Bohater bajroniczny i werterowski (Giaur i Werter) - porównanie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.08.2024 o 15:49

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.08.2024 o 14:55

Wpływ Goethego i Byrona na europejski romantyzm

Johann Wolfgang von Goethe oraz George Gordon Byron byli dwiema najważniejszymi postaciami epoki romantyzmu, których dzieła znacząco wpłynęły na kształtowanie się literatury romantycznej. Goethe, uważany za najwybitniejszego pisarza niemieckiego, stworzył jedno z najważniejszych dzieł tej epoki - „Cierpienia młodego Wertera”. Jego twórczość wprowadziła do literatury postać melancholijnego, cierpiącego bohatera, który stał się archetypem romantycznego bohatera werterycznego. Z kolei Byron, brytyjski poeta i twórca słynnej powieści poetyckiej „Giaur”, wprowadził do literatury postać bohatera bajronicznego - mrocznego, buntowniczego indywidualisty, którego życie naznaczone jest cierpieniem i zemstą.

Znaczenie heroicznych archetypów Goethego i Byrona jest nieocenione. Bohater werteryczny uosabia nadmiernie emocjonalną, wrażliwą osobowość, często zagubioną w świecie, w którym brak jest harmonii między uczuciami a rzeczywistością. Z kolei bohater bajroniczny to buntownik, odreagowujący swoje wewnętrzne cierpienie w sposób aktywny, niekiedy brutalny. Obie postacie wprowadziły do literatury elementy głębokiej introspekcji i sprzeciwu wobec konwenansów społecznych i politycznych.

Bohater bajroniczny — Giaur

„Giaur” Lorda Byrona to powieść poetycka, która doskonale ilustruje archetyp bohatera bajronicznego. Giaur, główny bohater utworu, jest wyrazistą postacią charakteryzującą się mroczną przeszłością, silnym indywidualizmem, brutalnością, a także niezaspokojoną chęcią zemsty. Jest człowiekiem czynu, kto w wyniku swoich działań staje się wyrzutkiem społeczeństwa.

Giaur jest odrzucony zarówno przez społeczeństwo, jak i przez samego siebie. Jego przeszłość jest niejasna, co dodaje mu aury tajemniczości i mroczności. Słowo „giaur” oznacza niewiernego dla muzułmanów, co podkreśla jego wyobcowanie w społeczeństwie, w którym się znalazł. Nie przyjmuje on jednak tej etykietki z pokorą - jego odrzucenie zasad społecznych i religijnych Turcji prowadzi go do życia jako buntownik, którego jedyną motywacją jest pragnienie zemsty za miłość, którą utracił.

Historia Giaura to przede wszystkim opowieść o miłości i zemście. Jego miłość do Leili, żony baszy Hassana, jest siłą napędową wielu jego działań. Gdy Leila zostaje zabita przez zazdrosnego męża, Giaur mści się, zabijając Hassana. Po tej akcji Giaur odrzuca świat i Boga, wybierając życie w klasztorze jako sposób na ucieczkę od własnej przeszłości. Mimo to, jego cierpienie nie ustaje, a jego życie staje się świadectwem samotności i wewnętrznego rozdarcia.

Bohater werterowski — Werter

Z kolei „Cierpienia młodego Wertera” Goethego przedstawiają postać Wertera jako archetypowego bohatera romantycznego. Werter to postać niezwykle emocjonalna, wrażliwa i marzycielska. Zanurzenie Wertera w świecie poezji i natury stanowi główny sens jego egzystencji, jednak te same emocjonalne głębokości prowadzą go do wielkiego cierpienia.

Werter, w przeciwieństwie do Giaura, jest bardziej pasywny. Jego życie to ciągłe refleksje, melancholia i niemożność przystosowania się do wrogiego świata. Centralnym elementem jego życiowego dramatu jest niespełniona miłość do zamężnej Lotty. Niemożność realizacji tej miłości staje się głównym źródłem jego wewnętrznego bólu i poczucia izolacji.

Werter przeżywa tzw. „weltschmerz”, czyli ból istnienia. Jego melancholia i izolacja od otoczenia są wyrazem jego głębokiej niezgody na rzeczywistość, która nie jest w stanie zaspokoić jego duchowych i emocjonalnych pragnień. Niezdolność do działania w obliczu społecznych konwenansów oraz wewnętrznych konfliktów prowadzi go do dramatycznego i ostatecznego aktu buntu - samobójstwa.

Porównanie bohaterów

Chociaż Giaur i Werter różnią się pod wieloma względami, istnieją między nimi także pewne podobieństwa. Obaj bohaterowie są wybitnymi jednostkami, które buntują się przeciwko społeczeństwu i normom. Zarówno Giaur, jak i Werter, przeżywają skrajne emocje, a ich życie naznaczone jest wewnętrznym cierpieniem.

Jednak ich podejście do buntu jest diametralnie różne. Werter wycofuje się w głąb siebie, oddając się melancholii i bezsilności wobec otaczającego go świata. Jego bunt jest bierny i emocjonalny, a ostatecznie prowadzi go do samobójstwa jako jedynego wyjścia z nierozwiązywalnego konfliktu. Giaur, z kolei, reaguje na swoje cierpienie w sposób aktywny, brutalny i mściwy. Jego bunt jest zewnętrzny, realizowany poprzez fizyczne działania i przemoc. Także jego los jest ponury, jednak wybiera on życie w izolacji w klasztorze zamiast samobójstwa.

Miłość odgrywa kluczową rolę w życiu obu bohaterów, jednak jej wyraz i konsekwencje są różne. Dla Wertera niespełniona miłość do Lotty jest źródłem jego wewnętrznego bólu i ostatecznej decyzji o samobójstwie. Dla Giaura miłość do Leili staje się motorem zemsty i doprowadza go do czynów, które definitywnie odcinają go od społeczeństwa.

Konkluzja

Giaur i Werter reprezentują dwa różne przejawy buntu i cierpienia w romantyzmie, pokazując różnorodność emocji i ścieżek, którymi mogą podążać ludzkie uczucia i działania. Obaj bohaterowie kończą w ostatecznej samotności, wynikającej z ich życia i wyborów. Giaur pozostaje skonfliktowany z samym sobą i odrzuca świat oraz Boga, natomiast Werter wybiera ostateczny akt buntu i kończy swoje życie.

Zakończenie

Podsumowując, zarówno Giaur, jak i Werter pozostają ikonami literatury romantycznej, kształtującymi literackie i kulturowe pojęcie bohatera odgrywającego kluczową rolę w społeczeństwie. Pojawienie się tych dwóch archetypów miało poważne konsekwencje dla literatury europejskiej, a ich wpływ jest widoczny po dziś dzień. Ich historie, choć osadzone w kontekście XIX wieku, nadal rezonują z czytelnikami, którzy mogą odnaleźć w nich elementy własnych przeżyć i emocji.