"W pustyni i w puszczy" - główne wątki

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 12:32

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 26.08.2024 o 20:22

Wstęp

1. Przedstawienie autora i powieści: Henryk Sienkiewicz to jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1905 roku. Urodzony w 1846 roku w Woli Okrzejskiej, zyskał sławę dzięki swoim historycznym powieściom, takim jak „Quo Vadis” czy trylogia „Ogniem i mieczem”, „Potop” i „Pan Wołodyjowski”. Jego twórczość jest głęboko osadzona w polskiej historii i literaturze, łącząc w sobie elementy patriotyzmu, religii i moralności. Powieść „W pustyni i w puszczy” powstała w 1911 roku jako odpowiedź na potrzeby edukacyjne młodych czytelników. Historia opowiada o przygodach dwojga dzieci, które przemierzają niezmierzoną i niebezpieczną Afrykę, pokazując jednocześnie różnorodność kulturową i geograficzną kontynentu. 2. Wprowadzenie do fabuły: „W pustyni i w puszczy” to powieść przygodowa opowiadająca o losach dwojga młodych bohaterów: czternastoletniego Stasia Tarkowskiego i ośmioletniej Nel Rawlison. Akcja rozgrywa się na tle niespokojnego regionu Afryki Północno-Wschodniej, tj. Sudanu, Egiptu i Somalii. Życie dzieci dramatycznie się zmienia, gdy zostają porwane przez arabskich rebeliantów służących pod rozkazami Fatmy, żony Smainiego, który przyłączył się do powstania Mahdiego. Główna fabuła koncentruje się na ich heroicznej wędrówce przez dzikie tereny Afryki, zmaganiach z niebezpieczeństwami i powrocie do ojców. Staś i Nel muszą stawić czoła nie tylko trudnościom natury fizycznej, ale także emocjonalnym wyzwaniom, które kształtują ich charaktery i hartują ducha.

3. Cel wypracowania: Celem tego wypracowania jest dogłębna analiza głównych wątków literackich zawartych w powieści „W pustyni i w puszczy”. Wątki te odzwierciedlają zarówno indywidualne dylematy i rozwój postaci, jak i szersze konteksty historyczne oraz kulturowe epoki Sienkiewicza.

---

Rozwinięcie

1. Wątek porwania Stasia i Nel:

- Intryga Fatmy: Fatma, żona Smaina, wraz z Idrysem, Gebhrem i Chamisem przygotowuje plan porwania dzieci, aby wymienić je na swojego męża, który został aresztowany przez władze brytyjskie za współpracę z mahadystami. Dla Fatmy porywanie dzieci jest desperacką próbą ratowania rodziny, świadczy o jej oddaniu i determinacji. Spisek obejmuje dobrze zaplanowaną ucieczkę przed brytyjskimi żołnierzami, co pokazuje skomplikowane relacje polityczne i społeczne w ówczesnym Sudanie.

- Tułaczka przez Afrykę: Pierwszy etap podróży to wędrówka z porywaczami przez nieprzyjazne pustynne obszary. Staś, mimo młodego wieku, wykazuje się niezwykłą odwagą i dojrzałością, chroniąc Nel i starając się znaleźć sposób na ucieczkę. Po zabiciu Beduinów, Staś i Nel zostają sami, zmuszeni do samodzielnego przetrwania w surowych warunkach. W tej części powieści najbardziej ujawnia się hart ducha bohaterów – muszą stawić czoła nie tylko fizycznym niebezpieczeństwom, ale także emocjonalnym obciążeniom.

- Dojrzewanie bohaterów: Staś przechodzi znaczącą przemianę – z beztroskiego chłopca staje się odpowiedzialnym mężczyzną, gotowym poświęcić się dla Nel. W kontekście bohatera romantycznego, jego czyny są przejawem heroizmu i determinacji. Nel, mimo młodego wieku, dojrzewa emocjonalnie pod wpływem trudności i niebezpieczeństw, stając się silniejsza i bardziej zdecydowana. Przygody uczą ich współpracy, zrozumienia i odwagi.

- Szczęśliwe zakończenie: Dzięki determinacji, sprytowi oraz pomocy napotkanych ludzi, dzieci w końcu wracają do swoich ojców. Odzyskanie wolności i rodzinne spotkanie kończy ich długą i wyczerpującą podróż, przynosząc ulgę i radość. Powrót do cywilizacji symbolizuje nie tylko fizyczne ocalenie, ale także triumf ludzkiej odwagi i wytrwałości.

2. Powstanie Mahdiego:

- Kontekst historyczny: Powstanie Mahdiego, faktyczne wydarzenie z lat 1881–1899, stanowi tło dla wydarzeń opisanych w powieści. Mahdi, prawdziwe historyczne postacie, był islamskim przywódcą religijnym, który porzucił życie pustelnika i wezwał do dżihadu przeciwko egipsko-brytyjskiej administracji. Ruch ten doprowadził do poważnych zmian politycznych i społecznych w regionie.

- Okrucieństwo mahadystów: Powstanie Mahdiego przyniosło ze sobą wielkie cierpienia – ludność cywilna została dotknięta głodem, chorobami i brutalnością sił zbrojnych. Staś odmawia przyjęcia islamu, mimo że był to warunek uwolnienia ich przez mahadystów, co pokazuje jego niezłomność i wierność własnym przekonaniom. Ostatecznie dzieci zostają wysłane do Faszody, gdzie ich losy są niepewne.

- Dalsze losy Mahdiego: Po śmierci Mahdiego władzę przejmuje jego zastępca, Abdullahi, co prowadzi do kolejnych zmian i kontynuacji walk. Dopiero interwencja brytyjska przywraca względny porządek w regionie. Powieść kończy się na optymistycznej nutie, sugerując, że Anglicy wprowadzają postęp i stabilność, ale jednocześnie obnaża czarne karty kolonializmu.

- Krytyka europocentryzmu: Powieść poddaje krytyce europocentryczne przekonania o konieczności „ucywilizowania” tubylców, prezentując je jako moralnie dwuznaczne. Sienkiewicz ukazuje, jak różnice kulturowe mogą prowadzić do konfliktów, ale także jak można je przezwyciężać dzięki wzajemnemu szacunkowi i zrozumieniu.

3. Budowa Kanału Sueskiego:

- Inżynier Tarkowski i pan Rawlison: Ojciec Stasia, Władysław Tarkowski oraz ojciec Nel, George Rawlison, są inżynierami pracującymi przy budowie i utrzymaniu Kanału Sueskiego. Ich praca była nie tylko symbolem postępu technicznego, ale także przykładem zaangażowania międzynarodowego we wspólny cel. Ich praca i poświęcenie ukazują znaczenie inżynierii w XIX wieku.

- Aspekt techniczny: Kanał Sueski, jedno z najważniejszych osiągnięć inżynieryjnych XIX wieku, stanowił strategiczne połączenie między Europą a Azją. Powieść opisuje techniczne wyzwania związane z jego pogłębianiem i utrzymaniem, podkreślając walkę człowieka z siłami przyrody i jego zdolność do kształtowania świata wokół siebie.

- Postęp techniczny XIX wieku: Wątek budowy kanału jest także wyrazem szerszego kontekstu epoki – czasów gwałtownego rozwoju technologii i inżynierii. Sienkiewicz ukazuje, jak postęp techniczny wpływa na życie bohaterów, zmieniając otaczający ich świat i otwierając nowe możliwości.

4. Wątek Kalego:

- Zderzenie kultur: Kali, młody wojownik z plemienia Wa-hima, stanowi przykład zderzenia dwóch światów – afrykańskiego i europejskiego. Jego postać uosabia różnice kulturowe, ale także możliwość wzajemnego zrozumienia i współpracy. Dialog między chrześcijańsko-europejską a afrykańską kulturą jest jednym z głównych tematów powieści.

- Wolność z rąk Gebhra: Po śmierci Beduinów Kali odzyskuje wolność, co stanowi moment kulminacyjny jego osobistej opowieści. Jego przejście od niewolnika do wolnego człowieka podkreśla temat wolności i sprawiedliwości w powieści.

- Przemiana Kalego: Przyjaźń ze Stasiem i Nel oraz ich wpływ na jego życie prowadzą do głębokiej przemiany Kalego. Przejęcie wartości europejskich, takich jak chrześcijaństwo i moralność, jest symbolicznym przykładem kulturowej wymiany. Kali, po swojej koronacji na króla Wa-hima, staje się misjonarzem tych wartości w swoim plemieniu.

5. Losy Henryka Lindego:

- Postać Lindego: Henryk Linde to postać drugoplanowa, ale kluczowa dla fabuły. Jest inżynierem, podróżnikiem i poszukiwaczem, uosabiającym europejskiego odkrywcę. Jego biografia i osiągnięcia w dziedzinie inżynierii oraz nauk stanowią kontrast dla trudnej sytuacji, w jakiej się znalazł w Afryce.

- Trudności w Afryce: Henryk Linde napotyka wiele trudności w Afryce – podczas polowania odnosi ciężkie rany, które prowadzą do gangreny. Jego historia jest przykładem, jak niebezpieczne mogą być przygody w nieznanym kraju, nawet dla doświadczonego podróżnika.

- Spotkanie ze Stasiem: Spotkanie z Stasiem i Nel daje Lindemu chwilę nadziei – pomaga dzieciom, dzieląc się swoją wiedzą i zasobami. Ostatecznie jednak umiera na skutek swoich ran, co stanowi tragiczny, ale heroiczny moment w powieści.

6. Smian i Fatma:

- Zdrada Smaina: Smaim, początkowo współpracujący z władzami brytyjskimi, zdradza ich, przechodząc na stronę Mahdiego. Jego zdrada jest przykładem skomplikowanych lojalności i zdrad w niespokojnych czasach powstania.

- Aresztowanie Fatmy i jej dzieci: Fatma, po aresztowaniu przez Brytyjczyków, organizuje porwanie Stasia i Nel jako desperacką próbę wymiany swoich dzieci na uwięzionego męża. Okoliczności jej porwania pokazują brutalność i niesprawiedliwość konfliktów tamtych czasów.

7. Grecki konformizm: Kaliopuli:

- Dwojaki charakter: Kaliopuli, grecki kupiec, to postać o dwojakim charakterze – z jednej strony pokazuje zaradność i pragmatyzm, dostosowując się do reżimu muzułmańskiego, z drugiej strony ucieka się do udawanej religijności, aby przetrwać.

- Pomoc dla dzieci: Pomimo swojego konformizmu, Kaliopuli decyduje się pomóc dzieciom – dostarcza im żywności i chininy, a także ostrzega przed porywaczami. Jego postać ukazuje złożoność ludzkiej natury i moralne dylematy w trudnych czasach.

---

Zakończenie

1. Podsumowanie głównych wątków: Główne wątki powieści „W pustyni i w puszczy” obejmują porwanie Stasia i Nel, powstanie Mahdiego, budowę Kanału Sueskiego, zderzenie kultur między europejską a afrykańską, losy Henryka Lindego, zdradę Smaina oraz konformizm Kaliopulego. Każdy z nich ukazuje różne aspekty życia i społeczeństwa w XIX-wiecznej Afryce oraz odzwierciedla tematy, takie jak odwaga, lojalność, przyjaźń, wolność i przemoc.

2. Znaczenie powieści: „W pustyni i w puszczy” to klasyczna powieść przygodowa z elementami edukacyjnymi i historycznymi. Sienkiewicz wykorzystuje tło historyczne, aby wciągnąć czytelników w świat pełen przygód, jednocześnie ucząc o różnych kulturach, historii i geografii Afryki.

3. Refleksje o powieści: Powieść można interpretować na wiele sposobów – jako historię dojrzewania, opowieść o przyjaźni, lub analizę zderzenia kultur. Ukazuje różnorodność Afryki, kontrastując ją z europejskim spojrzeniem na świat. Jednocześnie stawia pytania o moralność kolonizacji i potrzebę wzajemnego zrozumienia między kulturami. Wpływ powieści na kształtowanie się obrazów Afryki i recepcję kultury europejskiej jest nieoceniony, a jej uniwersalne wartości wciąż przemawiają do współczesnych czytelników.