Tartuffe - charakterystyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 15:18

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 12.08.2024 o 15:01

Tartuffe - charakterystyka

Ogólne wprowadzenie do postaci Tartuffe'a

Tartuffe to centralna postać komedii Moliera "Tartuffe". Jest on uosobieniem dewotyzmu i obłudy, mistrzem w manipulacji i kłamstwie. Jego dwulicowość i wyrafinowanie w oszustwach czynią go jednym z najbarwniejszych i jednocześnie najbardziej przerażających charakterów w literaturze. Tartuffe to człowiek, który pod płaszczykiem pobożności i ascetyzmu skrywa swoje prawdziwe, bezwzględne intencje. Jego perypetie w domu Orgona stanowią trzon fabularny sztuki, a jego wpływ na wydarzenia i innych bohaterów jest nie do przecenienia.

Opis kontekstu fabularnego komedii

Komedia rozpoczyna się momentem, w którym Tartuffe zdobywa zaufanie Orgona, zamożnego mieszczanina, który jest ślepo zaślepiony jego rzekomą świętością. Wykorzystując swoją pozorną pobożność, Tartuffe szybko zaczyna przejmować kontrolę nad domem Orgona, co prowadzi do szeregu konfliktów i napięć. Orgon, omamiony Tartuffem, ignoruje ostrzeżenia rodziny i przyjaciół, co w konsekwencji doprowadza do groźby utraty zarówno majątku, jak i honoru. Komedia Moliera to ostra krytyka fałszywej moralności i wykorzystania religii do własnych, samolubnych celów.

Główna część

Wygląd zewnętrzny Tartuffe'a

Tartuffe jest mężczyzną w wieku około 35 lat. Jego wygląd fizyczny nie jest szczególnie imponujący, ale pełni specyficzną rolę w budowaniu jego postaci. Doryna, jedna z pokojówek w domu Orgona, opisuje go jako "pulchnego i rumianego". W jej słowach można wyczuć pewną ironię, ponieważ taki opis sugeruje człowieka sytego i zadowolonego z życia, co stoi w sprzeczności z ascetycznym wizerunkiem, jaki Tartuffe stara się kreować. Jest to jeden z kluczowych elementów charakteryzujących jego obłudę. Jego brak wielkiej urody także zdaje się podkreślać jego przeciętność i konformizm, co dodatkowo kontrastuje z jego ambicją i pragnieniem władzy.

Zachowanie i sposób bycia

Tartuffe przez cały czas stosuje różnorodne środki mające na celu podkreślenie swojej rzekomej pobożności. Wzrok ma skierowany to ku niebu, to ku ziemi, co ma sugerować jego nieustanną pokorę i bogobojność. Ubiera się skromnie, nosząc włosiennicę, co jest symbolem pokuty i ascezy. Każde jego słowo i gest są przemyślane w taki sposób, aby jeszcze bardziej umocnić wizerunek człowieka świętego. Jest jednak coś teatralnego w jego zachowaniu, coś, co zdaje się wskazywać, że jest to tylko gra mająca na celu oszukanie otoczenia.

Umiejętności aktorskie i manipulacyjne

Jego zdolność do manipulacji i aktorskie umiejętności są imponujące. Tartuffe potrafi doskonale odgrywać rolę pobożnego, pokornego dewoty, co sprawia, że zyskuje sympatię i zaufanie nie tylko Orgona, ale także jego matki, Pani Pernelle. Umiejętnie wykorzystuje mechanizmy psychologiczne, aby wzmocnić swoje pozory świętości. Jego fałszywa pobożność jest na tyle przekonująca, że Orgon przepisuje mu swoje majątek, nie zważając na ostrzeżenia ze strony własnej rodziny.

Budowanie swojego wizerunku

Tartuffe bardzo świadomie buduje swój wizerunek. Część uzyskanych pieniędzy przekazuje na biednych, co dodaje mu aurę altruisty i człowieka, który w pełni poświęca się służbie dla innych. To jednak tylko maska, która ma zmylić jego otoczenie. W rzeczywistości jest bezwzględnym manipulatorem, który dba wyłącznie o własne korzyści. Tartuffe doskonale rozumie, że wiarygodność jest kluczem do zdobycia pełnej kontroli nad Orgonem i jego rodziną.

Działania przeciwko rodzinie Orgona

Tartuffe szybko zaczyna sterować życiem domowników. Stałe pouczanie, upominanie i krytykowanie domowników ma na celu podporządkowanie ich jego woli. Udaje, że troszczy się o ich dusze, chociaż w rzeczywistości manipuluje nimi, aby osiągnąć swoje cele. Tartuffe jest mistrzem w tworzeniu atmosfery moralnego nacisku, co wywołuje strach i niepewność wśród domowników. Stopniowo odbiera im autonomię, przekonując ich, że jego sposób myślenia jest jedynym słusznym.

Kontrola nad majątkiem

Kulminacyjnym punktem jego intryg jest moment, w którym Orgon przepisuje majątek na Tartuffe'a, co pokazuje, jak daleko sięga jego kontrola nad głównym bohaterem. Orgon, w pełni oddany Tartuffe'owi, nie tylko przekazuje mu swoje dobra, ale także ujawnia sekrety rodziny, co jeszcze bardziej pogłębia ich zależność od niego. Tartuffe, posiadając władzę nad majątkiem Orgona, w pełni ujawnia swoje prawdziwe oblicze jako bezwzględny oszust.

Fałsz i hipokryzja Tartuffe'a

Jednym z najbardziej wyrazistych aspektów charakteru Tartuffe'a jest jego dwojaka moralność. Manipuluje zasadami moralnymi dla własnych korzyści, nie widząc w tym nic złego. Jego relatywizm moralny jest dobrze oddany w słowach: "Prawda, że w oczach nieba rzecz to nieco zdrożna, / Lecz i z niebem dać rady jakoś sobie można." oraz "I wcale ten nie grzeszy, kto grzeszy w sekrecie." Te wypowiedzi pokazują, że Tartuffe nie ma problemu z łamaniem zasad moralnych, jeśli tylko może to zrobić w sposób, który pozostanie niezauważony przez innych.

Wyjątkowa obłuda

Jego obłuda i hipokryzja są niemalże nieograniczone. Udawanie pobożności jest dla niego jedynie środkiem do zaspokojenia własnych żądz. Podczas gdy publicznie odgrywa rolę skromnego i pokornego mężczyzny, prywatnie próbuje uwieść Elmire, żonę Orgona, co jest jawnym przykładem jego moralnej degeneracji. Jego obłudność przejawia się również w stosunku do Damisa, syna Orgona, którego stara się zdyskredytować, aby umocnić swoją pozycję.

Zdemaskowanie i kara

Odkrycie prawdziwej natury Tartuffe'a przez rodzinę Orgona było wynikiem skoordynowanych wysiłków kilku jej członków. Elmire, podejmując ryzyko, by ujawnić jego prawdziwe intencje, posłużyła się podstępem, który zmusił Tartuffe'a do odsłonięcia swojego prawdziwego oblicza. W momencie, gdy Tartuffe próbował uwieść Elmirę, Orgon, skryty w pobliskim schowku, wysłuchiwał wszystkiego i zdawał sobie sprawę z ogromu swojego błędu. Brak lojalności Tartuffe'a ujawnia się w pełni, kiedy wydaje swoich dobroczyńców, starając się przejąć jeszcze więcej władzy i zasobów.

Sprawiedliwość i zakończenie

W końcowej fazie komedii do akcji wkracza Książę, który ratuje Orgona przed całkowitą ruiną. Tartuffe zostaje uwięziony za swoje dawne przewinienia, co pokazuje triumf sprawiedliwości nad złem. Tartuffe, który do tej pory tworzył wrażenie, że zdołał oszukać wszystkich, na końcu spotyka się z zasłużoną karą. Jego bezwzględność i brak skrupułów zostają wreszcie ukarane, co przynosi ulgę rodzinie Orgona i przywraca porządek w ich życiu.

Znaczenie i wymowa postaci Tartuffe'a

Tartuffe jest symbolem fałszywej religijności i moralizmu. Jego postać pokazuje, jak niebezpieczne mogą być osoby, które wykorzystują religię do osiągania własnych celów. Tartuffe to przestroga przed tymi, którzy potrafią zmylić innych swoim fałszywym obrazem i zdobyć ich zaufanie, tylko po to, aby je potem zdradzić. Jego charakter to ostrzeżenie przed bezkrytycznym zawierzaniem osobom, które pozornie wydają się moralne i pobożne.

Reakcje i konsekwencje

Reakcje społeczeństwa na komedię Moliera były mieszane. Choć wielu dostrzegło w niej mistrzowską satyrę na fałszywość i obłudę, nie brakowało także głosów krytyki. Najwięcej kontrowersji wzbudziła w kręgach Kongregacji św. Sakramentu, której członkowie poczuli się bezpośrednio zaatakowani. W rezultacie Ludwik XIV zakazał wystawiania sztuki aż do 1699 roku. Mimo to, "Tartuffe" przetrwał jako jedno z najważniejszych dzieł literatury klasycystycznej, które nieustannie przypomina o konieczności zdrowego sceptycyzmu wobec ludzi głoszących moralne sentencje.

Zakończenie

"Tartuffe" to kluczowe dzieło w kanonie literatury klasycystycznej, a jego tytułowy bohater stał się symbolem obłudy religijnej. Historia Tartuffe'a przekracza granice czasowe i kulturowe, pokazując, że problem fałszywej moralności jest uniwersalny i odwieczny. Tartuffe jako postać literacka ma niezwykłą zdolność do demaskowania i obnażania fałszywych intencji, które mogą kryć się za pozorami pobożności i moralności.

Trwałość przekazu Moliera

Przesłanie Moliera w "Tartuffe" pozostaje aktualne, niezależnie od epoki. Obłuda, fałszywa pobożność i moralny relatywizm to zjawiska, które wciąż można dostrzec w różnych dziedzinach życia społecznego. Tartuffe, jako synonim tych negatywnych cech, nie tylko uczy ostrożności, ale także skłania do refleksji nad własnymi przekonaniami i postawami. Komedia Moliera nie straciła na znaczeniu, a jej przesłanie wciąż jest przestroga dla wszystkich, którzy mogą się spotkać z fałszywymi moralizatorami w swoim życiu.

Tym samym "Tartuffe" pozostaje jednym z najważniejszych dzieł literatury, które skutecznie przywołuje i krytykuje wady ludzkie, przypominając o potrzebie autentyczności i moralnej integralności.