Między dobrem a złem. Człowiek w obliczu wyborów moralnych. W pracy odwołaj się do: wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego, innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki oraz wybra

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.08.2024 o 9:44

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 10.08.2024 o 9:09

Między dobrem a złem. Człowiek w obliczu wyborów moralnych.

Od zarania dziejów problematyka moralnych wyborów odgrywa kluczową rolę zarówno w filozofii, religii, jak i w codziennym życiu ludzi. Podział na dobro i zło jest uniwersalny i niezmienny; zawsze staramy się dążyć do czynienia dobra, choć świat, w którym żyjemy, daleki jest od doskonałości. W literaturze problematyka ta odnajduje wiele odzwierciedleń, ponieważ twórcy od wieków ukazują swoich bohaterów w sytuacjach, które wymagają od nich dokonywania trudnych wyborów moralnych.

Teza postanowiona jest jasno: człowiek w literaturze nieustannie staje przed moralnymi wyborami, które są motywowane różnorodnymi przyczynami i niosą za sobą różnorodne konsekwencje. Analiza tych wyborów ukazuje skomplikowaną naturę ludzką oraz wpływ warunków społecznych i osobistych na podejmowane decyzje.

Rodział I: „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego

Rodion Raskolnikow, główny bohater powieści „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego, jest młodym, ubogim studentem prawa. Jego życie ujawnia frustrację i rodzi pytania o moralność, sprawiedliwość i granice ludzkiego sumienia. W skrajnym ubóstwie, zmuszony przerwać studia, Raskolnikow zaczyna snuć radykalne poglądy na temat społecznego podziału bogactw i moralności.

Główny konflikt

Kluczowy wątek utworu skupia się na mordzie lichwiarki, którego dokonuje Raskolnikow. Postrzega on swój czyn jako próbę przełamania złej sytuacji życiowej; mord ten jest filozoficzną próbą uzasadnienia zbrodni jako czynu moralnie dopuszczalnego, dokonanego w imię wyższego celu. Bohater doszukuje się w swoim działaniu logicznego usprawiedliwienia: likwidacja złego człowieka (lichwiarki) i korzystanie z jej majątku na rzecz dobra wielu ludzi.

Inne postaci i ich wybory moralne

Innym przykładem moralnych wyborów jest Sonia Marmieładowa, która utrzymuje rodzinę jako prostytutka, ale zachowuje wewnętrzną dobroć i wiarę. Jej decyzja, choć moralnie kontrowersyjna, wynika z miłości i troski o najbliższych. Ponadto Razumichin, przyjaciel Raskolnikowa, również stawia czoła trudnym wyborom, ale jego postawa, choć mniej radykalna, wskazuje na uczciwość i wytrwałość.

Otoczenie i konsekwencje

Ostatecznie, zbrodnia nie przynosi Raskolnikowi spokoju ani satysfakcji. Gnębią go wyrzuty sumienia i stopniowo zaczyna rozumieć swoją moralną porażkę. Pod koniec utworu wybiera pokutę i akceptuje karę, co prowadzi do jego moralnej odnowy na katordze. Dostojewski pokazuje, że mimo złych wyborów, człowiek może odkupić swoje winy poprzez wewnętrzną przemianę.

Rodział II: „Nie-boska komedia” Zygmunta Krasińskiego

„Nie-boska komedia” Zygmunta Krasińskiego przenosi nas do świata konfliktów społecznych, gdzie rewolucja przeciwko arystokracji staje się centralnym punktem fabuły. Rewolucja, postrzegana przez Krasińskiego jako zło, jest kojarzona z piekłem i destrukcją moralną, mimo że teoretycznie mogłaby przynieść korzyści społeczne.

Moralność w dziele Krasińskiego

Autor broni dawnego porządku społecznego, uznając go za zgodnego z wolą Boga. Dla arystokracji, która stara się utrzymać swoje przywileje, moralnym obowiązkiem jest bronienie swoich interesów. Taki punkt widzenia kreuje dychotomię moralną: rewolucjoniści są postrzegani jako zło, mimo iż ich dążenia mają na celu poprawę bytu społecznego.

Interpretacje moralności

Obrona status quo i neutralizacja rewolucyjnych zapędów skupia różne interpretacje moralności. W literaturze temat ten staje się podłożem do analizy różnych perspektyw: ochrony interesów przez władców i buntu jako odpowiedzi na niesprawiedliwość. Krasiński przedstawia kompleksowy obraz moralnych dylematów w kontekście społecznych i religijnych wartości.

Rodział III: „Antygona” Sofoklesa

„Antygona” Sofoklesa to dramat, który ukazuje konflikt między prawem ludzkim a boskim. Bohaterka znajduje się w sytuacji, która wymaga od niej wyboru między posłuszeństwem wobec króla Kreona a wiernością boskim prawom. Zakaz Kreona pochówku Polinika, brata Antygony, stawia ją przed trudnym moralnym wyborem.

Konsekwencje wyboru

Antygona decyduje się pochować brata zgodnie z boskimi nakazami, mimo zakazu króla. Jej wybór prowadzi do tragicznego końca: zostaje skazana na śmierć, jednak do końca pozostaje wierna swoim ideałom. Jej decyzja, choć kończy się jej śmiercią, przynosi jej spokój moralny i zapewnia godny pochówek bratu. Sofokles ukazuje w ten sposób, że wierność wyższym wartościom bywa trudna, ale niezmienna, nawet w obliczu osobistych tragedii.

Rodział IV: „Kordian” Juliusza Słowackiego

Kordian, bohater dramatu Juliusza Słowackiego, staje przed moralnym dylematem: planowanie zamachu na cara w celu odzyskania wolności dla swojego narodu. Kordian to postać skomplikowana, pełna wewnętrznych konfliktów, które wyrażają jego dylemat moralny: czy przemoc w imię wyższego celu może być usprawiedliwiona.

Konsekwencje

Jego działania, choć nakierowane na odzyskanie wolności, zbliżają go do granicy zdrady i zła. Kordian podejmuje próbę zamachu, jednak w kluczowym momencie nie jest w stanie dokonać czynu. Jego wewnętrzna walka między obowiązkiem wobec narodu a moralnością osobistą wpisuje się w temat wyborów moralnych. Bohater staje w jednym szeregu z postaciami takimi jak Konrad Wallenrod, które również zmagają się z dylematem moralnym w imię wyższych celów.

Zakończenie

Literatura, będąc lustrem dla ludzkich doświadczeń, ukazuje różnorodność moralnych wyborów, począwszy od indywidualnych dylematów, aż po szerokie konflikty społeczne. Postacie takie jak Rodion Raskolnikow, Sonia Marmieładowa, Antygona czy Kordian pokazują, jak złożona jest ludzka natura i w jaki sposób osobiste oraz społeczne okoliczności wpływają na podejmowane decyzje.

Uniwersalność i aktualność problematyki

Dylematy moralne, które stawiają przed nami bohaterowie literatury, są nadal aktualne i dotyczą również współczesnych ludzi. Każdy z nas może znaleźć w ich doświadczeniach elementy, które pozwolą lepiej zrozumieć swoje własne decyzje i wybory.

Zachęta do refleksji i dalszej lektury

Analiza literackich wyborów moralnych jest nie tylko kluczem do zrozumienia przeszłości, ale także nauką o nas samych. Dzięki literaturze mamy możliwość przenieść się w różne sytuacje, które skłaniają do refleksji nad naturą ludzką i moralnością. Teksty, takie jak „Zbrodnia i kara”, „Nie-boska komedia”, „Antygona” czy „Kordian”, to wartościowe źródła inspiracji i głębszego zrozumienia ludzkiej kondycji.

Bibliografia

Wypracowanie to przedstawia dokładną analizę moralnych wyborów w literaturze, ukazując ich uniwersalność i aktualność. Każdy z przedstawionych utworów oferuje wyjątkowe spojrzenie na problematykę moralnych decyzji, które są nieodłączną częścią ludzkiego doświadczenia. Przykłady te zachęcają do refleksji nad własnymi wyborami i wartościami, jakie kierujemy w codziennym życiu.