Funkcje pierwotne różnych gatunków literackich: mity, legendy, klechdy, pieśni, podania, bajki, chansons degeste

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 17.10.2023 o 16:17

Literatura od zarania dziejów odgrywała istotną rolę w kulturach na całym świecie. Jej różnorodność przejawia się w mnogich formach i gatunkach, z których każdy pełnił różne funkcje w społeczeństwach przeszłości. Wśród tych form szczególnie wyróżniają się mity, legendy, klechdy, pieśni, podania, bajki oraz chansons de geste. Ich pierwotne funkcje nie tylko zaspokajały potrzeby estetyczne, ale również edukacyjne, moralne oraz rozrywkowe.

Mity, będące jednymi z najstarszych form literackich, pełniły funkcję kosmogoniczną i teogoniczną. Oznacza to, że głównym celem mitów było wyjaśnianie powstania świata, bogów, ludzi i zjawisk przyrodniczych. Dla przykładu, starożytny mit grecki o narodzinach świata opowiada o Chaosie, z którego wyłoniły się różne elementy kosmosu. W kulturach pierwotnych mity były fundamentem wierzeń religijnych i światopoglądowych, kształtując sposób myślenia i interpretacji rzeczywistości przez ludzi.

Legendarną formą przekazu są legendy, które najczęściej opowiadano o postaciach historycznych lub półhistorycznych. Celem legend było budowanie tożsamości społecznej i narodowej, wzmacnianie dumy i poczucia przynależności. Możemy tu wspomnieć o polskich legendach o Lechu, Czechu i Rusie, które wyjaśniały pochodzenie narodów słowiańskich. Legendy łączyły w sobie elementy rzeczywiste i fantastyczne, co pozwalało na wzmocnienie wiarygodności i atrakcyjności opowieści.

Klechdy, formy narracji często kojarzone z baśniami i podaniami ludowymi, pełniły funkcję dydaktyczną i moralizującą. Opowiadane były głównie w kręgach rodzinnych i lokalnych społecznościach, ucząc młodsze pokolenia zasad moralnych, norm społecznych oraz przypominając o konieczności przestrzegania tradycji. Klechdy takie jak „Klechdy sezamowe” Bolesława Leśmiana stanowią zbiory opowieści, w których bohaterowie uczą się na własnych błędach, a ich historie niosą głębokie przesłania moralne.

Pieśni, niezależnie od regionu czy epoki, pełniły wielorakie funkcje. Były narzędziem manifestacji uczuć i emocji, sposobem na wyrażanie społecznych i politycznych postulatów, formą modlitwy, a także środkiem do zawarcia i utrzymania społecznych więzi. Od pieśni epickich Homera, przez pieśni religijne chrześcijaństwa, po pieśni ludowe i obrzędowe – wszystkie wpływały na jednoczenie wspólnoty i przekazywanie wartości kulturowych.

Podania, podobnie jak legendy, często łączyły elementy rzeczywiste z fikcją, jednak skupiały się bardziej na lokalnych, regionalnych bohaterach i wydarzeniach. Ich celem była ochrona i przekazywanie lokalnej pamięci historycznej. Znanym przykładem jest podanie o Kraku i smoku wawelskim, które nie tylko dostarczały rozrywki, ale także wzmacniały lokalną tożsamość.

Bajki miały głównie funkcję dydaktyczną, kierowaną szczególnie do dzieci. Były to historie pełne symboliki, w których zwierzęta często personifikowały ludzkie cechy i zachowania. Bajki Ezopa czy braci Grimm kształtowały postawy moralne, ucząc dzieci dobroci, uczciwości oraz odmowy zła.

Chansons de geste, pieśni o czynach, były formą epickich opowieści śpiewanych przez trubadurów w średniowieczu. Skupiały się na heroicznych czynach rycerzy i miały na celu nie tylko dostarczenie słuchaczom rozrywki, ale i wzmacnianie idei rycerskości, honoru i lojalności wobec władcy. Przykładem może być „Pieśń o Rolandzie”, która glorifikowała ideały rycerskie i poświęcenie w imię króla i kraju.

Podsumowując, różne gatunki literackie, takie jak mity, legendy, klechdy, pieśni, podania, bajki oraz chansons de geste, pełniły wielorakie funkcje w społeczeństwach przeszłości. Były narzędziem edukacji, kształtowania moralności, wzmacniania tożsamości społecznej oraz dostarczania rozrywki. Każda z tych form miała swoje miejsce i rolę, przyczyniając się do budowania kulturowego dziedzictwa ludzkości.