Między dobrem a złem. Człowiek w obliczu wyborów moralnych. W pracy odwołaj się do: wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego, innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki oraz wybra

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.08.2024 o 14:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.08.2024 o 14:09

Między dobrem a złem. Człowiek w obliczu wyborów moralnych.

I. Wstęp: Od zarania dziejów ludzkość uznaje istnienie podziału na dobro i zło, co znajduje odzwierciedlenie w filozofii, teologii i literaturze. Moralność, jako kompas kierujący ludzkimi działaniami, stanowi centralny punkt w licznych utworach literackich, ukazując bohaterów w sytuacjach, gdzie muszą wybierać między słusznym a niewłaściwym postępowaniem. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się, jak różni bohaterowie literaccy zmagają się z dylematami moralnymi, analizując przykłady z „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, „Nie-boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego, „Antygony” Sofoklesa oraz „Kordiana” Juliusza Słowackiego.

Teza wypracowania brzmi: W realnym świecie ludzie często stają przed moralnymi wyborami, gdzie muszą balansować między dobrem a złem. Literatura często podejmuje tę tematykę, ukazując różnorodność moralnych dylematów bohaterów.

II. "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego: „Zbrodnia i kara” to klasyczne dzieło literatury rosyjskiej, które głęboko analizuje dylematy moralne swoich bohaterów. Głównym bohaterem powieści jest Rodion Raskolnikow, biedny student, który stwierdza, że może polepszyć swoją sytuację oraz sytuację innych poprzez zabicie lichwiarki i przejęcie jej pieniędzy. Jego motywacje nie są jednowymiarowe – czuje pewną misję naprawienia świata, ale także osobistą frustrację i biedę. Ostatecznie decyduje się na popełnienie zbrodni, co stawia go w obliczu ogromnego wewnętrznego konfliktu i prowadzi do jego moralnej i psychicznej degradacji.

Moralne wybory każdej z postaci powieści ukazują różne podejścia do problemu dobra i zła. Raskolnikow jawi się tu jako postać, która wybiera zło, przekonana o jego potencjalnym dobrym efekcie. W odróżnieniu od niego Razumichin, jego przyjaciel, mimo trudnych warunków pozostaje moralnie czysty, pomagając swym bliskim i wykazując się empatią. Sonia Marmieładowa, kolejna kluczowa postać, prezentuje życie w zgodzie z wartościami moralnymi mimo trudnych wyborów, takich jak prostytucja, do której się zmusza, by utrzymać rodzinę. Jej postawa kontrastuje z wyborem Raskolnikowa, ukazując różnorodność ludzkich reakcji na moralne dylematy.

Konkluzją analizy tego dzieła jest stwierdzenie, że w obliczu trudności życiowych postacie różnie wybierają swoje drogi, ukazując szeroki wachlarz ludzkich reakcji na moralne dylematy. Dostojewski przez charakterystyki swoich bohaterów pokazuje, że moralność nie jest jednoznaczna i łatwa do zdefiniowania.

III. "Nie-boska komedia" Zygmunta Krasińskiego: „Nie-boska komedia” Zygmunta Krasińskiego to utwór, w którym głównym konfliktem jest konfrontacja arystokracji z rewolucjonistami. Krasiński przedstawia obraz arystokracji broniącej starego porządku i wartości, które uważa za dobro, oraz rewolucjonistów, których interpretują jako wcielenie zła.

Moralne wybory w „Nie-boskiej komedii” są ukazane jako bardzo subiektywne. Arystokracja walczy o utrzymanie swojego statusu i porządku społecznego, używając pojęcia dobra jako narzędzia ochrony własnych interesów. Rewolucjoniści natomiast, mimo szczytnych idei wolności i równości, często powielają brutalność i przemoc, co z kolei negatywnie wpływa na ich postrzeganie jako siły dobra.

Analizując te dylematy moralne, można zauważyć, że Krasiński ukazuje, jak pojęcia dobra i zła są wykorzystywane przez różne grupy do usprawiedliwienia własnych działań. Odwołując się do arystokracji, Krasiński pokazuje, jak trudno jest obiektywnie ocenić działania tych, którzy swoją walkę uzasadniają ochroną tradycyjnych wartości, ale tak naprawdę dążą do ochrony własnych przywilejów. Tymczasem rewolucjoniści, mimo szlachetnych idei, często wynaturzają swoje działania poprzez dążenie do celu przy użyciu okrucieństwa.

Konkluzja z analizy „Nie-boskiej komedii” wskazuje na subiektywność pojęć dobra i zła, a także na to, że moralność może być manipulowana w celu uzasadnienia własnych działań. Krasiński ukazuje trudność w jednoznacznym określeniu, co jest moralnie słuszne, przedstawiając dylematy, które pozostały aktualne do dziś.

IV. "Antygona" Sofoklesa: „Antygona” Sofoklesa to klasyczna tragedia, w której głównym motywem jest konflikt między prawem boskim a ludzkim. Antygona, tytułowa bohaterka, staje przed dylematem moralnym: wybiera pochówek zmarłego brata wbrew zakazowi króla Kreona, kierując się boskimi prawami i własnymi przekonaniami o moralności.

Moralny dylemat Antygony jest ukazywany jako wybór między lojalnością wobec rodziny i bogów, a posłuchaniem wobec władzy świeckiej. Jej wybór ma tragiczne konsekwencje – decyduje wbrew rozkazowi Kreona, co skutkuje jej uwięzieniem i ostatecznie śmiercią. Jej działania przynoszą jednak bratu spokojny pochówek i wypełniają wyższe zasady moralne, które uznaje za nadrzędne.

Antygona przez swoją nieugiętą postawę i wierność własnym przekonaniom staje się symbolem moralnej odwagi. Jej śmierć nie jest jedynie osobistą tragedią, ale przynosi moralne zwycięstwo nad tyranią i bezdusznymi prawami.

Konkluzją analizy „Antygony” Sofoklesa jest stwierdzenie, że wierność moralnym zasadom może wymagać ogromnych ofiar, ale także przynosi głęboko moralne zwycięstwo. Postawa Antygony pokazuje, że moralne wybory mogą być trudne i prowadzić do wielkich osobistych strat, ale ostatecznie stawiają one człowieka w pozycji moralnie wyższej niż tych, którzy wybierają łatwiejszą ścieżkę.

V. "Kordian" Juliusza Słowackiego: „Kordian” Juliusza Słowackiego to utwór opisujący dylematy moralne młodego bohatera, który postanawia zabić cara w imię wolności narodu. Kordian, tak jak Raskolnikow, staje przed wyborem moralnym, gdzie działanie zgodnie z powszechnie pojętymi zasadami moralnymi koliduje z wiarą w wyższe dobro.

Główny dylemat moralny Kordiana polega na decyzji, czy popełnić morderstwo w imię większego dobra – wyzwolenia narodu spod prześladowania. Z jednej strony morderstwo jest czynem złem, z drugiej patriotyzm i walka o niepodległość stanowią wyższy cel, który zdaje się usprawiedliwiać ten akt.

Analiza etyki działania w „Kordianie” wskazuje na relatywizm etyczny, gdzie moralne zasady są interpretowane w kontekście patriotyzmu i walki o niepodległość. Dylemat moralny Kordiana podkreśla złożoność decyzji, które często nie są jednoznaczne moralnie i wymagają głębokiego namysłu nad tym, co jest słuszne.

Konkluzja analizy „Kordiana” ukazuje, że wybór zła w imię wyższego dobra, takiego jak wolność narodu, ilustruje skomplikowaną naturę moralnych wyborów. Słowacki przedstawia dylematy swojego bohatera, które pokazują, że w niektórych sytuacjach moralna ocena działań nie jest jednoznaczna i wymaga głębokiej refleksji nad wartościami i celami jednostki.

VI. Podsumowanie: Analizowane dzieła literackie pokazują, że bohaterowie literaccy stają przed różnorodnymi dylematami moralnymi, które wymagają od nich trudnych wyborów między dobrem a złem. „Zbrodnia i kara” Dostojewskiego, „Nie-boska komedia” Krasińskiego, „Antygona” Sofoklesa i „Kordian” Słowackiego oferują bogaty obraz moralnych wyzwań, przed którymi stają ich bohaterowie. Moralne wybory są skomplikowane i często subiektywne, a literatura ukazuje, że decyzje różnią się w zależności od kontekstu, potrzeb i wartości jednostek.

Dylematy moralne w literaturze pozostają aktualne i pomagają nam zrozumieć złożoność ludzkiej natury i moralności. Każde z analizowanych dzieł przedstawia bohaterów w obliczu moralnych dylematów, pokazując różnorodność odpowiedzi na pytanie o dobro i zło. Moralne wybory literackich postaci odzwierciedlają trudności, na jakie napotykają także ludzie w rzeczywistym świecie.

Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”. Zygmunt Krasiński, „Nie-boska komedia”. Sofokles, „Antygona”. Juliusz Słowacki, „Kordian”.

Bibliografia: Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”. Zygmunt Krasiński, „Nie-boska komedia”. Sofokles, „Antygona”. Juliusz Słowacki, „Kordian”.