Odprawa posłów greckich - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.08.2024 o 11:07

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 31.08.2024 o 10:45

Jan Kochanowski, jeden z najwybitniejszych poetów renesansu polskiego, jest autorem "Odprawy posłów greckich", dramatycznego utworu, który jest uważany za pierwszy polski dramat nowożytny. Jego dzieło, napisane na przełomie lat 60. i 70. XVI wieku, doskonale łączy w sobie elementy historyczne, polityczne i moralne, co czyni je wyjątkowo ważnym zarówno w kontekście literackim, jak i historycznym.

W "Odprawie posłów greckich" Kochanowski przenosi czytelnika do czasów antycznej Troi, tuż przed wybuchem wojny trojańskiej. Głównymi postaciami są Ulisses, Menelaos, Aleksander (Parys), Helena i Priam, którzy wplątani są w zawiłą sieć decyzji politycznych i moralnych, które prowadzą do wojny. Utwór ma jednak głębsze znaczenie, bowiem Kochanowski wykorzystuje fabułę antyczną, aby skrytykować współczesne mu realia polityczne i społeczne Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Kontekst historyczny powstania dramatu jest niezwykle istotny dla pełnego zrozumienia jego przesłania. Polska w XVI wieku była państwem o ustroju demokratycznym, z królami wybieranymi przez szlachtę, co teoretycznie zapewniało stabilność i sprawiedliwość. Jednak w praktyce system ten był pełen korupcji, a wielkie majątki magnatów często wygrywały nad interesem publicznym. W "Odprawie posłów greckich" Troja, symbolizowana przez zdominowane przez targi wewnętrzne miasto, jest analogią do współczesnej Polski. Kochanowski ostrzega przed zgubnymi konsekwencjami chciwości i braku jedności.

Głównym punktem dramatycznym utworu jest konflikt między postaciami Priama, króla Troi, i Antenora, symbolizującego zdrowy rozsądek i dążenie do pokoju. Priam, ze swoją słabością i niezdecydowaniem, jest odpowiednikiem Zygmunta Augusta. Król ten był często krytykowany za brak twardych decyzji i uległość wobec szlachty. Priam, pozwalający Aleksandrowi zatrzymać Helenę, symbolizuje w rzeczywistości króla, który nie jest w stanie opanować swoich poddanych i w efekcie prowadzi swój kraj do wojny.

Aleksander (Parys) w dramacie reprezentuje polską magnaterię, która dla własnych korzyści jest gotowa poświęcić dobro ojczyzny. Jego postać ilustruje moralny upadek oraz gotowość do manipulacji i przekupstwa w polityce. Sceny narad i manipulacji trojańskich przypominają posiedzenia sejmu, gdzie decyzje często nie były podejmowane w interesie publicznym, ale wynikały z prywatnych układów i korupcji.

"Młodzież trojańska", bezczynna i rozpuszczona, reprezentuje upadek moralności i etyki wśród młodzieży szlacheckiej, którą Kochanowski ostro krytykuje. Ulisses, jako głos rozsądku, krytykuje ich lenistwo i brak zaangażowania, co odzwierciedla narastające problemy społeczne w Polsce, gdzie młodzież z dobrych domów często polegała na majątkach rodziców i nie widziała potrzeby wypełniania swoich obowiązków wobec państwa.

Wojna w dramacie przedstawiona jest jako ostateczność, której można było uniknąć. Renesansowe pojmowanie wojny widoczne jest w dychotomii między wojną sprawiedliwą a niesprawiedliwą. Wojna trojańska, wywołana dla kaprysu i miłości Aleksandra do Heleny, jest przykładem wojny niesprawiedliwej, która przynosi tylko zniszczenie i cierpienie. Antenor, który próbuje przekonać radę do unikania konfliktu, jest głosem rozsądku i pokoju, jednak jego wysiłki są daremne wobec manipulatorów i przekupnych dostojników.

W scenie narady miejskiej i decyzji o zatrzymaniu Heleny ujawniają się prawdziwe motywy postaci. Mowy Aleksandra i Ikeatona są przykładami demagogii i manipulacji. Ikeaton, w swej płomiennej przemowie, próbuje wzbudzić w Trojańczykach poczucie honoru i dumy narodowej, co kończy się równie płonnym skutkiem jak w przypadku wystąpień mówców sejmowych, apelujących do uczuć patriotycznych w obliczu licznych wewnętrznych konfliktów w Polsce.

Pieśń chóru „Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie” jest znaczącym elementem utworu. Chór w klasycznym dramacie greckim często pełnił rolę komentatora wydarzeń, i tu nie jest inaczej. Tekst pieśni jest pouczeniem dla rządzących, ostrzegającym przed egoizmem, chciwością i brakiem odpowiedzialności za losy kraju. Mówi o tym, że władza publiczna wymaga dbałości o wspólne dobro, a nie osobiste korzyści.

Podsumowując, "Odprawa posłów greckich" Jana Kochanowskiego to utwór, który mimo swej historycznej osnowy niesie ze sobą głębokie przesłanie polityczne, społeczne i moralne skierowane do współczesnych mu Polaków. Krytyka słabości władzy króla, chciwości szlachty, kryzysu parlamentaryzmu, moralnej dekadencji i przygotowań wojennych jest wyjątkowo aktualna i uniwersalna. Problematyka przedstawiona w dramacie zachowuje swoją aktualność także w dzisiejszych czasach, budząc refleksje nad współczesną polityką i moralnością. Kochanowski poprzez swoje dzieło daje przestrogę przed konsekwencjami egoizmu i wezwanie do odpowiedzialnej, moralnej postawy zarówno w polityce, jak i życiu społecznym. Wartość dramatów historycznych, takich jak "Odprawa posłów greckich", tkwi w ich zdolności do ukazywania uniwersalnych prawd i problemów, które wciąż pozostają istotne.