"Cudzoziemka" - geneza, czas i miejsce akcji

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 15:59

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 24.08.2024 o 7:15

1. Wprowadzenie do tematu

"Cudzoziemka" to niezwykle ważna powieść psychologiczna autorstwa Marii Kuncewiczowej, która zyskała ogromne uznanie zarówno wśród czytelników, jak i w kręgach literackich. Publikowana początkowo w odcinkach w "Kurierze Codziennym" w 1935 roku, a następnie wydana w formie książkowej, stała się kamieniem milowym w karierze Kuncewiczowej, która trwała do jej śmierci w 1989 roku. Powieść ta jest znana z precyzyjnego wnikania w psychikę głównej bohaterki, Róży Żabczyńskiej, oraz z ukazywania skomplikowanych relacji międzyludzkich, z naciskiem na toksyczną relację rodzinną.

2. Teza wypracowania

Celem niniejszej pracy będzie omówienie genezy powstania "Cudzoziemki", czasu, w którym rozgrywa się akcja powieści, oraz miejsc, w których toczy się fabuła. Poprzez dokładne przeanalizowanie tych aspektów, możemy lepiej zrozumieć, z jak dużym ładunkiem personalnym i emocjonalnym związana jest ta książka, oraz jak biografia autorki wpłynęła na kształtowanie się fabuły i postaci.

---

II. Geneza powstania „Cudzoziemki”

Maria Kuncewiczowa czerpała inspirację do stworzenia postaci Róży Żabczyńskiej z własnych doświadczeń życiowych, a szczególnie z trudnej relacji, jaką miała ze swoją matką, Adeliną Szczepańską. Adelina, podobnie jak Róża, była kobietą utalentowaną muzycznie i miała marzenia o karierze skrzypaczki, które jednak nigdy się nie ziściły. W swojej książce Kuncewiczowa wiele elementów swojej relacji z matką przenosi na papier, co widać w portretowaniu Róży jako niezwykle wymagającej, zdeterminowanej, ale również surowej kobiety, której życie było pełne niespełnionych ambicji i wewnętrznych konfliktów.

2. Fakty biograficzne

Adelina Szczepańska była kobietą uchodźcą, przymusowo wygnaną z Rosji, skąd powróciła do Polski w 1899 roku i osiedliła się w Warszawie. Podobieństwo między życiem Adeliną a literacką postacią Róży nie kończy się na przesiedleniu. Róża, jak matka Kuncewiczowej, starała się zrealizować siebie poprzez swoje talenty muzyczne, ale ostatecznie nie udało jej się spełnić swoich marzeń o wielkiej karierze skrzypaczki. Maria Kuncewiczowa uczęszczała na lekcje muzyki w Polsce i Francji, podobnie jak Marta, córka Róży, co również pokazuje, jak osobiste przeżycia autorki wpłynęły na stworzenie świata przedstawionego w powieści.

3. Rodzinne tułaczki i przeszłość przodków

Rodzina Marii Kuncewiczowej, podobnie jak rodzina Żabczyńskich w "Cudzoziemce", przez długi czas szukała swojego miejsca. Przodkowie Kuncewiczowej brali udział w powstaniach narodowych, w tym w powstaniu listopadowym, za co zostali zesłani w głąb Rosji. Te doświadczenia życiowe, naznaczone walką, niepewnością i ciągłym przemieszczaniem się, znalazły swoje odbicie w losach bohaterów powieści. Kuncewiczowa ukazuje, jak trudne doświadczenia związane z przymusowymi przesiedleniami i niemożnością odnalezienia swojego miejsca na świecie wpływają na życie Róży i jej rodziny.

4. Fikcja literacka a rzeczywistość

Mimo że "Cudzoziemka" jest mocno osadzona w kontekście biograficznym autorki, należy podkreślić, że jest to dzieło fikcyjne. Kuncewiczowa, choć inspirowała się rzeczywistymi postaciami i wydarzeniami, kreowała swoje własne literackie światy, w których interpretowała i przetwarzała swoje doświadczenia. Róża Żabczyńska jest przede wszystkim kreacją literacką, choć mocno zakorzenioną w rzeczywistych przeżyciach autorki.

---

III. Cudzoziemka - czas akcji

"Cudzoziemka" cechuje się nielinearną strukturą narracyjną, co jest charakterystyczne dla powieści psychologicznych. Narracja składa się z licznych retrospekcji, które przenoszą czytelnika pomiędzy różnymi momentami z życia Róży. Można wyróżnić dwie główne linie czasowe w powieści: teraźniejszość oraz wspomnienia bohaterki. Teraźniejszość obejmuje ostatni dzień życia Róży, podczas gdy wspomnienia koncentrują się na kluczowych momentach z jej przeszłości, które ukształtowały jej osobowość i relacje z bliskimi.

2. Teraźniejszość vs. wspomnienia

Teraźniejszość w powieści rozgrywa się w jednym dniu, który jest ostatnim dniem życia Róży. Ten dzień jest pełen przemyśleń i retrospekcji, które prowadzą Różę do różnych momentów z jej przeszłości. Można powiedzieć, że teraźniejszość stanowi ramę dla całej powieści, a wspomnienia są jakby "wizytami w głowie" bohaterki, które wywoływane są przez bieżące wydarzenia, słowa czy myśli. Retrospekcje dotyczą m.in. dzieciństwa, młodości, nieudanych prób kariery muzycznej, a także skomplikowanych relacji międzyludzkich, które wpłynęły na jej psychikę i postrzeganie świata.

3. Przenikanie się linii czasowych

Linie czasowe w "Cudzoziemce" przenikają się w sposób, który może być trudny do śledzenia, ale jednocześnie przyczynia się do głębszego zrozumienia postaci Róży. Powracające wspomnienia i teraźniejszość wzajemnie na siebie wpływają, tworząc kolaż obrazów i uczuć. Taki zabieg literacki pozwala na lepsze oddanie skomplikowanej psychiki bohaterki, której życie jest mozaiką pełną żalu, niespełnionych marzeń i prób zrozumienia samej siebie. To ciągłe przenikanie się linii czasowych pozwala czytelnikowi wejść głębiej w umysł Róży i zrozumieć motywacje, które kierują jej postępowaniem.

---

IV. Cudzoziemka - miejsce akcji

Główne miejsce akcji powieści to Warszawa, gdzie mieszka bohaterka wraz ze swoją rodziną. W Warszawie toczy się wiele kluczowych wydarzeń teraźniejszych, a dom Marty, córki Róży, stanowi główną scenę dla tych wydarzeń. Właśnie w tym domu, w trakcie jednego dnia, rozgrywa się większość „teraźniejszości”, która jest nasycona retrospekcjami z przeszłości Róży.

2. Drugi ważny lokal w Warszawie

Innym istotnym miejscem akcji w Warszawie jest mieszkanie Róży przy ulicy Wilczej. To tutaj bohaterka doznaje zawału serca i ostatecznie umiera. Mieszkanie na Wilczej jest symboliczne, ponieważ ukazuje koniec życiowej drogi Róży, a jednocześnie staje się miejscem, gdzie dokonuje się swego rodzaju „rozliczenie” z przeszłością – miejsce to na wpół realne, na wpół metaforyczne, wpisuje się doskonale w koncepcję powieści jako opowieści o życiu w retrospekcjach i teraźniejszości.

3. Sfera wspomnień

Wspomnienia bohaterki przenoszą narratora i czytelnika w różne miejsca, które miały duże znaczenie w jej życiu. Wśród nich są między innymi Taganrog i Saratow, gdzie Róża mieszkała ze swoim mężem i dziećmi na początku ich wspólnej drogi życiowej. Ponadto, Berlin i Rzym, odwiedzone podczas wizyt u syna Władysława, stanowią ważne miejsca w geograficznej i emocjonalnej mapie powieści. Sfera wspomnień jest równie ważna jak sfera realna – oba te światy są ze sobą ściśle splecione i razem tworzą pełniejszy obraz życia bohaterki.

---

V. Podsumowanie

"Cudzoziemka" Marii Kuncewiczowej to wielowymiarowa powieść, której geneza mocno zakorzeniona jest w biograficznych doświadczeniach autorki. Relacja Kuncewiczowej z jej matką, trudne przeszłości przodków, a także jej własne doświadczenia muzyczne stanowiły istotne źródło inspiracji do stworzenia postaci Róży Żabczyńskiej. Powieść cechuje się zaburzoną chronologią, w której teraźniejszość przeplata się z retrospekcjami, a miejsce akcji, zarówno w sferze realnej, jak i wspomnieniowej, odgrywa kluczową rolę w ukazaniu bogactwa i złożoności życia głównej bohaterki.

2. Zakończenie

Zrozumienie kontekstu powstania "Cudzoziemki", jej genezy oraz miejsca i czasu akcji pozwala na głębsze zrozumienie tej wyjątkowej powieści. Maria Kuncewiczowa, łącząc swoje osobiste doświadczenia z fikcyjną narracją, stworzyła dzieło, które jest nie tylko literackim obrazem życia jednej kobiety, ale również uniwersalną opowieścią o ludzkich ambicjach, niepowodzeniach i próbach znalezienia swojego miejsca na świecie. Poprzez precyzyjne zrozumienie tych aspektów, czytelnik może pełniej docenić psychologiczną głębię i literacką wartość "Cudzoziemki".