Ludzie bezdomni - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 19:43

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 26.08.2024 o 18:55

Powieść „Ludzie bezdomni” autorstwa Stefana Żeromskiego jest jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej końca XIX wieku. Opowiada o losach Tomasza Judyma, młodego lekarza o idealistycznych poglądach, który podejmuje trudne i często dramatyczne decyzje w imię służby społecznej. W powieści tej Żeromski prezentuje wiele różnorodnych motywów literackich, które przybliżają czytelnikowi zarówno wewnętrzne rozterki bohaterów, jak i ich determinację w walce o lepszy świat.

Jednym z kluczowych motywów w „Ludziach bezdomnych” jest motyw niespełnionej miłości. Tomasz Judym, główny bohater, doświadcza trudności w relacjach z kobietami, w tym z Natalią Orszeńską. Pomimo początkowego zainteresowania, ich relacja szybko napotyka przeszkody, przede wszystkim ze względu na społeczne bariery i różnice w statusie społecznym. Natalia, zakochana z wzajemnością w Karbowskim, nie potrafi odwzajemnić uczuć Tomasza. Innym aspektem niespełnionej miłości jest rozwijająca się relacja Tomasza z Joasią Podborską. Ich pierwsze spotkania w tramwaju przeradzają się w głębokie uczucie, które prowadzi do oświadczyn i akceptacji z obu stron. Ostatecznie jednak Tomasz postanawia zrezygnować z miłości do Joasi w imię wyższych wartości. Konflikt między miłością a obowiązkiem społecznym jest dla niego źródłem wewnętrznego cierpienia, a jego decyzja o rozstaniu podkreśla poświęcenie dla ideologii i pożytku społecznego.

Motyw zakazanej miłości jest również silnie obecny w powieści. Relacja między Natalią Orszeńską a Karbowskim, młodym malarzem, doświadcza znaczących przeszkód ze względu na różnice w pochodzeniu i statusie. Babcia Natalii, pani Niewadzka, sprzeciwia się ich związkowi, co prowadzi zakochanych do podjęcia decyzji o potajemnym ślubie i ucieczce. Mimo początkowych trudności, ich miłość przetrwa, a reakcja pani Niewadzkiej i jej ostateczne wybaczenie podkreślają siłę i wytrwałość młodych kochanków.

Motyw bezdomności jest centralnym tematem powieści, zarówno w sensie fizycznym, jak i psychicznym. Tomasz Judym, po trudnym dzieciństwie spędzonym u ciotki, odczuwa ciągłe poczucie braku miejsca przynależności. Joanna Podborska również doświadcza bezdomności, tracąc rodziców wcześnie i pracując jako guwernantka. Inżynier Korzecki, wrażliwy artysta, pozostaje bezdomny emocjonalnie, niezdolny do zrozumienia przez otoczenie. Życie ubogich chłopów i robotników, opisane w powieści, również ilustruje fizyczną bezdomność i warunki życia w zaniedbanych izbach, które często nie nadają się do zamieszkania.

Cierpienie jest kolejnym ważnym motywem, który towarzyszy bohaterom powieści. Tomasz Judym przeżywa wewnętrzny konflikt między miłością do Joasi a obowiązkiem społecznym. Rozstanie z ukochaną jest źródłem głębokiego cierpienia dla obojga bohaterów. Inżynier Korzecki, nękany wrażliwością i niezdolnością do pogodzenia się z niesprawiedliwością świata, popełnia samobójstwo, co jest jego ostatecznym wyrazem cierpienia. Ubogi chłopi i robotnicy zmagają się z ciężkimi i niebezpiecznymi warunkami pracy, co jest dodatkowym źródłem ich cierpienia. Postać pani Daszkiewicz, cierpiącej z powodu gruźlicy i zbliżającej się śmierci, również ilustruje fizyczne i emocjonalne cierpienie jednostki.

Samotność to kolejny motyw, który jest szeroko przedstawiony w powieści. Tomasz Judym jest wyraźnie samotny, odrzucony przez środowisko medyczne i skonfliktowany z zarządem sanatorium w Cisach. Joanna Podborska, samotna po wczesnej stracie rodziców, również przeżywa rozstanie z Judymem jako poważny cios, który burzy jej marzenia o rodzinie. Korzecki, niezdolny do akceptacji otaczającej go niesprawiedliwości, również doświadcza samotności, co prowadzi go do tragicznej decyzji o samobójstwie.

Praca jest kluczowym motywem powieści. Tomasz Judym jest lekarzem oddanym społeczeństwu, pracującym w różnych miejscach, w tym w Warszawie, Cisach i Zagłębiu Dąbrowskim. Jego inicjatywy mające na celu poprawę warunków życia ubogich są kontrastowane z egoistycznym podejściem innych lekarzy, takich jak Węglichowski. Praca w fabrykach i kopalniach jest przedstawiona jako niebezpieczna i ciężka, co podkreśla różnicę między społecznictwem Judyma a egoizmem innych przedstawicieli jego profesji.

Postać lekarza, w osobie Tomasza Judyma, jest przedstawiona jako symbol nowoczesności i poświęcenia. Jego oddanie pracy i dążenie do poprawy życia ubogich kontrastuje z wygodnym życiem innych medyków, takich jak ci spotykający się u doktora Czernisza. Węglichowski, który nie reaguje na epidemię, stanowi negatywny przykład medyka, przeciwko któremu buntuje się Judym.

Motyw buntu jest wszechobecny w powieści. Tomasz Judym buntuje się przeciwko obojętności na cierpienie. Próbuje przekonać innych lekarzy do swoich idei podczas odczytu u doktora Czernisza i walczy z doktorem Węglichowskim oraz administratorem Krzywosądem w Cisach. Jego bunt prowadzi do utraty pracy, ale nie rezygnuje z dalszej walki o zmianę rzeczywistości, przenosząc się do Zagłębia Dąbrowskiego.

Podsumowując, motywy literackie w „Ludziach bezdomnych” pełnią kluczową rolę w zrozumieniu postaci i ich działań. Idealizm Tomasza Judyma, jego poświęcenie i walka o lepsze życie dla ubogich pozostają aktualnymi tematami, które poruszają czytelników do refleksji nad uniwersalnymi wartościami: miłością, samotnością, poświęceniem, uprzedzeniami i walką o lepszy świat. Powieść ta jest integralną lekcją nie tylko o społeczeństwie, ale także o człowieczeństwie i moralnych dylematach, które wciąż nas dotyczą.