Świętoszek - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.08.2024 o 21:24

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 31.08.2024 o 20:46

Molier to jeden z najsłynniejszych dramaturgów francuskiego baroku, którego twórczość do dziś uważana jest za klasykę literatury światowej. Jego komedia "Świętoszek" (fr. "Tartuffe"), napisana w XVII wieku, jest dziełem wyjątkowym nie tylko ze względu na swój błyskotliwy humor i ostre dialogi, ale również przez wnikliwą analizę ludzkich przywar oraz kontrastów moralnych. "Świętoszek" to utwór, który dotyka głębokich problemów społecznych i moralnych, takich jak obłuda, dewocja, rodzina, kłótnie, rola kobiety oraz miłość. Celem tego wypracowania jest analiza tych motywów literackich w kontekście "Świętoszka" Moliera, zrozumienie ich roli w rozwijaniu fabuły oraz ukazanie uniwersalności i aktualności poruszanych zagadnień.

Motyw obłudy jest centralnym punktem "Świętoszka". Tartuffe jest kwintesencją obłudnika, który ukrywając się pod maską pobożności, w rzeczywistości jest bezwzględnym manipulatorem. W utworze Tartuffe jest przedstawiony jako człowiek dwojaki – z jednej strony pobożny i skromny, z drugiej – chciwy i żądny władzy. Jego słowa „ten nie grzeszy, kto grzeszy w sekrecie” doskonale ilustrują jego mentalność. Tartuffe skutecznie manipuluje Orgonem, wywołując w nim fałszywe przekonanie o swojej religijności i moralnej nieskazitelności. Posługując się różnymi sztuczkami, udaje mu się zdobyć zaufanie Orgona i praktycznie przejąć kontrolę nad jego majątkiem i życiem. Konsekwencje obłudy są dramatyczne: rodzina Orgona zostaje rozdarta, jej członkowie są skłóceni, a on sam staje się marionetką w rękach Tartuffea. Obłuda Tartuffea prowadzi niemal do całkowitego zrujnowania rodziny, ukazując, jak niebezpieczne mogą być fałszywe pozory oraz jak łatwo można zmanipulować ludzi wykorzystując ich religijne uczucia.

Motyw wiary jest ściśle związany z obłudą, ale przedstawiony jest w innym świetle. W "Świętoszku", Molier konfrontuje prawdziwą wiarę z dewocją, ukazując jak łatwo można manipulować religijnymi przekonaniami ludzi dla własnych korzyści. Orgon, głowa rodziny, jest przykładem osoby zaślepionej duchowo. Jego rozmowy z rodziną, szczególnie z Kleantem i Panią Parnelle, ukazują jego głębokie zaangażowanie w kwestie religijne, które jednak prowadzą go do ślepego zaufania wobec Tartuffea. Kleant, szwagier Orgona, reprezentuje głos rozsądku i racjonalnej wiary. Przeciwstawia się on dewocji Orgona i obłudzie Tartuffea, argumentując za autentyczną moralnością i prawdziwą wiarą. Kleant jest postacią, która wprowadza do utworu element racjonalności i zdrowego rozsądku, co kontrastuje z zaślepionym religijnym fanatyzmem Orgona. Problem autentyczności religijności jest centralnym tematem "Świętoszka", a Molier ukazuje, jak łatwo można fałszywie interpretować wiarę i jak zgubne mogą być tego konsekwencje.

Rodzina Orgona jest centralnym miejscem akcji "Świętoszka", a motyw rodziny odgrywa kluczową rolę w rozwijaniu fabuły. Przed pojawieniem się Tartuffea, Orgon jest szanowaną głową rodziny, cieszącą się autorytetem i miłością swoich bliskich. Jednak jego zaślepienie religijną dewocją i ślepa wiara w pobożność Tartuffea prowadzą do poważnych konfliktów. Tartuffe wprowadza chaos i rozbicie jedności rodziny, co jest doskonale zobrazowane w konflikcie między Orgonem a Damisem, synem Orgona, który otwarcie sprzeciwia się oszustowi. Damis zostaje wydalony z domu przez własnego ojca, który jest przekonany o niewinności Tartuffea. Rolę mediatorów i rozjemców w konfliktach rodzinnych odgrywają głównie kobiety, w tym Elmira, żona Orgona, oraz Doryna, pokojówka. Ich spryt, odwaga i zdecydowanie są kluczowe w próbach ratowania rodziny przed destrukcyjnym wpływem Tartuffea. Motyw rodziny w "Świętoszku" wskazuje na głębokie więzy społeczne oraz krytykę patriarchalnych norm obowiązujących w XVII wieku.

Motyw kłótni jest ściśle związany z narastającymi konfliktami w rodzinie Orgona. Tartuffe wprowadza napięcie, które prowadzi do licznych sprzeczek i starć. Zaślepienie Orgona sprawia, że nie jest on w stanie dostrzec rzeczywistej natury Tartuffea, co prowadzi do konfliktów z resztą rodziny. Damis jest postacią, która najbardziej przeciwstawia się Tartuffeowi, co skutkuje jego wydaleniem z domu. Doryna, pokojówka, odgrywa istotną rolę w ochronie domowników i często przeciwstawia się złemu traktowaniu przez Tartuffea i Orgona. Motyw kłótni w "Świętoszku" ukazuje, jak obłuda i fałszywe przekonania prowadzą do rozłamu i konfliktów w rodzinie, a także jak zdeterminowane działania jednostek mogą przeciwdziałać destrukcyjnym siłom.

Motyw kobiety w "Świętoszku" jest przedstawiony przez wyraziste i aktywne postaci żeńskie, które odgrywają kluczowe role w rozwoju fabuły. Elmira, żona Orgona, wyróżnia się odwagą i rozwagą. To ona, zauważając obłudę Tartuffea, zastawia na niego pułapkę, by ujawnić jego prawdziwe intencje. Jej wierność i oddanie mężowi kontrastują z zaślepieniem Orgona. Elmira, w przeciwieństwie do swojego męża, potrafi realistycznie ocenić sytuację i działać, aby ochronić rodzinę. Doryna, pomocy domowa, jest postacią sprytną i zdeterminowaną. Jej humor i zdroworozsądkowe podejście pomagają Mariannie, córce Orgona, w walce o swoje szczęście i sprzeciwieniu się woli ojca. Motyw kobiety w "Świętoszku" pokazuje, jak inteligencja, odwaga i determinacja mogą przeciwdziałać fałszywym ideom i autorytetom.

Motyw miłości w dramacie Moliera jest przedstawiony głównie przez relację Marianny, córki Orgona, i Walerego. Ich miłość jest siłą napędzającą wiele wydarzeń w utworze. Konflikt z wolą Orgona, który chce, aby Marianna wyszła za mąż za Tartuffea, prowadzi do dramatycznych wydarzeń. Scena zaręczyn Marianny i Walerego jest poruszająca i ukazuje, jak głębokie są ich uczucia. Doryna odgrywa kluczową rolę jako mediator, doradzając Mariannie i przekonując ją do walki o swoje szczęście. Dylemat Marianny między posłuszeństwem wobec ojca a miłością do Walerego wprowadza do "Świętoszka" silny ładunek emocjonalny. Ostatecznie miłość tryumfuje dzięki wspólnym działaniom bohaterów, co podkreśla wartość autentycznych uczuć i jedności rodzinnej.

Podsumowując, "Świętoszek" Moliera to utwór, który dzięki swojej wnikliwej analizie ludzkich przywar oraz błyskotliwej konstrukcji fabularnej, jest wciąż aktualny i uniwersalny. Motywy obłudy, wiary, rodziny, kłótni, kobiety oraz miłości są kluczowe dla rozwijania fabuły i ukazywania głębokich problemów społecznych i moralnych. Molier poprzez "Świętoszka" przynosi przestrogę przed obłudą i dewocją, wskazując na wartość autentycznej wiary, miłości oraz jedności rodzinnej. Jego dramat jest zarówno ostrą krytyką fałszywej pobożności, jak i apelem o zdrowy rozsądek i prawdziwą moralność.