Wyjaśnij pojęcie Weltschmerz i wykaż jego związek z kreacją bohatera w Kordianie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.07.2024 o 6:41

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.07.2024 o 6:08

„Wyjaśnij pojęcie Weltschmerz i wykaż jego związek z kreacją bohatera w Kordianie”

I. Wstęp

1. Wprowadzenie do pojęcia Weltschmerz

Weltschmerz, co z niemieckiego tłumaczy się jako "ból świata" albo "ból istnienia", jest stanem głębokiej melancholii i pesymizmu, jaki często przejawiał się w literaturze epoki romantyzmu. Pojęcie to wyraża poczucie rozczarowania rzeczywistością, która wydaje się bohaterom literackim bezcelowa i niepełna w odniesieniu do ideałów, jakie noszą w sercach.

Romantyzm był to okres literacki łączący koniec XVIII i początek XIX wieku, kiedy twórcy zwracali się ku emocjom, indywidualnym przeżyciom i wyobraźni jako odpowiedzi na wysoce racjonalistyczne podejście poprzedzających go epok. Romantyczni bohaterowie przejawiali skłonność do introspekcji i często zmagali się z uczuciami smutku, tęsknoty i rozczarowania.

Współczesna kultura również zna pojęcie Weltschmerz, chociaż często jest ono używane nieco luźniej. Przykładem może być sposób, w jaki ludzie opisują swoje przejściowe stany przygnębienia, bez poczucia umiejscowienia czy celu, jako "Weltschmerz".

2. Postawienie tezy wypracowania

W niniejszej pracy postaram się wykazać, że pojęcie Weltschmerz można powiązać z postacią Kordiana, stworzoną przez Juliusza Słowackiego. Mimo, że na pierwszy rzut oka Kordian wydaje się aktywnym rewolucjonistą, który angażuje się w zamach na cara, to w rzeczywistości jest postacią, której działania i postawy przejawiają cechy typowe dla stanu duchowego Weltschmerz.

II. Rozwinięcie

A. Wyjaśnienie pojęcia Weltschmerz

1. Weltschmerz jako stan duchowy

Weltschmerz to stan głębokiego poczucia bezsensu, nicości, melancholii i smutku. To zjawisko często ma związek z poczuciem rozczarowania życiem i światem, który nie spełnia oczekiwań jednostki. Ludzie przeżywający Weltschmerz doświadczają głębokiej melancholii i braku sensu życia, co prowadzi do depresji. Charakteryzują się oni wewnętrzną walką między pragnieniem idealnego świata a brutalną rzeczywistością.

2. Weltschmerz w kontekście epoki romantyzmu

Epoka romantyzmu była czasem, w którym nadzieje na lepszą przyszłość często kolidowały z brutalnością rzeczywistości. Romantyzm to czas wielkich rewolucji i przemian społecznych, ale także czas, w którym jednostka coraz silniej poszukiwała swojego miejsca w świecie. Romantyczni bohaterowie często wyrażali głęboką niezgodę na panujące realia, dostrzegali ich niedoskonałości, ale zamiast przeciwstawiać się im aktywnie, oddawali się melancholii i refleksjom. Brakowało im zdolności adaptacji lub siły do podjęcia prób zmiany.

3. Ikona Weltschmerzu – Werter z „Cierpień młodego Wertera” Goethego

Najbardziej znanym bohaterem literackim cierpiącym na Weltschmerz jest Werter z powieści „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga von Goethego. Werter jest młodym człowiekiem, który wchodzi w społeczność pełną konwenansów i ograniczeń, nie mogąc zrealizować swoich pragnień. Jego wielka, ale niespełniona miłość do Lotty, która jest już zaręczona, prowadzi go do rozpaczy. Werter przeżywa głęboki duchowy kryzys, który kończy się jego samobójstwem. Bohater ten stał się symbolem romantycznego buntu i melancholii, a także "choroby wieku", jaką był Weltschmerz.

B. Weltschmerz w Kordianie

1. Podział na dwie fazy życia Kordiana

"Kordian" Juliusza Słowackiego jest dramatem, w którym główny bohater przechodzi dwie fazy życia, które odzwierciedlają jego duchowy rozwój i wewnętrzne rozterki. Pierwsza faza, czyli młodość Kordiana, jest czasem wielkiej melancholii, rozedrgania emocjonalnego i poszukiwania sensu życia. Jest to okres, podczas którego Kordian, podobnie jak Werter, zmaga się z nieszczęśliwą miłością do Laury oraz z myślami samobójczymi.

2. Analiza kluczowych scen w „Kordianie”

Jednym z kluczowych momentów w "Kordianie" jest rozmowa tytułowego bohatera z Grzegorzem. Grzegorz, stary bonapartysta, jest przeciwieństwem młodego Kordiana. Podczas rozmowy zauważa się wyraźną różnicę między doświadczonym, aktywnym patriotą a poszukującym sensu, ale biernym młodym człowiekiem. Grzegorz opowiada o swoich przygodach i bojach, ale Kordian nie potrafi znaleźć w nich sensu własnego życia. Ten dialog ukazuje rozdźwięk między światem idei a rzeczywistością, w której Kordian nie potrafi się odnaleźć.

Analizując psychikę 15-letniego Kordiana, zauważamy wyraźne przejawy melancholii i depresji. Jego wewnętrzne monologi pełne są zwątpień, refleksji nad sensem istnienia oraz myśli samobójczych. W jednej ze scen Kordian kładzie się na ziemi, jakby był gotów zrezygnować z życia. Scena ta jest symbolicznym obrazem jego wewnętrznego stanu, przypominającego Weltschmerz Wertera.

3. Przykłady bezczynności i melancholii

Kordian kilka razy podejmuje próby zmiany rzeczywistości, ale szybko powraca do stanu depresyjnej refleksji. Mimo pragnienia znalezienia "wielkiej idei przewodniej", która mogłaby nadać sens jego życiu, Kordian nie jest w stanie odnaleźć takiej idei ani w miłości, ani w polityce. Jego życie jest, przynajmniej na początku, ciągłą huśtawką między nadzieją a rozpaczą.

C. Mocne nawiązania Słowackiego do Goethego

1. Zbieżności między Kordianem a Werterem

Juliusz Słowacki, tworząc postać Kordiana, z pewnością inspirował się dziełem Goethego. Obaj bohaterowie doświadczają głębokiej melancholii, nieszczęśliwej miłości i rozczarowania życiem. Zarówno Werter, jak i Kordian przechodzą przez fazy wewnętrznego buntu, które prowadzą ich do chwili desperacji. Weltschmerz jest więc niejako wszczepiony w postać Kordiana, co jest widoczne na wielu poziomach analizy dramatu.

2. Rozwinięcie i przezwyciężenie stanu bólu istnienia przez Kordiana

Jednak w przeciwieństwie do Wertera, Kordian przechodzi istotną przemianę duchową w akcie finalnym dramatu. Jego walka z wewnętrznym Weltschmerz prowadzi do momentu przebudzenia, w którym decyduje się na aktywne działanie w walce o oswobodzenie narodu. Ostatecznie Kordian odnajduje w sobie siłę do walki, co czyni go bohaterem, który przezwycięża stan bólu istnienia i wchodzi na ścieżkę aktywnego rewolucjonisty.

III. Zakończenie

1. Podsumowanie powiązań między Weltschmerzem a kreacją Kordiana

Podsumowując, Weltschmerz jest istotnym elementem kreacji postaci Kordiana. Ból istnienia, rozczarowanie życiem i jego bezcelowość są fundamentem, na którym Słowacki zbudował młodzieńcze rozterki swojego bohatera. Mimo początkowego stanu melancholii i depresji, Kordian przechodzi jednak duchową przemianę, która prowadzi go do działań rewolucyjnych.

2. Szersze konsekwencje i wpływy

Pojęcie Weltschmerz jest nie tylko kluczowe dla zrozumienia postaci Kordiana, ale również ma szerokie konsekwencje dla literatury polskiego romantyzmu jako całości. Wielu innych bohaterów polskiej literatury przejawia cechy podobne do Kordiana i Wertera. Ten stan duchowy, mimo że powstał w epoce romantyzmu, wciąż znajduje odbicie we współczesnych interpretacjach kulturowych i literackich, ukazując uniwersalność ludzkiego doświadczenia melancholii i poszukiwania sensu życia, które są aktualne także dzisiaj. Weltschmerz, mimo że jest bagażem literackiej przeszłości, wnosi także cenną refleksję nad współczesnym zmaganiem się młodzieży z losem i poszukiwaniem swojej tożsamości.