Pozytywistyczna rola pieniądza, majątku w dziełach prozaików - Honoriusza Balzaca i Bolesława Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.04.2024 o 9:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.04.2024 o 16:09

W epoce pozytywizmu, która nastała po romantyzmie, literatura zaczęła skupiać się na realiach życia, problemach społecznych oraz ekonomicznych. Odbicie tych zmian można zauważyć w dziełach wielu pisarzy, w tym Bolesława Prusa i Honoriusza Balzaca. Obaj autorzy przedstawiali pieniądz nie tylko jako medium wymiany, ale także jako istotny czynnik kształtujący postawy, charaktery oraz społeczne hierarchie.

Honoriusz Balzac w swojej powieści "Ojciec Goriot" prezentuje pieniądz jako siłę napędową społeczeństwa francuskiego, w którym żył. Przez postać starego Goriot, który dorobił się majątku jako przemysłowiec, Balzac pokazuje, jak pieniądz może zbudować fortunę, a potem ją zniszczyć. Upadek Goriota jest widoczny w momencie, gdy postanawia on poświęcić cały swój majątek na utrzymanie swoich córek, co ostatecznie prowadzi do jego samotnej i nędznej śmierci. Balzac krytycznie odnosi się do społeczeństwa Restauracji, ukazując, jak pieniądz zatracił tradycyjne wartości, takie jak honor czy miłość, zastępując je materialną pogoń za bogactwem. Pieniądz u Balzaca staje się więc narzędziem degradacji moralnej, co jest szczególnie widoczne w postaciach Vautrina, cynicznego przestępcy, i Rastignaca, młodego ambitnego prawnika, dla którego korupcja staje się środkiem do osiągnięcia celu.

W przeciwieństwie do pesymistycznego obrazu Balzaca, Bolesław Prus w "Lalce" przedstawia pieniądz jako narzędzie, które ma potencjał do przynoszenia pozytywnych zmian społecznych. Główny bohater, Stanisław Wokulski, używa swojego majątku, by poprawić swój status społeczny, ale także walczy o lepsze jutro poprzez inwestowanie w naukę i technologię. Prus pokazuje, że choć pieniądz może być źródłem korupcji, jak w przypadku niektórych przedstawicieli arystokracji, to również może sprzyjać postępowi i modernizacji kraju. Punktem kulminacyjnym jest tu relacja Wokulskiego z Izabelą Łęcką, która przynosi światło na różnice klasowe i obrazuje jak pieniądz wpływa na relacje międzyludzkie i kształtuje społeczne percepcje.

Analizując podejście obu pisarzy do tematu pieniądza i majątku, można dostrzec zarówno różnice, jak i pewne podobieństwa. Balzac zgłębia destruktywne skutki bogactwa w kontekście moralnym i społecznym, podczas gdy Prus, mimo wskazywania na negatywne aspekty, oferuje bardziej zrównoważony obraz, w którym pieniądz może służyć dobru ogólnemu. W obu podejściach pieniądz jest nieodłącznym elementem życia społecznego, determinującym pozycję jednostki w strukturach społecznych.

Wnioski płynące z analizy obu autorów pozwalają twierdzić, że pieniądz w pozytywizmie nie jest już tylko źródłem zła, jak mogło być postrzegane w romantyzmie. Stał się on narzędziem możliwym do wykorzystania na rzecz rozwoju osobistego i społecznego, choć nierozerwalnie połączonym z ryzykiem korupcji moralnej. Dlatego też oba dzieła pokazują dwoistość pieniądza – jako źródło niewyobrażalnych możliwości oraz jako zagrożenie prowadzące do degradacji.

Reflektując nad współczesnością, zarówno "Ojciec Goriot", jak i "Lalka" oferują wartościowe spojrzenia na etyczne i społeczne implikacje bogactwa, które to rozważania są nadal aktualne w dzisiejszych dyskusjach o roli pieniądza w społeczeństwie.