Sąd Ozyrysa - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.08.2024 o 10:40

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 17.08.2024 o 10:19

#

1. Prezentacja tekstu

"Sąd Ozyrysa" to humoreska napisana przez Henryka Sienkiewicza, mistrza pióra znanego przede wszystkim z monumentalnych powieści historycznych. Opublikowana w 1908 roku, ta krótka narracyjna bajka dla dorosłych stanowi zaskakujące odejście od wcześniejszej twórczości autora. Sienkiewicz przystępuje tu do satyry, osadzając swoją fabułę w starożytnym Egipcie, by w sposób ironiczny i przenikliwy przeanalizować naturę władzy oraz ludzkie słabości.

2. Ogólne wprowadzenie do fabuły

Głównym bohaterem humoreski jest Psunabudes, syn Psunabudesa, który pełnił funkcję wpływowego ministra w Egipcie w czasach przed napadem Hyksów. Historia rozpoczyna się od chwili jego śmierci, która staje się początkiem rywalizacji o jego duszę pomiędzy dwiema Idee – Głupotą i Niegodziwością. Psunabudes, postać pełna hipokryzji i samouwielbienia, staje przed sądem zwołanym przez samego boga Ozyrysa, który musi rozstrzygnąć, czy sprawiał wrażenie głupca, czy też był niegodziwy do szpiku kości.

Rozwinięcie

Opowieść otwiera się w momencie śmierci Psunabudesa. Jego zgon nie wywołuje jednak zwyczajnej reakcji, lecz staje się punktem zapalnym dla sporu pomiędzy Głupotą a Niegodziwością. Obie Idee zaczynają kłócić się o jego duszę, każda z nich twierdząc, że to ona ma większe prawo do niej. Głupota argumentuje, że Psunabudes przez cały swe życie działał pod jej auspicjami, a każda jego wypowiedź i decyzja były wynikiem jej wpływu. Niegodziwość z kolei przedstawia Psunabudesa jako łotra, który z premedytacją podejmował nikczemne działania, nie będąc jedynie głupcem, ale świadomym sprawcą zła.

2. Interwencja Ozyrysa

Ozyrys, wielki sędzia i bóg umarłych, przerywa ich spór, by zorganizować uczciwy sąd. Głupota podkreśla, że wszelkie działania i słowa Psunabudesa są wynikiem jej wpływu, co czyni go szczególnie zasługującym na jej opiekę. Niegodziwość jednak nie ustępuje, twierdząc, że ma niepodważalne dowody na to, iż Psunabudes był łotrem, który kierował się złą wolą. Ozyrys postanawia więc zważyć ich argumenty na swojej magicznej wadze, by określić, która z Idee ma większe prawo do duszy Psunabudesa.

3. Waga Ozyrysa

Ozyrys przygotowuje swoją wagę, na której zamierza dokładnie ocenić ciężar argumentów przedłożonych przez Głupotę i Niegodziwość. Tymczasem dwie Idee chwytają Psunabudesa za dłonie, każda przedstawiając swe racje w zaciętej kłótni. Wobec braku jednoznaczności w oskarżeniach, Ozyrys decyduje się wezwać na pomoc Mądrość, która może pomóc w rozstrzygnięciu sporu. Głupota reaguje z irytacją, ponieważ Mądrość jest jej naturalną przeciwniczką i wrogiem.

4. Wezwanie Mądrości

Ozyrys zwraca się do Mądrości o pomoc w rozwiązaniu konfliktu Dwie Idee, mimo że Głupota szczerze jej nienawidzi, dochodząc bowiem do wniosku, że samej jej argumenty nie są wystarczająco przekonujące. Mądrość przybywa, oskarżając Psunabudesa o zakazanie jej obecności w Egipcie. Psunabudes, jej zdaniem, był zarówno głupcem, jak i niegodziwcem, co czyni go wyjątkowo trudnym przypadkiem. Sędziowska waga Ozyrysa pokazuje równą wartość Głupoty i Niegodziwości, co dodatkowo utrudnia decyzję.

5. Wyznania Psunabudesa i opinie Mądrości

Mądrość zaczyna przedstawiać argumenty, wskazując na zakazywanie przez Psunabudesa jej obywatu w Egipcie. Przypomina mu też jego własne czyny i wypowiedzi, które były jednocześnie głupie i niegodziwe. Na chwilę obecną, analiza Psunabudesa przez odważnie przybyłą Mądrość nie rozstrzyga dylematu, a waga Ozyrysa wciąż ukazuje równe ciężary obu cech.

6. Historia życia Psunabudesa

Psunabudes zaczyna przywoływać wydarzenia ze swojego życia, by pokazać, jak bardzo jego działania były konsekwencją wpływu i Głupoty, i Niegodziwości. W młodości wstąpił do Akademii w Tebach, gdzie zasłynął jako zagorzały liberał. Jego ideały miały jednak krótką żywotność; po otrzymaniu urzędu ministra Psunabudes szybko porzucił młodzieńcze przekonania na rzecz "Egiptu dla Egipcjan." Jego rządy cechowały się podejrzliwością i wprowadzeniem surowych restrykcji, sprzeciwem wobec wolności słowa i myśli, oraz zamykaniem instytucji, które uznawał za zagrożenie dla swojego autorytetu.

7. Ocenianie przez Ozyrysa

Postępowanie Psunabudesa w latach jego urzędowania wydaje się przemawiać zarówno za jego głupotą, jak i niegodziwością. Waga Ozyrysa ponownie pokazuje równą wartość obu cech, co nie przynosi jednoznacznego rozstrzygnięcia. Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej w miarę jak Mądrość przedstawia kolejne dowody.

Dalsze dowody Mądrości

Psunabudes awansował na stanowisko gubernatora prowincji północnej Ptah, gdzie wprowadził prześladowania przeciwko Fenicjanom i Grekom, zakazując korzystania z ich języka, religii oraz tradycyjnych ubiorów. Uważał, że takie działania przyczynią się do utrzymania porządku, co jego zdaniem miało być świadectwem jego skuteczności. Jednakże, świadome przyjmowanie łapówek przez Psunabudesa było rzeczą, którą trudno było jednoznacznie przypisać wyłącznie głupocie czy niegodziwości, bowiem w kontekście ówczesnych norm mogło być uznane za zło konieczne.

2. Rola ministra

Jako minister miał zadanie przeprowadzić potrzebne reformy dla dobra kraju, lecz zamiast tego postępował odwrotnie – zatrudniał głupców i przeciwników reform, działając na niekorzyść Egiptu. Brak mądrości sprawiał, że nie zdawał sobie sprawy z konieczności zmian, a jego działania niszczyły potencjał narodu, oszukując zarówno ludność, jak i faraona, szerząc dezinformację i strach.

3. Opinie Mądrości i Ozyrysa

Mądrość podkreśla, że czyny Psunabudesa były zarówno głupie, jak i niegodziwe. Jego rządy mogły przyczynić się do wielkich rzeczy, gdyby tylko działał z mądrością i sprawiedliwością. Ozyrys ocenia to jako wielką straconą szansę dla Egiptu, który z Psunabudesem był skazany na stagnację, a nawet na katastrofę. Jednak waga Ozyrysa nie potrafi rozstrzygnąć jednoznacznie, która cecha dominuje w duszy Psunabudesa, gdyż obie wersje wydarzeń wydają się równie przekonujące.

Kulminacja i wniosek

Ozyrys, nie będąc w stanie podjąć ostatecznej decyzji, postanawia wykorzystać wyjątkowe rozwiązanie. Waga, która miała służyć do określenia dominującej cechy Psunabudesa, pozostaje nierozstrzygnięta. W tej sytuacji, Ozyrys decyduje, że Psunabudes zostanie przywrócony do życia, by sam mogł dowieść, czy jest bardziej głupcem, czy też łotrem. To wyjątkowe rozwiązanie ma na celu danie mu jeszcze jednej szansy na wyrażenie jego prawdziwego charakteru.

2. Powrót Psunabudesa

Psunabudes powraca na ziemię, witany przez wiwatujący tłum, który zdaje się być niezwykle zadowolony z jego powrotu. Ludzie, nieświadomi jego przyczyn powrotu, wyrażają swoje niezadowolenie z decyzji Ozyrysa. Mądrość jednak śmieje się cicho, przewidując, że Psunabudes prędzej czy później pokaże swoje prawdziwe oblicze, które ani Głupota, ani Niegodziwość nie będą w stanie ukryć.

Zakończenie

Historia Psunabudesa w humoresce "Sąd Ozyrysa" jest pełna ironii i moralnej nauki. Kluczowy moment tej opowieści to jego śmierć i dramatyczna walka Głupoty i Niegodziwości o jego duszę, którą ostatecznie wygrywa powrót na ziemię. Sienkiewicz, poprzez zatrudnienie postaci boga Ozyrysa i typowych dla Egiptu symboli sądu i wagi, kreśli satyryczną i przenikliwą analizę natury władzy i ludzkiej słabości.

2. Interpretacja i znaczenie

Sienkiewicz w swojej humoresce stosuje satyrę, by ostro skrytykować wady ludzkie oraz błędy władzy. "Sąd Ozyrysa" stanowi uniwersalne przesłanie dotyczące potrzeby mądrości w rządzeniu oraz niezwykle negatywne skutki jej braku. Właśnie ta satyra sprawia, że utwór jest nadal aktualny i może być odczytywany w kontekście współczesnych realiów politycznych i społecznych.

3. Końcowe refleksje

Humoreska Sienkiewicza niesie ze sobą istotną moralną lekcję: działania podejmowane bez mądrości i sprawiedliwości prowadzą do katastrof i chaosu. Historia Psunabudesa, zarówno ironiczna, jak i pełna przestrog, stanowi ostrzeżenie przed skutkami nieodpowiedzialnych decyzji rządzących. Z perspektywy współczesności, problem przedstawiony przez Sienkiewicza wciąż pozostaje aktualny.