Jak w utworach literackich kreowana jest przestrzeń i jaka jest funkcja takiej kreacji w danym utworze? W pracy odwołaj się do: wybranego opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe Brunona Schulza, innych utworów literackich z dwóch różnych epok oraz wybranego
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.07.2024 o 14:24
Rodzaj zadania: Streszczenie
Dodane: 14.07.2024 o 13:38
Streszczenie:
Przestrzeń w literaturze ma kluczowe znaczenie, kreując nastroje, budując symbole i wzmacniając emocje bohaterów. Przykłady z „Sklepów cynamonowych”, „Panu Tadeuszu”, „Lalce” i „Starym człowieku i morzu” pokazują różnorodność funkcji przestrzeni w twórczości literackiej. ?
Przestrzeń w literaturze jest jednym z fundamentów, na którym opiera się konstrukcja świata przedstawionego. Nie jest jedynie tłem, ale ma zdolność kreowania nastroju, budowania napięcia i podkreślania emocji bohaterów. Przestrzeń może być zarówno realna, jak i metaforyczna, a jej znaczenie ewoluowało na przestrzeni różnych epok literackich. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się temu, jak różni autorzy kreowali przestrzeń i jakie funkcje pełniła ona w ich utworach, odwołując się do: wybranego opowiadania z tomu „Sklepy cynamonowe” Brunona Schulza, „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza, „Lalki” Bolesława Prusa oraz noweli „Stary człowiek i morze” Ernesta Hemingwaya.
Kreacja przestrzeni w „Sklepach cynamonowych” Brunona Schulza
Bruno Schulz w swoim zbiorze opowiadań „Sklepy cynamonowe” w wyjątkowy sposób kreuje przestrzeń, łącząc realizm z oniryzmem i surrealizmem. Akcja opowiadań osadzona jest w Drohobyczu, małym, prowincjonalnym miasteczku w Galicji, które staje się miejscem niezwykłych, fantastycznych wydarzeń. Jest to jednak przestrzeń wyjątkowa, na której odciska się perspektywa dziecka-narratora. Przykładem mogą być same sklepy cynamonowe, które w świadomości bohatera nabierają niemal mitycznego charakteru – miejsc niedostępnych, pełnych tajemnic i niepokojącego uroku.Oniryzm i surrealizm obecny w „Sklepach cynamonowych” Schulza manifestuje się poprzez zakrzywienia czasoprzestrzenne, które deformują rzeczywistość. Czas nie płynie liniowo, a przestrzeń zmienia swoje granice, sprawiając, że Drohobycz staje się miejscem niemal magicznym. Schulz wykorzystuje przy tym plastyczność i synestezję, by oddać szczególny klimat tej przestrzeni. Opisy barw, dźwięków i zapachów są intensywne, pełne detali, co pozwala czytelnikowi w pełni zanurzyć się w stworzonym świecie.
Funkcja tak wykreowanej przestrzeni jest wieloraka. Przede wszystkim wzmacnia wrażenia czytelnika, prowadzi go przez tajemniczy, fantastyczny pejzaż, który jednocześnie jest na wskroś sobą-alegorią wewnętrznych przeżyć i emocji bohatera. Schulz tworzy atmosferę niezwykłości i dziwności, co potęguje doznania czytelnika i sprawia, że przestrzeń staje się niemal osobnym bohaterem opowiadań.
Przestrzeń jako arkadia w literaturze romantycznej
W literaturze romantycznej, przestrzeń bywa przedstawiana jako arkadia – idealizowane, sielankowe miejsce, stanowiące azyl dla bohaterów pragnących uciec od zgiełku współczesnego im świata. Przykładem takiej kreacji przestrzeni jest „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Akcja epopei narodowej rozgrywa się w Soplicowie, umiejscowionym na tle idyllicznej Litwy. W Inwokacji Mickiewicz odmalowuje Litwę jako „raj utracony”, pełen pięknych krajobrazów, spokojnych rzek i malowniczych lasów.Dworek Sopliców, miejsce akcji „Pana Tadeusza”, jest miejscem harmonijnym, gdzie życie toczy się w rytmie zgodnym z naturą. Opisy przyrody, takie jak polowanie, grzybobranie czy pracy pole, pełne są pogodnych, jasnych barw, co nadaje całości utworu specyficzny, arkadyjski charakter. Soplicowo jest symbolem beztroskiego życia dworskiego, ideałem, do którego wzdychają Polacy na emigracji.
Funkcja arkadyjskiej przestrzeni Soplicowa jest jasna – Mickiewicz kreuje miejsce, które ma utrwalać wspomnienia Polaków na emigracji, przywoływać miłe obrazy ojczyzny i budować poczucie dumy narodowej. Łącząc opis przestrzeni z patriotycznymi treściami, poeta przekazuje kolejnym pokoleniom czytelników wartości narodowe, kulturę i tradycję. Potwierdzeniem tej funkcji jest nowela „Latarnik” Henryka Sienkiewicza, gdzie staruszek Skawiński, czytając „Pana Tadeusza”, odzyskuje wspomnienia i poczucie tożsamości narodowej poprzez opisane przez Mickiewicza krajobrazy.
Realistyczna przestrzeń w literaturze pozytywizmu
Pozytywizm przynosi ze sobą realizm i dbałość o wierne oddanie rzeczywistości. W „Lalce” Bolesława Prusa przestrzeń miasta Warszawy pełni kluczową rolę w narracji. Warszawa jest tutaj miejscem zróżnicowanym pod względem społecznym i architektonicznym. Opis Powiśla, obszaru zamieszkanego przez biedotę, jest rzetelny, szczegółowy, oddający codzienną walkę o przetrwanie jego mieszkańców. Kontrastem są eleganckie salony arystokracji, pełne przepychu i luksusu.Prus przedstawia Warszawę w sposób reporterski, z dbałością o detale i zgodność z rzeczywistością. Taka kreacja przestrzeni pozwala czytelnikowi zanurzyć się w opisywanym świecie i lepiej zrozumieć problemy społeczne epoki. Prus za pomocą przestrzeni ukazuje różnice między warstwami społecznymi, ich życie codzienne i perspektywy na przyszłość.
Funkcja realistycznej przestrzeni w literaturze pozytywizmu jest utylitarna – ma na celu propagowanie haseł epoki, takich jak praca organiczna, praca u podstaw czy emancypacja kobiet. Realistyczne opisy mają również na celu wzbudzenie empatii wobec bohaterów i zrozumienie ich sytuacji życiowej przez czytelników.
Przestrzeń minimalna jako narzędzie narracyjne u Hemingwaya
Ernest Hemingway w „Starym człowieku i morze” wykorzystuje ograniczoną przestrzeń jako narzędzie narracyjne. Akcja utworu rozgrywa się głównie na morzu, gdzie stary rybak Santiago podejmuje heroiczną walkę z marlina. Morze stanowi tu przestrzeń nie tylko fizyczną, ale i symboliczną, gdzie odbywa się metaforyczna walka człowieka z naturą, a także z samym sobą.Ograniczenie przestrzeni do łodzi na środku morza pozwala na koncentrację uwagi na wewnętrznych przeżyciach bohatera, jego myślach, emocjach i determinacji. Symbolika morza jako nieprzewidywalnego, wymagającego przeciwnika i tła samotnej walki Santiago jest kluczowa dla interpretacji utworu.
Funkcja takiej kreacji przestrzeni w „Starym człowieku i morze” polega na dodaniu dynamizmu i napięcia do akcji. Skupienie na jednostkowych przeżyciach bohatera uwypukla uniwersalne tematy ludzkiej determinacji, walki o przetrwanie i poszukiwania sensu w obliczu przygniatającej siły natury.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.07.2024 o 14:24
O nauczycielu: Nauczyciel - Krzysztof K.
Od 15 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym — prowadzę przygotowania maturalne i wspieram uczniów młodszych przed egzaminem ósmoklasisty. Uczę logicznego myślenia, klarownego planu i skutecznej argumentacji opartej na lekturach i tekstach nieliterackich. Na zajęciach panuje porządek i spokój, dzięki czemu łatwiej skupić się na meritum. Moi uczniowie cenią konkret, przykłady oraz powtarzalne schematy, które dają wyniki.
Doskonałe wypracowanie! Bardzo dobrze przedstawiasz różnorodne koncepcje kreacji przestrzeni w literaturze, odwołując się do konkretnych przykładów z różnych epok.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się