią i pięknem, ale z czasem bohater dostrzega w niej sprzeczności i cierpienie, co współgra z jego wewnętrznym stanem. Użycie przyrody do wyrażania stanów emocjonalnych Wertera jest jednym z kluczowych elementów preromantycznej literatury.

Motyw marzyciela przedstawia Wertera jako postać dobrze wykształconą, ucieka w literaturę i poezję, by odnaleźć sens i ukojenie. Na początku zachwyca się twórczością Homera, ale z czasem jego upodobania przechodzą do bardziej melancholijnego Osjana, co odzwierciedla zmieniający się stan duchowy bohatera. Literatura staje się dla Wertera lustrem, w którym odbijają się jego wewnętrzne stany i weltschmerz.

Podsumowując analizę, "Cierpienia młodego Wertera" to powieść nasycona wieloma motywami literackimi, które kształtują jej głębokie przesłanie o jednostkowym cierpieniu, buncie wobec społeczeństwa, nieszczęśliwej miłości, szaleństwie, samotności oraz marzycielstwie. Te motywy nie tylko wpłynęły na samobójstwo głównego bohatera, lecz także stały się istotnymi elementami literatury romantycznej.

Znaczenie tych motywów dla romantyzmu jest nie do przecenienia, gdyż ukazują one indywidualizm, subiektywność i emocjonalność, które były fundamentalne dla tego nurtu. Uniwersalność i aktualność tych motywów sprawiają, że "Cierpienia młodego Wertera" pozostają istotnym dziełem również w kontekście współczesnej literatury i życia. Powieść Goethego, choć napisana ponad dwa wieki temu, wciąż wzrusza i inspiruje kolejne pokolenia czytelników, pozostając trwałym dziedzictwem europejskiej kultury literackiej.