Skąpiec – kompozycja, styl, język

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.07.2024 o 7:08

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 27.07.2024 o 6:26

„Skąpiec” – komedia Moliera, po raz pierwszy wystawiona w 1668 roku, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury francuskiej baroku. Sztuka ta opowiada historię Harpagona, starca opętanego żądzą pieniądza, wokół którego zawiązuje się główny wątek akcji. Mimo że początkowo "Skąpiec" nie zdobył większego uznania wśród publiczności, z czasem zyskał miano jednego z najbardziej cenionych utworów Moliera. Dzięki precyzyjnie skomponowanej fabule, wyrazistym postaciom oraz dowcipnemu językowi „Skąpiec” stał się dziełem ponadczasowym, trwale wpisującym się w kanon literatury europejskiej.

Zasłużona renoma „Skąpca” opiera się na doskonałej kompozycji utworu. Sztuka jest napisana prozą i składa się z pięciu aktów, w których rozkład liczby scen przedstawia się następująco: Akt I – 10 scen, Akt II – 6 scen, Akt III – 15 scen, Akt IV – 7 scen i Akt V – 6 scen. Taka struktura pozwala Molierowi na precyzyjne rozwinięcie akcji oraz wprowadzenie licznych zwrotów fabularnych. „Skąpca” cechuje zastosowanie klasycznej zasady trzech jedności: jedności czasu, miejsca i akcji. Akcja całej sztuki rozgrywa się w ciągu jednego dnia, a jej wydarzenia mają miejsce w domu Harpagona w Paryżu. Jedność akcji dotyczy głównie skąpstwa głównego bohatera, choć pojawiają się również wątki poboczne, które urozmaicają fabułę i dodają jej głębi.

Wprowadzenie akcji następuje w pierwszych trzech scenach Aktu I, gdzie widz poznaje główne postacie oraz ich relacje. Rozwój konfliktu między Harpagonem a jego dziećmi, które pragną wyrwać się spod jego kontrolującego jarzma, stanowi rdzeń fabuły. Postacie Cléante i Élise – dzieci Harpagona, które nie zgadzają się z ojcowskim tyranem – wprowadzają element buntu i dążenia do osobistego szczęścia. Komplikacje fabularne prowadzą do nieoczekiwanych zwrotów akcji, aby w końcu zakończyć się szczęśliwie w typowy dla komedii sposób, choć nieprawdopodobne deus ex machina, czyli niespodziewane wyjaśnienie wszystkich problemów, dodaje zakończeniu pewnego zabarwienia satyrycznego.

Styl „Skąpca” Moliera jest niewątpliwie niezwykle lekkim i żartobliwym podejściem do tematu skąpstwa. Molier, jako mistrz komedii, potrafił zbudować sceny pełne humoru, budując komizm na kilku poziomach. Komizm postaci jest wyraźnie widoczny w groteskowym przedstawieniu Harpagona, którego skąpstwo jest wyolbrzymione do granic możliwości. Harpagon staje się niemalże karykaturą skąpego człowieka, co budzi śmiech i jednocześnie refleksję nad ludzką naturą. Komizm sytuacji zawiera się w licznych zaskakujących zwrotach akcji, takich jak np. odkrycie, że Harpagon zajmuje się lichwą. Zaskakujące sytuacje, często niemal absurdalne, stają się źródłem nieustannego śmiechu widowni.

Komizm języka przejawia się w zabawnych dialogach oraz gry słów, które Molier mistrzowsko wplata w wypowiedzi bohaterów. Często cytowane są komiczne wypowiedzi Harpagona, który po utracie szkatułki z pieniędzmi traktuje je jak ukochaną kobietę, pełen dramatycznych lamentów. Taki sposób budowania dialogów sprawia, że sztuka „Skąpiec” jest nie tylko zabawna, ale również głęboko krytyczna wobec ludzkich wad i przywar.

Język w „Skąpcu” jest doskonale dostosowany do charakterów poszczególnych postaci, co dodaje autentyczności i kolorytu sztuce. Każda postać ma swój swoisty sposób mówienia, który pomaga w budowaniu i podkreślaniu ich indywidualnych cech. Harpagon, jako główny bohater, używa archaizowanych form, co dodaje powagi i groteskowości jego postaci. Z kolei młodsze postacie, takie jak Cléante i Élise, mówią w sposób bardziej nowoczesny i dynamiczny, co podkreśla ich buntowniczy charakter. Język jest pełen ekspresji i barwności, idealnie nadający się do wystawiania na scenie, gdzie każdy gest i intonacja może dodatkowo wzbogacić przekaz.

Językowe sprytne dialogi, pełne gry słów i dwuznaczności, stanowią kolejny ważny element tej komedii. Przykładowo, rozmowa Harpagona z Walerym, gdzie każdy z nich mówi o odmiennych „skarbach,” stanowi doskonały przykład na to, jak Molier potrafił bawić się językiem, tworząc dialogi pełne podwójnych znaczeń. Taki sposób konstruowania rozmów nie tylko bawi, ale również zmusza do refleksji nad prawdziwymi motywacjami postaci.

Kompozycja, styl i język w „Skąpcu” odgrywają kluczową rolę w odbiorze sztuki. Złożona kompozycja, z precyzyjnie zbudowaną fabułą oraz licznych zwrotach akcji, dodaje dynamiki i głębi utworowi. Żartobliwy styl oraz różnorodne typy komizmu, zarówno językowego, sytuacyjnego, jak i postaciowego, sprawiają, że sztuka jest nie tylko atrakcyjna, ale i ponadczasowa. Język dostosowany do postaci, pełen ekspresji i barwności, zwiększa autentyczność i teatralność dialogów.

„Skąpiec” pozostaje jednym z najważniejszych dzieł Moliera, które wciąż zaskakuje i bawi współczesnych odbiorców. Kompozycja, styl i język tej komedii sprawiają, że utwór jest nie tylko literackim arcydziełem, ale również doskonałym materiałem do wystawienia na scenie. Trwałość „Skąpca” jako dzieła literackiego wynika z jego uniwersalnych tematów oraz mistrzowskiego wykonania, które pozwalają na niesłabnące zainteresowanie i zachwyt nawet po ponad trzystu latach od premiery.

W perspektywie literatury XVII wieku, „Skąpiec” jest dziełem, które doskonale oddaje ducha epoki baroku, z jej zamiłowaniem do przesady, kontrastów i teatralności. Pomimo początkowych niepochlebnych opinii, sztuka ewoluowała w odbiorze i dziś uznawana jest za klasykę, której wartość artystyczna i literacka jest niepodważalna. Molier, poprzez komedię, zdołał nie tylko bawić widownię, ale również przemycać głębokie refleksje na temat ludzkiej natury, co czyni „Skąpca” dziełem kompletnym i wyjątkowym.